Minh bạch thị trường chứng khoán qua công nghệ AI

Sau hơn 25 năm vận hành, chứng khoán Việt Nam đã trở thành kênh đầu tư nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân trong nước với hơn 10 triệu tài khoản giao dịch tính tới cuối tháng 5/2025. Dù vậy, thị trường vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản, đặc biệt là về khả năng tiếp cận thông tin của nhà đầu tư cá nhân.

Vẫn còn doanh nghiệp niêm yết vẫn chậm công bố thông tin, thao túng giá cổ phiếu, hoặc tình trạng tin đồn, tin giả… Những điều này khiến niềm tin nhà đầu tư bị xói mòn và ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường.

Cùng với đó, một khảo sát của InvestingPro cũng cho thấy với riêng thị trường quản lý quỹ, phần lớn nhà đầu tư mới chưa nắm được cách tính thời gian giao dịch, còn nhầm lẫn giữa ngày đặt lệnh, ngày tính NAV (giá trị tài sản ròng) và ngày thanh toán. Đồng thời, không ít người gặp khó khăn khi thao tác trên hệ thống giao dịch hoặc cảm thấy mơ hồ khi chọn quỹ đầu tư phù hợp.

Trong bối cảnh đó, các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang được kỳ vọng mang lại làn gió mới.

Hiện tại, mô hình phổ biến ở các CTCK Việt Nam là người môi giới tổng hợp tin tức thị trường, doanh nghiệp niêm yết (DNNY), nhận định khuyến nghị… gửi tới khách hàng thông qua các “room” đầu tư. Dù vậy, với số DNNY trên sàn càng nhiều hơn, lượng nhà đầu tư tham gia thị trường càng lớn và sẽ vượt quá khả năng của người môi giới. Do đó, hệ các thống AI vừa tự động hóa các quy trình đầu tư, vừa tự tổng hợp, phân tích và gửi dữ liệu theo nhu cầu của nhà đầu tư.

Nhờ vậy, nhà đầu tư cá nhân có thể tiếp cận thông tin đa chiều, khách quan và minh bạch hơn bao giờ hết.

Phát triển công nghệ AI để minh bạch hóa thị trường

CTCP Chứng khoán Techcombank (Techcombank Securities – TCBS) là đơn vị tiên phong triển khai mô hình môi giới công nghệ từ nhiều năm trước.

Cùng với TCBS, nhiều ứng dụng công nghệ AI ngày càng phổ biến như DATX Việt Nam, trợ lý chứng khoán ảo Ensa của DNSE, VNSC by Finhay của Chứng khoán Vina, nền tảng YSRadar của Yuanta Việt Nam…, hay InvestingPro vừa ra mắt PRO AI – trợ lý ảo ứng dụng AI đầu tiên tại Việt Nam đồng hành cùng nhà đầu tư trong hành trình giao dịch và quản lý chứng chỉ quỹ…

Một số ứng dụng Trợ lý ảo nổi bật trên thị trường. Tổng hợp: Khả Mộc.

Ông Nguyễn Hoàng Giang – Chủ tịch HĐQT Chứng khoán DNSE đánh giá hệ thống AI có điểm mạnh vừa tự động hóa các quy trình đầu tư, vừa tự tổng hợp, phân tích và gửi dữ liệu theo nhu cầu của nhà đầu tư.

Dù vậy, Chủ tịch DNSE cũng nhấn mạnh vấn đề lớn nhất của AI là sự chính xác, đội ngũ DNSE phải dành nhiều thời gian để đảm bảo thông tin đầu vào chính xác các dạng dữ liệu như cấu trúc báo cáo tài chính (BCTC), tin tức, thông tin khuyến nghị nhà đầu tư…

Theo InvestingPro, trợ lý ảo ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như một giải pháp tiềm năng góp phần minh bạch hóa thị trường chứng khoán nói chung và thị trường quỹ nói riêng, thu hẹp khoảng cách thông tin giữa nhà đầu tư tổ chức và cá nhân.

“Công cụ Pro AI được đào tạo dựa trên dữ liệu chuyên biệt ngành quỹ, giúp nhà đầu tư tổng hợp, trích xuất, phân tích thông tin phức tạp và đa dạng từ các nguồn dữ liệu tin cậy, xác thực. Từ đó, không chỉ nâng cao hiểu biết, hỗ trợ nhà đầu tư ra quyết định, trở thành một “người bạn đồng hành” đáng tin cậy trong quá trình đầu tư của người Việt, góp phần nâng cao năng lực nhà đầu tư cá nhân và thúc đẩy minh bạch thị trường quỹ”, đại diện của InvestingPro chia sẻ.

Tính minh bạch cũng là điều mà Techcombank Securities hướng đến trong việc phát triển khung hệ thống Blockchain toàn diện. CEO Techcombank Securities bà Nguyễn Thị Thu Hiền cho biết hệ thống Blockchain toàn diện sẽ tối ưu vận hành, nâng cao tính minh bạch và đặt nền móng cho một hệ sinh thái tài chính số an toàn và bền vững tại Techcom Securities.

Rõ ràng, bên cạnh việc giúp cá nhân hóa trải nghiệm đầu tư, việc phát triển các công nghệ AI, Big Data còn là bước tiến quan trọng trong việc cải thiện minh bạch thông tin.

Thay vì phụ thuộc vào nguồn tin từ môi giới hay cộng đồng mạng, nhà đầu tư giờ đây có thể kiểm chứng số liệu, kiểm tra tình hình doanh nghiệp từ nguồn dữ liệu có kiểm duyệt – được AI trích xuất từ báo cáo chính thức, tin tức uy tín và chuẩn hóa thành định dạng dễ hiểu.

Chưa kể, AI và Big Data (dữ liệu lớn) có khả năng tăng độ chính xác trong công tác giám sát thị trường chứng khoán, từ đó tạo môi trường giao dịch công bằng, minh bạch, giảm thiểu nguy cơ gian lận.

Phát triển AI là một trong 6 nhiệm vụ quan trọng trong định hướng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025.

Bà Phạm Thị Thuỳ Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán (UBCKNN) cho biết UBCKNN sẽ tiếp tục tăng cường việc ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa thị trường chứng khoán Việt Nam, nghiên cứu việc ứng dụng công nghệ thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam như ứng dụng AI trong hoạt động quản lý, giám sát trên thị trường chứng khoán.

Trước đó, vào cuối năm 2024, Bộ Tài chính cho biết đang nghiên cứu đưa ứng dụng AI và Big Data vào giám sát giao dịch thị trường chứng khoán. Cụ thể, AI có khả năng phát hiện các hành vi bất thường như thao túng giá, giao dịch nội gián, hay các hành vi giao dịch khác đối với dữ liệu giao dịch lớn. Các thuật toán học máy có thể phân tích khối lượng giao dịch lớn và nhận diện các mẫu hành vi phức tạp mà các hệ thống truyền thống khó có thể phát hiện, giúp can thiệp kịp thời và chính xác hơn.

Bên cạnh đó, AI cũng giúp dự báo xu hướng thị trường và tối ưu hóa việc quản lý dữ liệu nhà đầu tư. Điều này không chỉ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự minh bạch mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong công tác giám sát thị trường chứng khoán.

Bộ Tài chính nhấn mạnh, hoàn thiện khung khổ pháp lý, áp dụng các giải pháp công nghệ, tăng cường quản lý, giám sát đặc biệt là giám sát giao dịch là các giải pháp căn cơ, thiết thực góp phần tạo dựng thị trường chứng khoán công bằng, minh bạch, giúp hạn chế các hành vi gian lận và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam trong dài hạn.