Nghị định 20: 'Cú hích' cho thị trường M&A và doanh nghiệp FDI

Nghị định 20/2026/NĐ-CP được giới chuyên gia đánh giá là một bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, khi Nhà nước bắt đầu đặt trọng tâm mạnh mẽ hơn vào khu vực kinh tế tư nhân và hệ sinh thái khởi nghiệp - đổi mới sáng tạo. Không chỉ tạo động lực cho doanh nghiệp trong nước, nghị định này còn được kỳ vọng sẽ làm thay đổi cục diện thị trường đầu tư, đặc biệt là hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A) và các doanh nghiệp FDI trong giai đoạn tới.

Chính sách có tính kích cầu cho doanh nghiệp

Theo TS. Hoàng Hồ Quang, Chủ tịch James Invest, Nghị định 20 đã tạo ra một khung chính sách có tính “kích cầu” rõ rệt đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân, nhất là nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và startup.

“Quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân cho SME trong ba năm đầu kể từ khi đăng ký kinh doanh, cùng với chính sách miễn thuế cho hoạt động chuyển nhượng vốn, cổ phần tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, sẽ trực tiếp cải thiện sức hấp dẫn của ‘hàng hóa’ M&A trên thị trường,” ông Quang nhận định.

Không chỉ dừng ở ưu đãi thuế, Nghị định 20 còn mở rộng các chính sách hỗ trợ về đất đai, khoa học - công nghệ, tạo nền tảng cho sự phát triển dài hạn của hệ sinh thái khởi nghiệp. Theo ông Quang, những yếu tố này sẽ góp phần “làm sôi động” thị trường đầu tư mạo hiểm, thị trường vốn và M&A ngay từ năm 2026, đồng thời gia tăng quy mô cũng như giá trị các thương vụ có yếu tố xuyên biên giới.

“Chất lượng hàng hóa M&A, cho cả nhà đầu tư trong nước lẫn nước ngoài, sẽ được cải thiện rõ nét qua từng năm,” ông Quang nhấn mạnh.

FDI bước vào giai đoạn “chọn lọc” và hợp tác sâu hơn

Một điểm đáng chú ý khác của Nghị định 20 là sự dịch chuyển trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài (FDI). Thay vì ưu tiên FDI bằng mọi giá, chính sách mới hướng tới mô hình phát triển cân bằng hơn giữa khu vực FDI và kinh tế tư nhân trong nước.

Theo Chủ tịch James Invest, điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp FDI sẽ đối mặt với cả cơ hội lẫn thách thức.

“Các ưu đãi đặc quyền vô điều kiện không còn là ‘vé thông hành’ như trước. Doanh nghiệp FDI muốn tồn tại và phát triển bền vững tại Việt Nam buộc phải thay đổi cách tiếp cận, từ chuyển giao công nghệ, tăng cường liên kết với doanh nghiệp nội địa, đến tái đầu tư cho hệ sinh thái và chú trọng hơn vào R&D, ESG,” ông Quang phân tích.

Trong bối cảnh đó, các dự án công nghệ cao, có chuỗi cung ứng nội địa vững chắc và mức độ hợp tác sâu với doanh nghiệp Việt Nam sẽ trở thành ưu tiên hàng đầu.

Mối quan hệ giữa FDI và khu vực kinh tế tư nhân trong nước, theo ông Quang, sẽ đi vào chiều sâu hơn, hiệu quả hơn, hướng tới mô hình “Win - Win - Win”. Theo đó, cả nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp Việt và người tiêu dùng đều hưởng lợi. Đáng chú ý, vị thế của doanh nghiệp Việt trong các cuộc đàm phán M&A với đối tác FDI cũng được kỳ vọng sẽ được cải thiện đáng kể.

M&A Việt Nam: Tăng trưởng hai chữ số trong 5 năm tới?

Nhìn về triển vọng thị trường, ông Hoàng Hồ Quang tỏ ra lạc quan khi dự báo các thương vụ M&A tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Theo ông, các giao dịch có giá trị từ 2-30 triệu USD sẽ chiếm tỷ trọng lớn, do phù hợp với chiến lược “vào thị trường từng bước” của nhiều quỹ và nhà đầu tư nước ngoài.

“Sau giai đoạn đầu tham gia thông qua M&A, khi đã hình thành được cấu trúc cổ đông chiến lược trong vòng 1-2 năm, các nhà đầu tư sẽ có xu hướng rót thêm vốn trực tiếp, thậm chí chuyển doanh nghiệp sang mô hình liên doanh hoặc FDI quy mô lớn hơn,” ông Quang cho biết.

Cùng với việc Chính phủ ban hành Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam mới và sự ra đời của Hiệp hội M&A Việt Nam đầu năm 2026, ông Quang dự báo số lượng và giá trị các thương vụ M&A tại Việt Nam có thể duy trì mức tăng trưởng hai chữ số, khoảng 20–30% mỗi năm trong ít nhất 5 năm tới, nếu môi trường chính sách và dòng vốn quốc tế tiếp tục thuận lợi.

Về ngành nghề, các lĩnh vực gắn liền với nhu cầu thiết yếu và chuỗi giá trị toàn cầu được dự báo sẽ thu hút dòng vốn M&A mạnh mẽ nhất, bao gồm: sản xuất hàng tiêu dùng thiết yếu, xuất nhập khẩu, y tế - chăm sóc sức khỏe, giáo dục, du lịch - khách sạn, khu công nghiệp, tài chính, fintech, logistics, công nghệ thông tin và hạ tầng.

“Ngoài những thương vụ công bố công khai, còn rất nhiều giao dịch ‘thầm lặng’ trên thị trường chứng khoán đang diễn ra hằng ngày, đóng góp đáng kể vào quy mô chung của thị trường,” ông Quang nhận định.