Giảm trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân: Bộ Tài chính khẳng định hóa đơn, chứng từ vẫn phải theo quy định

Một những vấn đề thu hút sự quan tâm của dư luận hiện nay là chi phí y tế, giáo dục được giảm trừ khi tỉnh thuế thu nhập cá nhân theo Khoản 2 Điều 11 Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15 (Luật Thuế TNCN 2025).

Theo Khoản 3 Điều 11 Luật Thuế TNCN 2025, để được giảm trừ, các khoản chi này phải đáp ứng các điều kiện về hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật và không được chi trả từ các nguồn khác.

Thông tin tại buổi họp báo quý I/2026 của Bộ Tài chính, ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính cho biết, tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế TNCN 2025 đang lấy ý kiến, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án.

Phương án 1, cho phép người nộp thuế được trừ tối đa 20 triệu đồng/năm khoản chi y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục - đào tạo. Tổng cộng, mức giảm trừ cho cả y tế và giáo dục là 41 triệu đồng/năm;

Phương án 2, nâng mức này lên nhưng tối đa cho y tế không quá 23 triệu đồng/năm, còn cho giáo dục - đào tạo là 24 triệu đồng/năm. Tổng cộng, mức giảm trừ cho cả y tế và giáo dục là 47 triệu đồng/năm.

Các khoản chi phải là phát sinh trong nước, có hóa đơn chứng từ hợp lệ và không được thanh toán từ các nguồn khác như nguồn tài trợ, hỗ trợ, trả thay của tổ chức, cá nhân, nguồn ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm chi trả dưới các hình thức.

Cụ thể, khoản chi cho giáo dục đào tạo là tiền học phí mầm non, phổ thông, nghề nghiệp và đại học theo quy định và các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo.

Riêng với khoản chi y tế, ngoài hóa đơn, người nộp thuế phải có thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở y tế.

Luật thuế TNCN 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026 và dự kiến được áp dụng ngay cho kỳ tính thuế năm 2026.

Lý giải vì sao cơ quan soạn thảo lại chọn mức giảm trừ chi phí y tế, giáo dục như 2 phương án đưa ra, ông Lưu Đức Huy, cho biết, trong dự thảo Tờ trình đã nêu rất rõ cơ sở để xác định, xây dựng khoản giảm trừ này.

Cụ thể, mức giảm trừ cho y tế, giáo dục đào tạo được xây dựng dựa trên số liệu điều tra mức sống dân cư. Năm 2024, chi tiêu bình quân cho y tế là 3,5 triệu đồng/người/năm, cho giáo dục đào tạo khoảng 9,6 triệu đồng/người/ năm.

Ngoài ra, tỷ lệ giữa người nộp thuế TNCN trên số người phụ thuộc là khoảng 0,8. Theo đó, tổng chi tiêu bình quân của một người nộp thuế và một người phụ thuộc năm 2024 khoảng 20,4 triệu/năm cho y tế và 19,2 triệu đồng/năm cho giáo dục đào tạo.

Nếu tính theo tốc độ tăng chi tiêu trong giai đoạn 2016-2024, đến năm 2026, con số này khoảng 20 triệu đồng/năm cho y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục đào tạo.

Với mức giảm trừ cho người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng và 6,2 triệu đồng/người/tháng cho người phụ thuộc, theo tính toán, nếu áp dụng phương án 2, một cá nhân có một người phụ thuộc có thể được giảm trừ khoảng 307 triệu đồng/năm (chưa bao gồm các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo).

"Có thể nói, với mức thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng, sau khi trừ các khoản trên, người nộp thuế có thể chưa phải nộp thuế TNCN. Thu nhập khoảng 28,6 triệu đồng/tháng trở lên mới bắt đầu phát sinh thuế với thuế suất 5%", ông Huy cho biết.

Cũng theo ông Huy, trong hai phương án nêu trên, phương án 1 là gần tiệm cận với mức trung bình năm 2024. Nếu áp dụng theo phương án 1 thì mức giảm trừ y tế gấp 2 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế nội trú của cá nhân trong năm 2024. Với giáo dục đào tạo, con số này là gấp 2,2 lần mức chi bình quân cho giáo dục đào tạo của năm 2024.

Trả lời băn khoăn về điều kiện hóa đơn, chứng từ để được giảm trừ có gây khó khăn cho người dân hay không, đại diện Bộ Tài chính khẳng định: "Việc thực hiện sẽ tuân thủ quy định pháp luật về quản lý thuế".

Theo đó, theo quy định hiện hành, các khoản chi muốn được giảm trừ phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Với việc áp dụng hóa đơn điện tử, các cơ sở kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên bắt buộc phải xuất hóa đơn.

Ngoài ra, quy định phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ mới được giảm trừ thuế đối với chi phí y tế, giáo dục là yêu cầu cần thiết để đảm bảo minh bạch. Việc xuất hóa đơn là trách nhiệm của các cơ sở y tế, giáo dục và không gây khó khăn cho người dân.

"Các lĩnh vực y tế và giáo dục, là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện và bắt buộc phải sử dụng sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ đầy đủ. Do đó, về bản chất, xuất hóa đơn, chứng từ là trách nhiệm của các cơ sở y tế, giáo dục và hoàn toàn khả thi, có cơ sở thực hiện", Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí Lưu Đức Huy nói.

Đồng thời cho rằng các cơ sở y tế, giáo dục đào tạo càng cần chấp hành tốt chế độ chính sách hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.

"Không có lý gì mà người dân đóng tiền học hoặc chi phí y tế lại không được nhận hóa đơn, chứng từ để làm quyết toán thuế, giảm trừ thuế TNCN. Nếu không đúng, lúc đấy là phải xử phạt cả hai bên", Phó cục trưởng Lưu Đức Huy nhấn mạnh.

Hiện các phương án vẫn đang được tiếp tục lấy ý kiến và hoàn thiện. Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, tiếp thu ý kiến để chỉnh lý dự thảo, bảo đảm khi ban hành, chính sách vừa hỗ trợ người dân vừa phù hợp với cân đối ngân sách. Việc điều chỉnh chính sách thuế theo hướng tăng giảm trừ cho các nhu cầu như y tế và giáo dục được kỳ vọng góp phần bảo đảm an sinh xã hội và tạo cơ sở cho phát triển.

Như Nhadautu.vn đã phản ánh ý kiến luật sư, chuyên gia đề xuất giải pháp khóa đơn chứng từ liên quan đến y tế, giáo dục làm cơ sở cho giảm trừ khi tính thuế TNCN trong đó nhấn mạnh cơ quan soạn thảo cần tiếp cận theo hướng khả thi hơn cho người nộp thuế, cho phép đối chiếu, xác minh bằng dữ liệu và thông tin điện tử phù hợp, thay vì đặt toàn bộ gánh nặng chứng minh lên các loại giấy tờ theo phương thức truyền thống.

Trao đổi với Nhadautu.vn, đại diện một trường cao đẳng nghề cho biết, trường có 2 cách thu học phí: Hoặc phụ huynh đến trực tiếp hoặc chuyển khoản thống qua tài khoản của giáo viên chủ nhiệm, sau đó giao viên chủ nhiệm sẽ nộp về bộ phận tài vụ.

"Tháng nào thu tiền tháng đó, với hàng nghìn học sinh, dù có tăng thêm người, trường xuất hóa đơn cho từng học sinh e không xuể, quy đi quay lại đã hết tháng", đại diện nhà trường chia sẻ.

Mừng chi phí y tế giáo dục được giảm trừ khi tính thuế song không ít người băn khoăn khi sử dụng dịch vụ tại các cơ sở tư nhân, ví dụ phòng khám tư nhân, quầy thuốc tư nhân hay học thêm, học năng khiếu làm sao có hóa đơn, chứng từ hợp lệ để được giảm trừ?

"Vẫn biết đây là chính sách hỗ trợ thêm cùng với mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế và người phụ thuộc, nhưng một khi đã ban hành chính sách phải bao quát được thực tế để đám bào sự công bằng trong thực thi", một phu huynh lên tiếng.