Công bằng trong xử lý sai phạm quản lý đất đai
Những ngày này, dựa trên các kết luận thanh tra, TPHCM đang dự kiến thu hồi hàng trăm dự án có dấu hiệu sai phạm trong đấu thầu, đấu giá đất công. Một bên là chính quyền thành phố, bên còn lại là doanh nghiệp phát triển đất và khách hàng của họ.
Đất công biến thành của tư thì sẽ có người được hưởng lợi à người chịu thiệt. Ảnh: THÀNH HOA
Cũng tại thành phố này, đất của dân Thủ Thiêm xưa, qua quyết định thu hồi và phân bổ của chính quyền, phần đã thành đất công, phần còn lại trở thành đất của doanh nghiệp và những người chủ mới. Với dân đang khiếu kiện, chính quyền thành phố đề xuất hỗ trợ, song ít ai nhắc tới khả năng thu hồi dự án và trả lại đất cho người chủ cũ.
Quan chức nhà nước chỉ đạo các vụ việc kiểu này thường nhấn mạnh rằng vụ việc sẽ được xử lý nghiêm theo đúng luật, truy cứu trách nhiệm đến cùng, của bất kỳ ai, rằng sẽ không có vùng cấm, không ai đứng ngoài vòng pháp luật. Nói là thế song thế nào là đúng luật, đúng cho ai và sai cho ai? Xử lý đúng luật, song có phải cứ đúng luật là sẽ hợp với lẽ phải, lẽ công bằng ở đời? Quan sát hai trường hợp kể trên, cán bộ công chức trong chính quyền cùng có dấu hiệu vi phạm pháp luật quản lý đất đai đại thể giống nhau, song tùy loại đối tượng bị thiệt hại, định hướng xử lý hậu quả của thành phố có vẻ uyển chuyển khác nhau.
Đối với 300 dự án sai phạm trong đấu thầu, đấu giá, thành phố muốn thu hồi đất và dự án, tổ chức đấu thầu, xác định lại giá, làm cho đúng luật. Chắc rằng tình trạng pháp lý của các dự án sẽ rất khác nhau, và do đó giải pháp xử lý nên tùy từng trường hợp cụ thể mà linh hoạt. Dự án nào chủ đầu tư đã nhận đất mà chưa hề triển khai, chỉ để giữ phần, đầu cơ kiếm lời, khả năng thu hồi có thể sẽ cao. Ngược lại, với dự án đã được cấp phép xây dựng, đã thực hiện, đã bán nhà hoặc chung cư cho khách hàng, khả năng thu hồi sẽ thấp hơn rất nhiều, thậm chí khó có thể xảy ra. Trong mọi tình huống, nếu vi phạm Luật Đấu thầu, Luật Đấu giá tài sản, rất có thể chính quyền sẽ tìm cách thương lượng để buộc nhà đầu tư đã hưởng lợi phải trả thêm một phần hoặc toàn bộ những khoản tiền đất mà đáng ra chính quyền phải được hưởng.
Cùng một sai phạm, song tùy theo chủ đầu tư, tùy theo doanh nghiệp, cá nhân mua đất hay nông dân bị thu hồi đất mà cách xử lý của chính quyền nên uyển chuyển, miễn là đạt được sự thỏa đáng, công bằng, xa hơn là tạo ra công lý cho mọi người.
Mặt khác, đối với đất có nguồn gốc thuộc quyền sử dụng của các hộ dân, qua sự hậu thuẫn của Nhà nước, nay đã thành đất sạch cấp cho chủ đầu tư để phát triển dự án và bán lại cho chủ mới, nếu phát hiện có sai phạm hành chính, thì ít ai bàn tới chuyện thu hồi dự án để trả lại cho chủ cũ, mà khả thi hơn chính quyền sẽ đề xuất hỗ trợ cho dân khiếu kiện. Ẩn sau đề xuất đó, doanh nghiệp phát triển đất, nếu được hưởng lợi từ các sai phạm hành chính ấy, chắc cũng phải có nghĩa vụ tài chính bổ sung cho chính quyền. Chỉ có điều, các cuộc thương lượng kiểu này ít được công khai, minh bạch, rõ ràng.
Suy cho cùng luật pháp ở nước ta, trước hết là văn bản pháp luật, tức là luật trên giấy, do chính quyền đặt ra. Trong Luật Đất đai, Nhà nước xác định mục đích sử dụng đất, biến đất trồng lúa thành đất ở có quyền thu hồi đất của chủ cũ để làm thành đất sạch, “bán” cho chủ mới qua các quyết định hành chính nhân danh Nhà nước. Doanh nghiệp, người dân không có quyền sở hữu đất đai một cách chắc chắn mà chỉ có các quyền sử dụng đất trong khuôn khổ chính quyền đặt ra. Chủ đầu tư nhận đất, sau một thời gian mà không triển khai dự án, về lý thuyết, Nhà nước cũng có thể thu hồi đất đã giao.
Quyền lực ấy có thể gọi là quyền phân phối tài nguyên đất đai. Do luật pháp do chính quyền ban hành, hành vi hành chính cũng do chính quyền thi hành, nếu không bị kiểm soát chặt chẽ, việc phân phối tài nguyên có thể vẫn hợp pháp, song tạo ra bất công ghê gớm. Điều này đặc biệt có nguy cơ xảy ra khi chuyển đất công thành tài sản tư, và ngược lại, khi thu hồi đất tư của dân để phân bổ lại cho doanh nghiệp.
Đất công chuyển thành tư phải trải qua nhiều công đoạn với bản chất chính trị, hành chính và quan hệ hợp đồng khác nhau. Chính trị, bởi lẽ đất công suy cho cùng là của toàn dân, biến thành của tư thì sẽ có người được hưởng lợi và người chịu thiệt, các nhóm dân cư phải có quyền có tiếng nói trong sử dụng, định đoạt loại công sản khan hiếm này. Quy trình chính trị bản chất là các cuộc thương lượng hướng tới quy hoạch sử dụng đất, quyết định về tài chính công, ở các nước thường được đề xuất bởi các đảng cầm quyền và chấp nhận bởi các cơ quan dân cử. Sau quy trình chính trị là các quy trình hành chính, bởi ý chí chính trị phải được thực hiện thông qua hành vi của bộ máy chính quyền, ví dụ mời gọi dự thầu, tổ chức đấu giá, ban hành các quyết định lựa chọn nhà đầu tư và xác định giá bán. Cuối cùng là các quan hệ hợp đồng giữa chính quyền và doanh nghiệp phát triển đất, bởi sau khi có quyết định giao hoặc cho thuê đất, chính quyền thường phải ký các hợp đồng cho thuê đất, ấn định nghĩa vụ rõ ràng của các bên.
Phân tách rõ ba công đoạn ấy, để thấy rằng sai ở đâu phải sửa ở từng công đoạn đó một cách phù hợp. Trục trặc trong quy trình chính trị, ví dụ thiếu minh bạch và thiếu sự tham gia của người dân, khó có thể sửa được bằng quyết định hành chính. Cũng như vậy, lỗi trong công đoạn hành chính không phải lúc nào cũng là căn cứ đủ thỏa đáng để chính quyền hủy bỏ các hợp đồng đã ký với doanh nghiệp. Không thể dùng chế tài hành chính để chữa các quan hệ hợp đồng. Nếu không đủ bằng chứng xác định sai phạm từ phía doanh nghiệp thì không thể buộc họ phải chịu hậu quả cho sự non kém hay sai phạm của cán bộ, công chức trong chính quyền. Nói cách khác, thu hồi dự án, hủy hợp đồng mà không có căn cứ thỏa đáng, chính quyền có thể trở thành bên vi phạm quan hệ hợp đồng, và có thể bị kiện.
Tóm lại, xử lý sai phạm trong thu hồi đất, không thể chỉ bám vào câu chữ cứng nhắc của văn bản luật trên giấy do Nhà nước ban hành. Cùng một sai phạm, song tùy theo chủ đầu tư, tùy theo doanh nghiệp, cá nhân mua đất hay nông dân bị thu hồi đất mà cách xử lý của chính quyền nên uyển chuyển, miễn là đạt được sự thỏa đáng, công bằng, xa hơn là tạo ra công lý cho mọi người. Luật trên giấy đôi khi không hoặc chưa phù hợp dẫn tới bất công, chẳng lẽ lại dựa vào cái bất công ấy để gây thêm bất công chồng chất?
Theo The Saigontimes
Tags:
Tags:
- Cùng chuyên mục
UOB nâng dự báo GDP Việt Nam, kỳ vọng lãi suất tiếp tục ổn định
Ngân hàng UOB vừa điều chỉnh tăng mạnh dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 lên 8,5%, cao hơn đáng kể so với mức 7% đưa ra trước đó.
Tài chính - 10/07/2026 14:06
IPO hơn 1.560 tỷ đồng, F88 mang gì lên sàn HoSE?
IPO hơn 22 triệu cổ phiếu trước khi niêm yết trên HoSE, F88 kỳ vọng huy động gần 1.564 tỷ đồng để mở rộng hoạt động. Doanh nghiệp bước lên sàn với lợi thế từ tăng trưởng lợi nhuận và dư địa phát triển của thị trường tài chính thay thế.
Tài chính - 10/07/2026 10:26
3 lô trái phiếu lãi suất thấp hé mở 2 thương vụ M&A
Cùng ngày 30/6, 3 tổ chức phát hành gồm CTCP Phát triển Bất động sản Hưng Long, Công ty TNHH Hưng Phát Invest Hà Nội và Công ty TNHH Parkland 53 đã huy động thành công tổng cộng 23.300 tỷ đồng trái phiếu. Toàn bộ số tiền thu về được 3 đơn vị dùng để nhận chuyển nhượng và thực hiện dự án thành phần tại Khu đô thị Đại học Quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn (TP.HCM) và Khu Đô thị Phức hợp Hạ Long Xanh (tỉnh Quảng Ninh).
Tài chính - 10/07/2026 09:41
Chủ tịch BlackRock Thụy Sĩ: Dòng tiền vẫn chưa theo kịp nhu cầu vốn xanh
Việt Nam đang nổi lên là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn toàn cầu, song dòng tiền dành cho chuyển đổi xanh vẫn chưa theo kịp nhu cầu đầu tư. Theo TS. Mirjam Staub-Bisang, Chủ tịch BlackRock Thụy Sĩ, đây là "điểm nghẽn" cần sớm được tháo gỡ bằng các cải cách về thể chế và thị trường vốn.
Tài chính - 10/07/2026 08:34
Lãi suất tiền gửi lên tới 9%: Cuộc cạnh tranh huy động vốn đang nóng trở lại?
Trong khi Ngân hàng Nhà nước liên tục yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhiều ngân hàng lại âm thầm nâng lãi suất thực tế thông qua các chương trình cộng lãi suất, sản phẩm tiền gửi đặc biệt và chính sách dành cho khách hàng ưu tiên. Mức sinh lời lên tới 8,8-9%/năm đang phản ánh áp lực huy động vốn ngày càng lớn của hệ thống ngân hàng, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu thị trường có bước vào một chu kỳ cạnh tranh lãi suất mới hay không.
Tài chính - 09/07/2026 15:52
Hai ngân hàng chuẩn bị chào sàn HoSE
Hai ngân hàng Vietbank và BVBank đang hoàn tất những bước cuối cùng để chuyển giao dịch từ UPCoM sang niêm yết HoSE. Cùng với việc lên sàn, cả hai nhà băng cũng đồng thời triển khai các kế hoạch tăng vốn điều lệ.
Tài chính - 09/07/2026 07:47
Nhà sản xuất 'Anh Trai Say Hi' sẽ IPO với mức giá thấp hơn gần 33% so với định giá
ĐatViet VAC sẽ chào bán hơn 11,15 triệu cổ phiếu với giá 54.800 đồng/cổ phiếu. Mức giá này thấp hơn khoảng 33% so với giá trị 81.716 đồng/cổ phiếu theo chứng thư thẩm định, phần lớn số tiền huy động sẽ được dùng để tăng vốn cho các công ty con nhằm cơ cấu tài chính và trả nợ ngân hàng.
Tài chính - 09/07/2026 06:45
PNJ đảo chiều sau 3 phiên giảm sàn, HĐQT kích hoạt kế hoạch mua lại cổ phiếu
Trong bối cảnh thị giá lao dốc và nhiều công ty chứng khoán đồng loạt hạ triển vọng, PNJ kích hoạt kế hoạch mua lại cổ phiếu nhằm bảo vệ giá trị doanh nghiệp và lợi ích của cổ đông.
Tài chính - 08/07/2026 16:17
Lợi nhuận quý II tích cực và lãi suất giảm sẽ hỗ trợ chứng khoán
Các công ty chứng khoán cho rằng thị trường đang bước qua "vùng trũng thông tin" để bước vào giai đoạn được hỗ trợ bởi mùa báo cáo lợi nhuận quý II, lãi suất có xu hướng giảm và nhiều yếu tố vĩ mô tích cực. Đây được xem là nền tảng để VN-Index hướng tới các mốc cao hơn trong những tháng cuối năm.
Tài chính - 08/07/2026 10:47
Các CTCK đồng loạt siết margin đối với cổ phiếu PNJ
Từ một trong những cổ phiếu luôn được cấp margin ở mức tối đa, PNJ đang lần lượt bị nhiều công ty chứng khoán loại khỏi danh mục cho vay ký quỹ hoặc hạ tỷ lệ cho vay sau chuỗi giảm sàn liên tiếp. Các tổ chức phân tích cũng bắt đầu thận trọng hơn khi đánh giá triển vọng của doanh nghiệp.
Tài chính - 08/07/2026 08:57
Chủ tịch UBCKNN: 'Phát hành chứng khoán phải trở thành động lực huy động nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế'
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Tài chính - 07/07/2026 16:13
Sàn Giao dịch carbon chính thức vận hành, tạo nền tảng cho mục tiêu phát thải ròng bằng '0'
Việc đưa Sàn Giao dịch carbon trong nước vào hoạt động không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 mà còn hình thành cơ chế giao dịch hạn ngạch và tín chỉ carbon theo nguyên tắc minh bạch, an toàn.
Tài chính - 07/07/2026 14:33
Máy tính, điện thoại rục rịch tăng giá: Doanh nghiệp ICT có hưởng lợi?
Làn sóng tăng giá chip nhớ dưới tác động của AI đang lan từ các nhà sản xuất bán dẫn sang những thương hiệu điện tử như Apple, Dell hay ASUS. Trong khi lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp ICT niêm yết tại Việt Nam đồng loạt tăng mạnh trong quý I/2026, báo cáo tài chính cho thấy không phải mức tăng nào cũng phản ánh sức khỏe của hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Tài chính - 07/07/2026 14:03
Thêm động thái trấn an từ người nhà Chủ tịch, cổ phiếu PNJ vẫn giảm sàn
Bất chấp hàng loạt động thái trấn an nhà đầu tư sau vụ việc liên quan đến Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), cổ phiếu PNJ vẫn tiếp tục bị bán mạnh, giảm sàn phiên thứ 3 liên tiếp.
Tài chính - 07/07/2026 10:36
UBCKNN xác định loạt nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định trọng tâm những tháng cuối năm là hoàn thiện khung pháp lý, đẩy nhanh triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), nghiên cứu phát triển thị trường tài sản mã hóa và thực hiện các giải pháp nâng hạng thị trường.
Tài chính - 07/07/2026 08:46
PNJ khẳng định 28.000 viên kim cương không vào hệ thống
Ban lãnh đạo PNJ khẳng định 28.000 viên kim cương trong vụ án buôn lậu đang được cơ quan điều tra làm rõ không đi vào hệ thống của doanh nghiệp. Đồng thời, PNJ cho biết kết quả kinh doanh quý II vẫn tăng trưởng hai chữ số, duy trì kế hoạch năm 2026 và triển khai nhiều biện pháp siết quản trị sau sự cố liên quan đến PNJ-LAB.
Tài chính - 06/07/2026 17:07
- Đọc nhiều
Đáng đọc
- Đáng đọc
Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về FDI
Sự kiện - Update 3 week ago
Đổi vàng lấy nhà: Lối mở mới cho bài toán vốn bất động sản?
Tài chính - Update 1 month ago
[Café cuối tuần] Khi bất động sản phải quay về đúng giá trị
Đầu tư - Update 1 month ago
