Pavel Durov xây dựng đế chế Telegram như thế nào?

Pavel Durov sinh ngày 10/10/1984 tại Saint Petersburg. Ông sống sung túc từ nhỏ cùng gia đình ở Turin. Cha ông, Valery, là một giảng viên ngành ngữ văn nhưng yêu công nghệ.

Khi còn đi học, Durov từng tấn công mạng máy tính của trường và bị nhà trường cắt quyền truy cập Internet. Chàng thanh niên trẻ cũng từng tuyên bố là muốn trở thành "biểu tượng Internet" sau này.

Pavel Durov - biểu tượng internet

Cả Durov và anh trai Nikolai đều được cha định hướng về công nghệ. Chính người anh đã phát triển VKontakte - mạng xã hội tương tự Facebook - nhưng chỉ hoạt động với quy mô nhỏ.

Năm 2006, Durov tốt nghiệp chuyên ngành ngữ văn tại Đại học bang Saint Petersburg. Cùng năm, hai anh em đổi tên VKontakte thành VK.

Từ một website nhỏ ban đầu, VK nhanh chóng phát triển. Năm 2014, website này có hơn 20 triệu người dùng, được định giá 3 tỷ USD. Vài năm sau, mạng xã hội này nhanh chóng phổ biến với 350 triệu người dùng, giúp Durov trở thành triệu phú.

Anton Rozenberg, một trong những nhân viên đầu tiên của VK, kể rằng trong nhà và văn phòng làm việc của Durov và anh trai đều có tranh của Mikhail Khodorkovsky - một trong những người giàu nhất nước Nga đầu năm 2000, nhưng đã bị bỏ tù vì các cáo buộc lừa đảo, rửa tiền và trốn thuế. Durov có tính cách khá ngang tàng giống vậy.

Năm 2012, Durov cùng một số nhân viên dùng gần 2.000 USD tiền mặt để gấp thành máy bay giấy và phóng qua cửa sổ. "Tôi nhớ một kỹ sư phần mềm khi đó đã tính rằng số tiền bị ném ra ngoài cửa sổ còn lớn hơn tiền lương hàng tháng của anh ấy", Rozenberg nhớ lại.

Tuy nhiên, việc VK phát triển khiến chính phủ Nga không hài lòng. Giới chức Nga muốn sử dụng nền tảng này "bịt miệng" các chính trị gia đối lập và muốn xóa các nội dung liên quan đến người biểu tình. Durov từ chối. Thậm chí, ông còn đăng hình ảnh một con chó đang thè lưỡi lên trang cá nhân để thách thức.

Yêu cầu trực tiếp Durov không được, chính phủ Nga phải "đi đường vòng".

Năm 2012, Mail.ru - công ty Internet lớn nhất Nga, được cho là có liên kết với nhà nước - đã tìm cách kiểm soát VK bằng cách mua lại cổ phần của công ty này càng nhiều càng tốt. Durov biết được và lại chụp ảnh "ngón tay thối", đăng lên để thách thức.

Trong một cuộc họp vào tháng 12/2013, Durov nói ông đang bị ép bán 12% cổ phần cho Ivan Tavrin, một trong những nhân vật đứng sau Mail.ru. Nếu số cổ phần đó vào tay Tavrin, ông ta sẽ là cổ đông lớn nhất VK và sẽ lật đổ Durov. Tuy nhiên, Durov nhất định không bán.

Không thể lay chuyển được Durov, chính phủ Nga gây áp lực bằng cách khác. Năm 2013, ông chủ VK bị điều tra với cáo buộc tông xe vào cảnh sát. Durov phủ nhận việc sở hữu chiếc xe gây tai nạn và khẳng định rằng mình chưa bao giờ học lái xe.

Tháng 4/2014, Durov công khai từ chối giao dữ liệu liên quan đến những người biểu tình Ukraine trên VK cho cơ quan an ninh Nga, đồng thời tuyên bố các yêu cầu này là bất hợp pháp.

Ngày 21/4/2014, Durov bị bãi nhiệm khỏi chức CEO VK do liên quan đến một lá đơn từ chức viết vào ngày "Cá tháng Tư", dù ông đã đính chính hai ngày sau đó. Durov cho rằng chính phủ Nga đã "nhúng tay" vào việc này.

Trong năm đó, ông đã đáp chuyến bay ra khỏi Nga, mang theo 300 triệu USD bán cổ phần ở VK cùng 2.000 Bitcoin và trở thành một người sống lưu vong.

VK được công ty Mail.ru mua lại toàn bộ cổ phần và trở thành chủ sở hữu duy nhất.

Mất VK, Pavel Durov phát triển Telegram

Một năm trước khi rời khỏi Nga, Durov đã cùng một số cộng sự, khoảng 15 người phát triển Telegram - một ứng dụng nhắn tin được mã hóa đầu cuối.

Telegram ra đời tháng 8/2013 với mục tiêu không phải vì lợi nhuận, dù cấu trúc doanh nghiệp này không giống một tổ chức phi lợi nhuận.

Ban đầu, công ty có trụ sở tại Nga, sau đó chuyển đến Đức. Đến 2015, Telegram tiếp tục chuyển sang các khu vực pháp lý khác nhau do không xin được giấy phép cư trú cho mọi người trong nhóm phát triển. Hiện nay, Telegram có trụ sở tại Dubai.

Mục đích tạo nên Telegram của Durov là để tránh bị chính phủ "dòm ngó" dữ liệu.

"Khi tôi sống ở Nga, tôi đã hình thành thói quen không bao giờ nói chuyện điện thoại, vì mọi cuộc trò chuyện của tôi đều bị các cơ quan thực thi pháp luật ghi lại", Durov nói.

Đến cuối 2017, lượng người dùng của Telegram đạt 180 triệu và cán mốc nửa tỷ người dùng vào ngày 13/1/2021.

"Telegram đã trở thành nơi trú ẩn lớn nhất cho những người tìm kiếm một nền tảng giao tiếp cam kết bảo mật và quyền riêng tư", nhà sáng lập Pavel Durov chia sẻ trên Telegram về làn sóng người dùng mới.

"Chúng tôi sẽ không làm bạn thất vọng", ông nhấn mạnh.

Ban đầu, Telegram có trụ sở tại Nga, sau đó chuyển đến Đức. Đến 2015, Telegram tiếp tục chuyển sang các khu vực khác nhau do không xin được giấy phép cư trú cho mọi người trong nhóm phát triển, trước khi đặt tại Dubai.

Khác với các nền tảng nhắn tin khác chủ yếu kiếm tiền từ quảng cáo, Durov phát triển Telegram theo hướng kiếm tiền từ tiền điện tử.

Tháng 1/2018, ông ra mắt tiền số có tên Gram và nền tảng TON - một trong những nền tảng rất phổ biến trong giới tiền số, cho phép tốc độ giao dịch nhanh hơn blockchain Bitcoin và Ethereum - cho Telegram và lập tức huy động được 1,7 tỷ USD.

Tuy nhiên, nền tảng này sau đó bị Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ yêu cầu dừng lại vì lách luật tài chính Mỹ.

Telegram đã thu về hàng trăm triệu USD và gần đạt lợi nhuận, thậm chí đang hướng tới một IPO "bom tấn" theo kỳ vọng của CEO Pavel Durov.

Durov hiện là tỷ phú với khối tài sản ước tính 15,5 tỷ USD, theo dữ liệu của Forbes. Năm 2022, ông được công nhận là người nước ngoài giàu nhất tại UAE, nhưng vẫn dùng điện thoại chưa tới 5 triệu đồng.

Tháng 2/2023, ông tiếp tục được Arabian Business vinh danh là doanh nhân quyền lực nhất tại Dubai.

Dù sống sung túc ở Dubai, Durov được cho là không nhận sự chào đón ở nơi khác, nhất là tại châu Âu và cũng tránh xa các quốc gia nơi Telegram bị lực lượng an ninh giám sát.

Theo một số nguồn tin nói với TF1 TV, trước khi bị bắt, Durov dường như đã biết Pháp coi ông là "người không được chào đón" nhưng vẫn tới đây.

Durov đã "chu du" khắp thế giới trước khi ổn định cuộc sống ở Dubai, nơi ông đang hẹn hò với siêu mẫu người Nga Alena Shishkova.

Ông hiện là công dân của Saint Kitts and Nevis, một quốc gia thuộc vùng Caribe, sau khi quyên góp 250.000 USD cho nước này.

Ông chủ Tegegram hiện ở độ tuổi 39, nhưng vẻ ngoài trẻ hơn nhiều so với tuổi. Ông cho biết, việc định hình một thói quen nghiêm ngặt, không uống cà phê, rượu hay ăn thịt giúp ông có được vóc dáng săn chắc.

"Tôi rất tin tưởng vào khả năng tự kiềm chế bản thân", Durov chia sẻ vào năm 2019. "Tôi chỉ bị sốt một lần trong 15 năm qua. Tôi hầu như không bị ốm".