Được giảm trừ chi phí y tế, giáo dục, người nộp thuế có 1 người phụ thuộc thu nhập bao nhiêu mới phải đóng thuế?

Người nộp thuế ở các bậc thuế thấp sẽ được giảm thuế với tỷ lệ cao hơn

Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm là từ kỳ quyết toán thuế 2026, chi phí y tế, giáo dục được giảm trừ khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Theo quy định của Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15, ngoài việc được áp dụng mức giảm trừ gia cảnh của bản thân ở mức 15,5 triệu đồng/tháng, mức giảm trừ cho người phụ thuộc của người nộp thuế ở mức 6,2 triệu đồng/người/tháng và trừ vào thu nhập chịu thuế các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo theo quy định... thì người nộp thuế còn được trừ thêm các chi phí cho y tế, giáo dục - đào tạo cho người nộp thuế và người phụ thuộc người nộp theo mức do Chính phủ quy định.

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế TNCN Bộ Tài chính đang lấy ý kiến, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án. Phương án 1, cho phép người nộp thuế được trừ tối đa 20 triệu đồng/năm khoản chi y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục - đào tạo. Phương án 2, nâng mức này lên nhưng tối đa cho y tế không quá 23 triệu đồng/năm, còn cho giáo dục - đào tạo là 24 triệu đồng/năm.

Điều kiện là các khoản chi phải phát sinh trong nước, có hóa đơn chứng từ hợp lệ và không được thanh toán từ các nguồn khác như bảo hiểm, ngân sách hay hỗ trợ của tổ chức, cá nhân.

Cụ thể, khoản chi cho giáo dục - đào tạo là tiền học phí mầm non, phổ thông, nghề nghiệp và đại học theo quy định và các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo. Riêng với khoản chi y tế, ngoài hóa đơn, người nộp thuế cần phải có thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở y tế.

Theo tính toán, với đề xuất nêu trên, phương án 1 đối với mức giảm trừ y tế tối đa gấp 2 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế nội trú của cá nhân trong năm 2024 và đối với số giảm trừ cho giáo dục - đào tạo gấp 2,2 lần mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo của cá nhân trong năm 2024.

Đối với phương án 2 có tính toán đến dự trù cho các năm tiếp theo thì mức giảm trừ y tế tối đa gấp 2,3 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế nội trú của cá nhân trong năm 2024 và đối với số giảm trừ cho giáo dục - đào tạo đã gấp 2,5 lần mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo của cá nhân trong năm 2024.

"Việc áp dụng quy định này sẽ góp phần làm giảm nghĩa vụ thuế cho tất cả những người nộp thuế có phát sinh chi phí y tế, giáo dục - đào tạo, trong đó những người nộp thuế ở các bậc thuế thấp sẽ được giảm thuế với tỷ lệ cao hơn", tờ trình của Bộ Tài chính khẳng định.

Với dự kiến nêu trên, trong trường hợp mỗi người nộp thuế có 1 người phụ thuộc và phát sinh các khoản chi phí y tế, giáo dục - đào tạo thì với phương án 2, cá nhân có thể được giảm trừ các khoản sau (chưa kể các khoản giảm trừ cho bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp... của người nộp thuế không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN): Giảm trừ cho bản thân 15,5 triệu đồng/tháng x 12 tháng; giảm trừ cho người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/người/tháng x 12 tháng; giảm trừ cho y tế là 23 triệu đồng/năm; giảm trừ cho giáo dục - đào tạo là 24 triệu đồng/năm = 307,4 triệu đồng/năm. Mức này gấp gần 2,45 lần mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2025 (125,5 triệu đồng/người/năm).

Theo tính toán, trường hợp cá nhân có phát sinh chi phí giáo dục, y tế và được áp dụng tối đa mức giảm trừ cho y tế, giáo dục - đào tạo theo dự thảo Nghị định thì người nộp thuế có 1 người phụ thuộc với mức thu nhập là 28 triệu đồng/tháng thì sau khi trừ các khoản bảo hiểm, giảm trừ cho bản thân người nộp thuế, giảm trừ cho 1 người phụ thuộc và giảm trừ cho y tế, giáo dục - đào tạo thì vẫn chưa phải nộp thuế (có thu nhập trên 28,63 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế với mức thuế suất bắt đầu từ 5%).

Theo Bộ Tài chính, việc thực hiện theo phương án đề xuất nêu trên sẽ có tác động làm giảm thu ngân sách nhà nước. Cụ thể, với phương án 2, trường hợp người nộp thuế phát sinh chi phí cho y tế, giáo dục - đào tạo và được giảm trừ theo phương án này khi tính thuế TNCN thì tổng mức giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, việc thực hiện giải pháp này sẽ góp phần giảm chi phí y tế, giáo dục - đào tạo cho người nộp thuế, thể hiện sự hỗ trợ, chia sẻ của Nhà nước với người dân.

Người dân băn khoăn tính thực thi

Thông tin sẽ được giảm trừ chi phí y tế, giao dục khi tính thuế TNCN được xem là "món quà" với rất nhiều người nhất là trong bối cảnh khó khăn hiện nay.

Chị Bích Ngọc (phường Kim Liên, Hà Nội) cho biết, với 2 phương án giảm trừ là tối đa 20 triệu đồng hoặc 23 triệu đồng/năm cho y tế và không quá 21 triệu đồng/năm hoặc 24 triệu đồng/năm với giáo dục - đào tạo thì đây là khoản hỗ trợ thiết thực cho gia đình.

Tuy nhiên, chị Ngọc cho biết, với 2 đứa con học trường công, mỗi tháng đóng khoảng 5 triệu đồng theo giấy báo của trường, nếu chỉ tính 9 tháng đi học thì số tiền phải đóng cho nhà trường cũng hơn gấp đôi số giảm trừ.

Trong khi đó, theo dự thảo, khoản chi phí này chỉ tính chung cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc.

Tuy nhiên, vấn đề người nộp thuế băn khoăn hơn cả là làm sao có hóa đơn chứng từ hợp lệ để được giảm trừ.

"Đầu tháng cô giảo gửi 1 bảng kê danh sách chung của cả lớp, trong đó ghi các khoản tiền phải đóng của mỗi học sinh. Phụ huynh trên cơ sở đó chuyển tiền cho cô, rồi cô nộp cho nhà trường. Chúng tôi chưa bao giờ nhận được phiếu thu chứ nói gì đến hóa đơn hợp lệ", một phụ huynh có con học trường nghề trên địa bàn Hà Nội phản ảnh.

Anh Nam Hoài (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám) cho hay, vừa rồi nằm viện có rất nhiều khoản chi mà nảo hiểm y tế không thanh toán, bản thân phải ra quầy thuốc ngoài để mua, khi ra viện còn có 1 bảng kê các khoản bảo hiểm y tế phải thanh toán. "Vậy những phiếu thu đó có được coi là hóa đơn hợp lệ để được giảm trừ?", anh Hoài băn khoăn.

Thông cảm với việc đây chỉ là khoản “hỗ trợ”, “bù đắp được phần nào hay phần đó", song các ý kiến đề nghị thủ tục phải hết sức đơn giản, tạo điều kiện cho người nộp thuế.

"Bây giờ dữ liệu liên thông rồi, thay vì yêu cầu người nộp thuế có hóa đơn chứng từ hợp lệ thì cơ quan thuế có thể yêu cầu các cơ sở đào tạo cung cấp thông tin các khoản đóng học phí của từng học sinh để từ đó làm căn cứ giảm trừ thuế được không", một phụ huynh đề xuất.