Hướng tới thị trường quản lý quỹ minh bạch và bền vững

Cần mở cửa cho các quỹ đầu tư quốc tế

Phát biểu tại Hội thảo "Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức sáng 17/7, ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng thư ký Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam cho rằng để thúc đẩy phát triển ngành quản lý quỹ (QLQ) tại Việt Nam, cần tạo ra sân chơi mở, minh bạch, công bằng cho tất cả người chơi.

"Nhìn lại sự phát triển của TTCK Việt Nam nói riêng và thị trường tài chính (TTTC) Việt Nam nói chung, chúng ta thấy có sự phát triển, nhưng chưa đúng như kỳ vọng. Năm 2009, trái phiếu chính phủ bắt đầu được niêm yết. Trong sự phát triển chung của ngành vốn, có vẻ ngành quỹ chưa phát triển và TTTC Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào kênh ngân hàng. Ngành QLQ Việt Nam hiện rất non trẻ, quy mô mới chỉ chiếm khoảng 6% GDP, tương đương 26 tỷ USD.

Một trong những vấn đề quan trọng để thúc đẩy ngành quỹ là tạo ra sân chơi mở, minh bạch, công bằng, để cho tất cả người chơi có năng lực tham gia cạnh tranh. Nhờ đó, mới nâng cao được chất lượng của ngành QLQ. Nền tảng của thị trường QLQ là các công ty QLQ, được cấp phép đầu tư và tạo ra các sản phẩm chất lượng cao. Cứ sản phẩm nào có hiệu quả, lợi nhuận cao thì sẽ hấp dẫn được nhà đầu tư. Cũng cần phải nhấn mạnh rằng lợi nhuận và hiệu quả là tương quan với khẩu vị rủi ro", ông Quỳnh nhận định.

Theo vị chuyên gia này, một rào cản của TTTC là trình độ hiểu biết của nhà đầu tư cá nhân. Hầu hết nhà đầu tư Việt Nam không được đào tạo kiến thức về đầu tư cá nhân. Với lòng tham, cứ kênh nào có lợi nhuận cao là họ đầu tư vào, chứ không nhìn nhận hết rủi ro. Vấn đề không kém phần quan trọng để tạo sự bền vững cho TTTC là niềm tin của nhà đầu tư.

"Muốn tạo niềm tin cho họ, cần phải có sự minh bạch, công bằng, nghiêm minh của pháp luật, tính chuyên nghiệp trong thực thi pháp luật. Một khi nhà đầu tư đã mất niềm tin thì họ khó trở lại. Hiện tại, ở nước ta có hơn 40 công ty QLQ, nhưng chỉ 1 số ít công ty thực sự có các sản phẩm quỹ. Các công ty đó có ít loại hình sản phẩm để tạo hiệu quả cho nhà đầu tư. Tôi nhận thấy gần đây có nhiều nhà đầu tư quốc tế muốn tham gia vào ngành này, nhưng họ khó vào, bởi khó được cấp phép, hoặc phải thông qua mua lại công ty khác. Tôi cho rằng cần mở cửa cho họ, hướng đến tạo ra sản phẩm hiệu quả, tạo sự minh bạch, niềm tin cho nhà đầu tư", ông Quỳnh khẳng định.

Một giải pháp rất quan trọng là mở cửa hơn nữa thị trường, số lượng tăng phải đi kèm với chất lượng. Có cạnh tranh minh bạch, sòng phẳng mới tạo ra chất lượng, tạo ra các công ty QLQ tốt trên thị trường.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc Công ty quản lý quỹ Vietcombank (VCBF) cũng cho rằng, sản phẩm có chất lượng mới tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

"Ở VCBF, quỹ đầu tiên được ra mắt vào tháng 8/2014, và đến nay có hiệu quả đã tăng gấp nhiều lần. Khi so sánh lợi nhuận của quỹ với VN30, quỹ này có kết quả cao hơn nhiều. Nếu đầu tư vào quỹ và nắm giữ thì nhà đầu tư có kết quả rất tốt", bà Nga khẳng định.

Theo lãnh đạo VCBF, nhà đầu tư luôn mong muốn đạt lợi nhuận cao nhất nhưng điều đó sẽ thường kèm theo rủi ro.

"Nâng cao nhận thức nhà đầu tư rất quan trọng, cần hướng tới tư duy dài hạn, không phải 1 năm mà là từ 5-10 năm. Khi đánh giá kết quả đầu tư giữa tự đầu tư và đầu tư qua quỹ thì nên đánh giá cả quá trình, cả giai đoạn dài để xem có làm tốt hơn quỹ không? Quỹ có thời gian, có kinh nghiệm, kiến thức và họ sẽ làm tốt hơn", bà Nga khẳng định.

Nghiên cứu đề xuất ngân hàng trực tiếp phân phối chứng chỉ quỹ

Tổng Giám đốc VCBF cũng đề xuất năm giải pháp phát triển ngành quỹ theo hướng minh bạch và bền vững hơn. Theo đó, quỹ đầu tư cần được nhìn nhận là một kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế, giúp giảm áp lực cấp vốn từ hệ thống ngân hàng.

Thứ hai, cần cho phép ngân hàng được cung cấp dịch vụ quản lý gia sản và chính thức phân phối chứng chỉ quỹ. Thứ ba, cần có các giải pháp để gia tăng số lượng và chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn – điều kiện tiên quyết để quỹ có lợi nhuận hấp dẫn, tạo niềm tin dài hạn cho nhà đầu tư. Ngoài ra, tăng cường niềm tin nhà đầu tư – từ minh bạch đến hiệu quả thực tế.

"Cuối cùng và không kém phần quan trọng là chính sách ưu đãi thuế để khuyến khích nhà đầu tư đầu tư dài hạn", bà Nga đề xuất.

Theo ông Nguyễn Công Minh, Trưởng ban Quản lý các Công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán (UBCKNN), ngành quỹ ở Việt Nam phát triển khoảng 10 năm gần đây, quan điểm khi xây dựng hệ thống luật pháp cho ngành quỹ là tuân thủ theo thông lệ quốc tế, từ mô hình có các cấp giám sát, đến thiết kế sản phẩm, giới hạn danh mục đầu tư. Tại thời điểm đó, UBCKNN thiết kế theo nguyên tắc thận trọng, đảm bảo các thông lệ quốc tế.

Đến thời điểm này, ngành quỹ có 125 quỹ, tổng giá trị danh mục quản lý khoảng 765.000 tỷ, NAV khoảng 94.000 tỷ. Những quỹ ETF, quỹ mở chiếm giá trị tài sản trong ngành quỹ khoảng hơn 80%, đây là những loại hình quỹ có tính chất linh hoạt trong đầu tư, đảm bảo an toàn, minh bạch thông tin.

"Chúng tôi đang xây dựng đề án tái cấu trúc nhà đầu tư, và đang đi đến những bước cuối cùng để trình Bộ tài chính. Trong đó có nhiều nội dung đáng chú ý như xây dựng khuôn khổ pháp lý để tháo gỡ khó khăn cho việc hoạt động của các quỹ đầu tư về mặt danh mục đầu tư, giới hạn đầu tư. Hai là thiết kế loại hình quỹ mới, chỉ số đầu tư. Cùng với đó là nâng cao năng lực của các công ty quản lý quỹ, hiện có 43 công ty quản lý quỹ, nhưng các quỹ thực sự có hoạt động đầu tư, có vận hành danh mục đầu tư hiện quả thì không nhiều", ông Minh cho biết.

Đối với việc đa dạng hóa kênh phân phối, ông Minh nhấn mạnh đề xuất ngân hàng trực tiếp phân phối chứng chỉ quỹ thì không phải mới, UBCKNN sẽ nghiên cứu và đề xuất với NHNN.

"Ngoài ra trong đề án có tính đến chính sách thuế, chúng tôi đã có những buổi làm việc với các công ty quản lý quỹ về chính sách thuế cho ngành quỹ, công ty quản lý quỹ và nhà đầu tư tham gia đầu tư vào quỹ, song cũng cân đối trong bối cảnh huy động các nguồn lực cho ngân sách, chúng tôi sẽ có những nghiên cứu đề xuất phù hợp", ông Minh nói.

Ông Nguyễn Công Minh cũng cho biết, trong đề án còn một nội dung quan trọng là nâng cao nhận thức nhà đầu tư, ngay từ khi TTCK đi vào hoạt động, UBCKNN đã có trung tâm đào tạo chứng khoán, cấp chứng chỉ hành nghề. Tuy nhiên, việc đào tạo này không chỉ mình cơ quan quản lý mà phải có sự phối hợp đồng bộ từ cơ quản quản lý, tổ chức vận hành thị trường, thành viên thị trường.

"Theo dõi 10 năm gần đây, tỷ suất sinh lời ngành quỹ khá ổn, trung bình khoảng 13%. Tuy nhiên việc phát triển ngành quỹ gắn với sự phát triển nền kinh tế và TTCK, trong giai đoạn tới ngành quỹ sẽ có nhiều cơ hội phát triển", ông Minh đánh giá.