Chuyển đổi mô hình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh: Lộ diện “tảng băng chìm” trong doanh thu

Tại phố Lê Thanh Nghị, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội, con phố chuyên về máy tính, các hộ kinh doanh (HKD) đang được cán bộ thuế hướng dẫn thủ tục chuyển đổi.

Một chủ cửa hàng ở đây bày tỏ lo lắng cho biết tới đây thuế sẽ bị tăng vì không còn được hưởng thuế khoán. Tuy nhiên khi được phóng viên chia sẻ rằng doanh thu trên 500 triệu đồng/năm mới phải chịu thuế phần chênh lệch tăng thêm thì chủ HKD tiết lộ doanh thu thực hàng năm “phải mấy tỷ”

Đây chỉ là một cửa hàng nhỏ mặt phố có mặt bằng cỡ 6-7 m2 chuyên thu mua máy cũ và sửa chữa, bán linh kiện cũ thay thế, không có hóa đơn “đầu vào” cũng không có hóa đơn “đầu ra”.

“Ăn thua gì, cả phố này đều thế, nhiều cửa hàng còn lớn hơn thế này nhiều”- Chủ HKD chia sẻ.

Chủ HKD này cũng cho biết đang nghe ngóng, tìm hiểu đồng thời chia sẻ khả năng sẽ trả mặt bằng lui sâu vào phía trong để giảm bớt thuế.

Không có chuyện tăng thuế

Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng tâm ý e ngại, lo lắng khi chuyển đổi mô hình quản lý thuế đối với HKD cũng là đương nhiên.

Tuy nhiên, HKD cũng không cần phải lo lắng bởi khi chuyển sang kê khai, HKD chỉ cần áp dụng chế độ kế toán tối giản. Bộ Tài chính đã rút gọn đáng kể số lượng sổ sách, trong đó tối thiểu phải có sổ theo dõi doanh thu và chi phí để nắm được hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Chủ tịch VTCA cùng lưu ý dù theo hình thức thuế khoán hay kê khai thì HKD cũng sẽ nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế trừ đi chi phí (nếu xác định được chi phí) hoặc lấy doanh thu thực tế phát sinh nhân với tỷ lệ nhất định.

Chủ tịch VTCA dẫn chứng, đối với hoạt động bán hàng hóa, HKD áp dụng tỷ lệ 1% thuế GTGT và 0,5% thuế Thu nhập cá nhân (TNC)N trên doanh thu. Đối với dịch vụ ăn uống, tỷ lệ thuế áp dụng là 3% thuế GTGT và 1,5% thuế TNCN…

“Không có việc tăng thuế, chỉ có thay đổi cách thức quản lý.”- Bà Cúc khẳng định.

Theo Chủ tịch VTCA, hiện nay chúng ta đang kê khai, nộp thuế nhưng "tảng băng chìm" trong doanh thu còn rất lớn. “Ngay ở Hà Nội, có trường hợp kê khai doanh thu 5 tỷ đồng để nộp thuế, nhưng doanh thu thực tế lên tới 80 - 100 tỷ đồng.”- Bà dẫn chứng.

Bên cạnh đó, Chủ tịch VTCA cũng cho hay, thời gian qua, tại Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh có trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh bị phát hiện sử dụng hàng trăm tài khoản cá nhân để nhận chuyển tiền nhằm trốn thuế.

“Thực ra việc áp dụng thuế khoán tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cụ thể, nếu doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức khoán nhưng người nộp thuế không thông báo để cơ quan thuế điều chỉnh, kê khai thì đây là hành vi vi phạm pháp luật về thuế. Trường hợp này có thể bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp và xử phạt đối với hành vi khai thiếu thuế…”- Bà Cúc phân tích.

Đáng chú ý, nếu không thực hiện kê khai, nộp thuế, hành vi có thể bị xem xét là trốn thuế, gây hệ lụy nghiêm trọng. Theo quy định, tội trốn thuế được cấu thành khi số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên, với mức hình phạt cao nhất lên tới 7 năm tù, bên cạnh việc bị truy thu thuế và xử phạt tiền.

"Thời gian gần đây liên tục xảy ra các vụ án liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng, trốn thuế với số tiền lớn từ những người nổi tiếng trên không gian mạng như: Quang Linh, Hằng Du Mục, Ngân 98, Mailisa… Ngoài việc lập doanh nghiệp, nhiều đối tượng còn thành lập hàng loạt HKD để nhập lậu, kinh doanh hàng giả và trốn thuế. Không ít cá nhân kinh doanh nhưng không nộp thuế đã bị tạm giữ hình sự để điều tra, khởi tố về tội trốn thuế"- bà Nguyễn Thị Cúc lưu ý.

Đồng thời khẳng định, việc chuyển đổi mô hình quản lý thuế từ thuế khoán sang kê khai thuế chính là làm lộ diện những “tảng băng chìm” trong hoạt động kinh doanh của HKD. Đây được xem là bản lề quan trọng để thúc đẩy HKD nâng cao tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế, xây dựng văn hóa doanh nhân, doanh nghiệp; là chìa khóa then chốt để phát triển thị trường bền vững, giúp HKD ngày càng trưởng thành, đóng góp quan trọng vào sự lớn mạnh của nền kinh tế tư nhân.

“Việc tuân thủ thuế không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội. Vấn đề đặt ra là chính sách thuế cần hợp lý, minh bạch và dễ thực hiện để người kinh doanh có thể chấp hành đúng. “- Chủ tịch VTCA nhấn mạnh.