Khối FDI 'dẫn sóng' xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2025

Cục Hải quan vừa công bố thông tin về tình hình xuất nhập khẩu tháng 12/2025 và cả năm 2025. Theo đó, trị giá xuất nhập khẩu của khối doanh nghiệp FDI trong năm 2025 đạt 683,35 tỷ USD, tăng 28,9% (tương ứng tăng 153,3 tỷ USD) so với năm trước.

Trong đó, trị giá xuất khẩu đạt 365,72 tỷ USD, tăng 26,4% (tăng 76,42 tỷ USD), còn trị giá nhập khẩu đạt 317,63 tỷ USD, tăng 31,9% (tăng 76,88 tỷ USD) so với năm 2024.

Quy mô này chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước. Năm 2025, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt khoảng 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Riêng khối FDI đã đóng góp hơn 73% tổng kim ngạch xuất khẩu và hơn 69% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Trong năm 2025, khu vực FDI tiếp tục dẫn đầu các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao. Các mặt hàng có kim ngạch lớn gồm: máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 106,15 tỷ USD; điện thoại các loại và linh kiện đạt 56,54 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt khoảng 55 tỷ USD; hàng dệt may đạt 24,7 tỷ USD; giày dép đạt 19,6 tỷ USD.

Những mặt hàng này phần lớn do các doanh nghiệp FDI sản xuất và xuất khẩu, cho thấy khu vực này không chỉ chiếm ưu thế về quy mô mà còn nắm giữ các phân khúc có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vai trò áp đảo của FDI và bài toán nội lực

Diễn biến trong cơ cấu thương mại năm 2025 cho thấy các doanh nghiệp FDI đang hiện diện sâu trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ công nghệ, nguồn cung linh kiện, sản xuất đến hệ thống thị trường tiêu thụ quốc tế. Qua đó, khu vực FDI góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng lực sản xuất, tạo việc làm và hỗ trợ cải thiện cán cân thương mại của Việt Nam.

Song song với kết quả xuất nhập khẩu, dòng vốn FDI vào Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng tích cực. Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt 38,4 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm 2024. Đáng chú ý, vốn FDI thực hiện đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% và là mức cao nhất trong 5 năm qua.

Trong đó, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là trụ cột với 22,88 tỷ USD vốn giải ngân, chiếm 82,8% tổng vốn FDI thực hiện toàn quốc, đồng thời cũng là khu vực tạo ra phần lớn kim ngạch xuất khẩu của nền kinh tế.

Tính chung giai đoạn 2021–2025, Việt Nam thu hút 184,2 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tăng gần 8,4% so với giai đoạn 2016–2020 và nằm trong nhóm 15 quốc gia đang phát triển thu hút FDI lớn nhất thế giới.

Mặc dù khu vực FDI đang đóng vai trò đầu tàu trong hoạt động xuất nhập khẩu và góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thực tế cũng cho thấy cấu trúc thương mại của Việt Nam ngày càng phụ thuộc lớn vào khối doanh nghiệp này. Việc FDI chiếm tỷ trọng áp đảo trong các ngành hàng xuất khẩu chủ lực phản ánh mức độ hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, song đồng thời cũng bộc lộ hạn chế về năng lực tham gia của doanh nghiệp trong nước ở các khâu có giá trị gia tăng cao.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và các rủi ro về chính sách thương mại toàn cầu ngày càng hiện hữu, sự phụ thuộc quá lớn vào khu vực FDI có thể khiến nền kinh tế dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nội lực của khu vực doanh nghiệp trong nước, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa, qua đó từng bước cải thiện vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Về dài hạn, bài toán không chỉ là thu hút thêm vốn FDI, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dòng vốn, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Chỉ khi đó, vai trò dẫn dắt của FDI mới thực sự trở thành động lực bền vững cho tăng trưởng, thay vì là điểm nghẽn tiềm ẩn của nền kinh tế.