Chính sách và thủ tục hành chính thuế: Những vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ

Hơn 500 kiến nghị sau 1 năm đối thoại

Tại Hội nghị đối thoại giữa Bộ Tài chính với người nộp thuế (NNT) về chính sách, thủ tục hành chính (TTHC) thuế và hải quan năm 2025 do Bộ Tài chính phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết, từ Hội nghị Đối thoại năm 2024, VCCI đã tập hợp ý kiến cùng với Bộ Tài chính giải quyết trên 500 ý kiến, kiến nghị của DN theo các quy mô khác nhau, bao gồm các Hội nghị đối thoại quy mô toàn quốc, vùng, địa phương, bao gồm cả các vướng mắc mang tính cá biệt và các vướng mắc phát sinh trong các văn bản luật, qua đó giúp các đơn vị chức năng của Bộ xem xét sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn hoạt động của các DN.

Cũng theo đại diện cộng đồng DN, một số vướng mắc, khó khăn kéo dài cũng đã và đang được VCCI trao đổi với Cục thuế, Hải quan liên quan xem xét giải quyết đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của DN.

Tại Hội nghị, VCCI đã thông tin về các vấn đề vướng mắc DN cần tiếp tục được thảo gỡ.

Liên quan đến các kiến nghị về văn bản pháp quy, văn bản hành chính, VCCI cho biết đang có một số vướng mắc liên quan đến Nghị định 310/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực thuế và hóa đơn. Nghị định 174/2025/NĐ-CP quy định chính sách giảm thuế GTGT theo Nghị quyết số 204/2025/QH15 ngày 17/6/2025 của Quốc hội, trong đó có quy định chưa phù hợp với đồ uống có cồn trong quy định về mức giảm thuế; Thông tư 181/2025/TT-BTC trong phần danh mục về phụ phí tại cảng với mức hóa đơn 0%; Thông tư 181/2025/TT-BTC về thời điểm lập hóa đơn; Thông tư 40/2025/TT-BTC thông tin địa bàn hành chính nộp thuế, khai báo và nộp thuế Thu nhập cá nhân. Phần mềm Etax tích hợp các thông tin về NNT nhưng có nhiều sai sót với các nghiệp vụ thuế đã thực hiện nhưng vẫn ghi nhận nợ thuế đối với các cá nhân.

Liên quan đến TTHC, chủ yếu vướng mắc về thủ tục hoàn thuế GTGT cho DN, thuế suất và trị giá tính thuế, thời điểm áp thuế, đặc biệt đối với đất đai, cách xử lý tờ khai thuế đối với nguyên liệu còn tồn,

Ngoài ra quy định về loại hình hàng miễn thuế, cách thức khấu trừ thuế đầu vào; Thời điểm được tính làm cơ sở giải quyết các TTHC, đặc biệt là những ngày cuối tuần, lỗi chậm lập hóa đơn điện tử (HĐĐT), việc xác lập thời hạn tính thuế khác nhau (theo tháng hoặc quý) khi liên quan đến DN và nhà cung cấp cũng sẽ ảnh hưởng đến việc xác định tiền hoàn thuế…

Lo ngại bị phạt vì quy định lập hóa đơn

Phân tích cụ thể hơn, đại diện Hội tư vấn thuế Việt Nam (VTCA), bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng thư ký cho biết, đối với việc thực hiện hóa đơn, chứng từ điện tử và thuế GTGT, theo quy định tại Điều 9 về thời điểm lập HĐĐT tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP đã được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP thì một số ngành hiện rất khó khăn để có thể tuân thủ đúng, dẫn đến khả năng bị xử phạt hóa đơn là rất lớn.

VTCA kiến nghị Bộ Tài chính xem xét mở rộng phạm vi điểm a khoản 4 Điều 9, cho phép một số lĩnh vực ngành nghề được lập hóa đơn đối soát trên cơ sở bảng kê vào thời điểm cuối tháng hoặc khi kết thúc cung cấp dịch vụ đối với một số trường hợp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ với số lượng lớn, phát sinh thường xuyên, cần có thời gian đối soát số liệu giữa DN bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ và khách hàng, đối tác mà NNT có hệ thống phần mềm quản lý, giám sát để cơ quan thuế có thể truy cập, kết xuất thông tin hậu kiểm như: dịch vụ vận chuyển hàng hóa, hành khách có dữ liệu giám sát hành trình được gửi đến cơ quan nhà nước hoặc có phần mềm lưu giữ từng hành trình điểm đi, điểm đến; Hoạt động cung cấp dịch vụ của nhà chung cư; Hoạt động ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm…

Bên cạnh đó, mở rộng phạm vi không phải lập hóa đơn đối với các khoản thanh toán khi đặt cọc đảm bảo thực hiện hợp đồng đối với các dịch vụ mà tại Hợp đồng, khoản đặt cọc được hoàn trả toàn bộ khi thực hiện hợp đồng…

Mức xử phạt chưa hợp lý

Đối với quy định về xử phạt VPHC trong lĩnh vực thuế, mặc dù Nghị định 310/2025/NĐ-CP vừa mới ban hành đã có nhiều sửa đổi và giảm mức xử phạt cho NNT, tuy nhiên, theo đại diện VTCA, mức xử phạt cần tiếp tục nghiên cứu theo hướng để khắc phục và giảm nhẹ hơn nữa đối với các hành vi lỗi về thủ tục và không ảnh hưởng đến số nộp ngân sách nhà nước (NSNN) hoặc mức xử phạt cần tương ứng với số tiền phải nộp NSNN, đặc biệt đối với cá nhân và HKD.

Ví dụ, quy định tại khoản 3 Điều 12. Xử phạt hành vi khai sai, khai không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ thuế không dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc không dẫn đến tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn nhưng vẫn bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 8 triệu đồng là chưa phù hợp;

Hay như khoản 2 Điều 24 về xử phạt hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm chỉ căn cứ số lượng hóa đơn mà không căn cứ doanh số hay số thuế tương ứng trên hóa đơn dẫn đến nhiều HKD hàng tạp hóa, thực phẩm khi có vi phạm về lập hóa đơn không đúng thời điểm sẽ bị xử phạt lớn hơn cả doanh thu bán hàng hóa dịch vụ của hóa đơn là chưa đảm bảo tính khách quan hay công bằng đối với NNT....

Theo đó, VTCA kiến nghị các quy định xử phạt và mức xử phạt cần phải tính đến hành vi đó gây hậu quả cho NSNN như thế nào để đảm bảo tính khách quan, công bằng cho NNT.

VTCA cũng bày tỏ lo ngại, khi Luật Quản lý thuế số 108, Luật thuế Thu nhập cá nhân số 109 và Luật sửa đổi bổ sung Luật thuế GTGT số 149 đều đã ban hành các chính sách mới đối với HKD và có hiệu lực từ 1/1/2026 nhưng đến nay vẫn chưa có văn bản dẫn.

“Trong thời gian đầu thực hiện, rất có thể HKD còn có sai sót, cần có chính sách miễn xử phạt về các hành vi sai thủ tục nhưng không làm thiếu số thuế phải nộp cho các HKD trong năm 2026 để các HKD yên tâm thực hiện.”- Đại diện VTCA đề nghị.

Lúng túng quy định lập hóa đơn trên sàn thương mại điện tử

Bên cạnh trách nhiệm tự tính, tự khai, tự nộp của các HKD, còn có trách nhiệm khấu trừ, khai thay, nộp thay của các DN, tổ chức liên quan trong hợp tác kinh doanh với HKD. Liên quan đến trách nhiệm này, VTCA tiếp tục kiến nghị Bộ Tài chính xem xét sửa đổi quy định lập HĐĐT đối với HKD trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) có chức năng thanh toán.

Nghị định 117/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên sàn TMĐT và nền tảng số của HKD, cá nhân kinh doanh đã quy định trách nhiệm sàn TMĐT có chức năng thanh toán bắt buộc phải khấu trừ, khai thay, nộp thay HKD nhưng Nghị định về hóa đơn chứng từ và Thông tư 32/2025/TT-BTC chỉ quy định HKD trên sàn TMĐT được ủy nhiệm cho sàn TMĐT xuất hóa đơn, dẫn đến thực tế các sàn TMĐT có chức năng thanh toán hiện không nhận ủy nhiệm, theo đó, trách nhiệm lập hóa đơn thuộc về các Hộ, cá nhân kinh doanh qua các sàn này.

Trên thực tế, HKD, cá nhân không thể xuất được hóa đơn cho người mua bởi việc mua bán, thanh toán, danh tính người mua trên sàn do các Sàn TMĐT nắm giữ, sàn chỉ đối soát với HKD nên HKD không thể có thông tin lập HĐĐT cũng như không thể lập hóa đơn đúng thời điểm người mua nhận hàng, dẫn tới nguy cơ HKD bị xử phạt về hóa đơn là rất cao.

Để giải quyết vấn đề này, VTCA đề nghị cần bổ sung trách nhiệm cho các sàn TMĐT có chức năng thanh toán phải xuất hóa đơn thay các HKD, kinh doanh đồng thời với trách nhiệm khấu trừ, khai thay, nộp thay hoặc loại bỏ trách nhiệm xuất hóa đơn bán hàng của các HKD nếu đã được các sàn TMĐT khấu trừ, nộp thay, được sử dụng thông tin doanh thu, số thuế đã nộp thay của sàn TMĐT có chức năng thanh toán thay cho hóa đơn bán hàng mà không phải xuất hóa đơn.

Cam kết 100% kiến nghị được giải quyết

Ngay sau Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Thuế Vũ Mạnh Cường đã ký Công văn 6289/CT-VP trong đó nhấn mạnh “Đảm bảo 100% kiến nghị, vướng mắc của NNT gửi đến Hội nghị được giải quyết dứt điểm, kịp thời, thể hiện tinh thần cầu thị và trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế”

Chính sách thuế đã được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn quản lý, đặc biệt là kết hợp với công tác chuyển đổi số toàn diện với mục tiêu hỗ trợ tối đa cho NNT, trong đó hệ thống các Cổng thông tin và Chatbox hỗ trợ giải đáp vướng mắc cho NNT được ngành Thuế áp dụng đồng bộ. Tuy nhiên, để tạo điều kiện hơn nữa cho NNT vẫn còn gặp khó khăn trong thực thi chính sách, sau hội nghị này, ngành Thuế sẽ tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền chính sách và hỗ trợ tuân thủ để hỗ trợ tối đa cho NNT trong thời gian tới.

Theo đó, lãnh đạo Cục Thuế giao Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ NNT phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện rà soát và thống kê đầy đủ số lượng câu hỏi/vướng mắc của NNT gửi đến Hội nghị nhưng chưa trả lời và phân công đến các đơn vị để khẩn trương trả lời theo chức năng, nhiệm vụ quy định.

Cục Thuế cũng yêu cầu Thủ trưởng các Ban/đơn vị, Trưởng thuế các tỉnh/thành phố trực tiếp chỉ đạo, huy động đội ngũ công chức có chuyên môn sâu, giàu kinh nghiệm, phân công trả lời vướng mắc, hoàn thành trả lời trước 17h00 ngày 27/12/2025.

Đối với các vướng mắc/câu hỏi phức tạp, cần lấy ý kiến, các đơn vị gửi thông tin đã tiếp nhận vướng mắc/câu hỏi qua email và cam kết sẽ gửi văn bản trả lời cho NNT trong thời gian sớm nhất; đồng thời, khẩn trương phối hợp, lấy ý kiến các đơn vị liên quan để tổng hợp, dự thảo nội dung và trả lời NNT, thời hạn hoàn thành chậm nhất 22 giờ 00 phút ngày 28/12/2025.