Thua Amazon trong vụ kiện 840 triệu USD, cổ phiếu Gilimex kịch sàn

Tòa án Quận Nam New York (Mỹ) vừa bác toàn bộ đơn kiện của CTCP Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (Gilimex, mã: GIL) đối với Amazon.com Services LLC, đồng thời xác định doanh nghiệp Việt Nam đã nộp các tài liệu giả mạo trong quá trình tố tụng và thực hiện hành vi "gian lận đối với tòa án" (fraud on the court).

Theo phán quyết dài 25 trang của Thẩm phán Lorna G. Schofield ban hành ngày 9/7, vụ kiện bị đình chỉ vĩnh viễn (dismissed with prejudice), đồng nghĩa Gilimex không được khởi kiện lại với cùng nội dung. Tòa cũng cho phép Amazon nộp đơn yêu cầu Gilimex bồi hoàn các khoản phí luật sư và chi phí phát sinh trong quá trình điều tra, chứng minh hành vi gian lận.

Vụ kiện bắt nguồn từ việc Amazon chấm dứt quan hệ với Gilimex - doanh nghiệp Việt Nam từng sản xuất hàng cho tập đoàn này. Trong đơn kiện, Gilimex cho rằng Amazon vi phạm thỏa thuận với nhà cung cấp, khiến công ty tồn đọng hơn 68 triệu USD nguyên vật liệu. Trong các yêu cầu còn lại trước phiên xét xử, Gilimex còn đề nghị khoản bồi thường theo quy định bồi thường gấp ba lần (treble damages) của bang Massachusetts với tổng giá trị lên tới 840 triệu USD.

Tuy nhiên, sau quá trình điều tra bổ sung, thu thập chứng cứ và tổ chức phiên điều trần, tòa kết luận có đủ căn cứ rõ ràng và thuyết phục để xác định Gilimex đã cố ý đưa các tài liệu giả vào hồ sơ nhằm chứng minh khoản thiệt hại khoảng 68-69 triệu USD.

Theo phán quyết, trong giai đoạn điều tra, Gilimex đã giao nộp nhiều lệnh mua hàng và thư yêu cầu thanh toán nhằm chứng minh giá trị nguyên vật liệu tồn kho. Dữ liệu điện tử cho thấy nhiều tài liệu được tạo chỉ vài ngày trước khi giao nộp cho Amazon, trong khi các tệp dữ liệu gốc không bao giờ được cung cấp. Sau quá trình điều tra nội bộ, Gilimex xác định hơn 100 tài liệu là giả mạo, trong đó có hơn 90 tài liệu đã được giao nộp trong giai đoạn điều tra, và cho rằng một nhân viên cấp thấp tự ý thực hiện.

Tuy nhiên, tòa nhận định lời giải thích này không đáng tin cậy. Theo thẩm phán, lời khai của nhân viên nói trên thiếu tính thuyết phục, động cơ được đưa ra không hợp lý và không thể giải thích các mâu thuẫn giữa dữ liệu điện tử, hồ sơ tài chính cũng như những chứng cứ khác trong vụ án.

Đáng chú ý, tòa cũng bác bỏ tính xác thực của đơn đặt hàng trị giá khoảng 69 triệu USD mà Gilimex xuất trình ở giai đoạn sau của vụ kiện để thay thế các tài liệu trước đó. Theo phán quyết, tài liệu này không xuất hiện trong hồ sơ kinh doanh, báo cáo tồn kho, sổ sách kế toán hay các trao đổi cùng thời điểm giữa các bên; đồng thời tồn tại nhiều dấu hiệu bất thường về chữ ký, con dấu và quá trình hình thành tài liệu.

Phán quyết cũng chỉ ra rằng các lời giải thích của Chủ tịch Gilimex Lê Hùng về nguồn gốc và tính xác thực của các tài liệu đã nhiều lần thay đổi trong quá trình tố tụng. Cùng với các chứng cứ giám định và hồ sơ tài chính, đây là cơ sở để tòa kết luận các tài liệu liên quan không phải là tài liệu xác thực mà được tạo lập nhằm phục vụ vụ kiện.

Theo Thẩm phán Lorna G. Schofield, mức độ nghiêm trọng của hành vi khiến các biện pháp nhẹ hơn như loại bỏ chứng cứ, đưa ra suy luận bất lợi hay chỉ bác một phần yêu cầu bồi thường đều không đủ để bảo vệ tính toàn vẹn của quá trình tố tụng. Vì vậy, biện pháp phù hợp duy nhất là bác toàn bộ vụ kiện và đình chỉ vĩnh viễn.

Theo quyết định của tòa, Amazon có thời hạn đến ngày 10/8/2026 để nộp đơn yêu cầu bồi hoàn các khoản phí và chi phí phát sinh trong quá trình điều tra, chứng minh hành vi gian lận. Trong khi đó, đề nghị của Gilimex yêu cầu tòa xử phạt Amazon đã bị bác bỏ.

Gilimex được thành lập năm 1982, hiện là một trong những doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực may mặc và hàng dệt gia dụng tại Việt Nam.

Về kết quả kinh doanh, quý I/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu 197 tỷ đồng, tăng gần 57% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 11 tỷ đồng, tăng 436%.

Năm 2026, Gilimex đặt mục tiêu doanh thu 1.600 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 150 tỷ đồng. Với mức lãi 11,28 tỷ đồng trong quý đầu năm, doanh nghiệp mới hoàn thành khoảng 7,5% kế hoạch lợi nhuận năm.

Phản ứng với thông tin trên, phiên 10/7, cổ phiếu GIL chịu áp lực bán mạnh, giảm kịch sàn 6,6% xuống 10.650 đồng/cổ phiếu. Khối lượng dư bán tại mức giá sàn lên tới hơn 935.000 đơn vị.