Thúc đẩy tự giác tuân thủ thuế: Thay đổi từ ngành Thuế

Trăn trở: “Làm thể nào để người nộp thuế tuân thủ?”

Tại Hội thảo “Thúc đẩy tự giác tuân thủ, đóng góp đầy đủ thuế xây dựng kỷ nguyên hùng cường” do Báo Lao Động và Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp tổ chức mới đây, ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế đã chia sẻ về chủ đề “Tự giác tuân thủ thuế – chỉ số niềm tin và đồng thuận xã hội.”

Theo lãnh đạo Cục Thuế, đây không chỉ là mục tiêu mà các cơ quan thuế đều hướng tới, mà còn là thước đo sinh động phản ánh hiệu quả quản lý và mức độ tin tưởng của cộng đồng.

“Thực tiễn cho thấy, một hệ thống tài chính quốc gia chỉ thực sự bền vững khi người nộp thuế không chỉ nộp thuế vì nghĩa vụ pháp lý bắt buộc, mà còn vì niềm tin và sự đồng thuận trong xã hội – tức họ tin rằng đồng tiền thuế của mình được sử dụng minh bạch, công bằng và đem lại lợi ích chung…”-ông Sơn nhấn mạnh.

Đồng thời cho biết, quy trình nghiệp vụ và hệ thống công nghệ thông tin của ngành thuế hiện nay hướng tới quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro ở cấp độ cao hơn, tiên tiến hơn.

“Chúng tôi có một cụm từ như thế này: Phải để người dân biết, hiểu và đồng thuận với chính sách pháp luật thuế”. Làm sao để người dân biết? Làm sao để họ hiểu? Và làm sao để họ đồng thuận? Nếu chỉ nói bằng khẩu hiệu thì họ sẽ không thể hiểu được. Do vậy, cách làm của cơ quan thuế trong thời gian qua đã có sự thay đổi rất lớn…”- lãnh đạo Cục Thuế chia sẻ.

Cải thiện và tạo dựng niềm tin

Để làm được điều đó, theo lãnh đạo Cục Thuế, ttrước hết, ngành Thuế đã phải tự đặt ra các thước đo để đánh giá, từ đó cải thiện và tạo dựng niềm tin.

Cơ sở để tạo dựng niềm tin trước hết là cải cách sâu rộng về hệ thống quản lý thuế và chính sách thuế. Đến nay, ngành Thuế đã trải qua bốn giai đoạn cải cách, trong đó thuế điện tử – tức là ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý – đã trở thành nền tảng.

Ngành Thuế cũng đang thực hiện chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu kết nối đa ngành, đa lĩnh vực, từ doanh nghiệp đến các bộ, ngành như ngân hàng, bảo hiểm, hải quan, công thương, nông nghiệp, tài nguyên và môi trường. Mục tiêu là tạo nên một hệ thống dữ liệu liên thông, phục vụ cho việc gợi ý tờ khai, đối chiếu thông tin, giúp người nộp thuế kê khai và nộp thuế dễ dàng hơn.

“Ví dụ, trong quản lý thuế thu nhập cá nhân, chúng tôi đã kết nối dữ liệu để tạo ra tờ khai gợi ý, giúp người dân kiểm tra lại thu nhập, số thuế phải nộp đã đúng chưa, và xác nhận trực tuyến. Đây là những bước cải cách quan trọng, thay đổi cách làm truyền thống dựa trên chứng từ giấy sang chia sẻ dữ liệu số giữa các cơ quan nhà nước, qua đó giúp nâng cao tính tuân thủ và tạo ra sự công bằng hơn trong quản lý thuế…”- Phó cục trưởng Mai Sơn phân tích.

Đồng thời cho biết, trước đây, ngành thuế đã triển khai hệ thống khai thuế điện tử đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, tiến tới quản lý hóa đơn điện tử. Nhưng bước tiến tiếp theo là phải tạo lập được sự kết nối, chia sẻ dữ liệu để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

“Chính phủ và Bộ Tài chính, đặc biệt là đồng chí Bộ trưởng, đã chỉ đạo rất rõ: “Dữ liệu của cơ quan thuế phải đúng, sạch, sống”. Nghe thì đơn giản, nhưng với phạm vi quản lý rộng – gồm doanh nghiệp, người dân và cả các tổ chức liên quan – đây là nhiệm vụ rất lớn, đòi hỏi chuyển đổi từng bước vững chắc…”- ông Mai Sơn chia sẻ.

Cam kết cắt giảm 44% chi phí hành chính thuế

Khẳng định một cơ sở dữ liệu chuẩn xác, cùng với quy trình nghiệp vụ số hóa, sẽ giúp quản lý thuế công bằng hơn và hiệu quả hơn, lãnh đạo Cục Thuế cho biết, hóa đơn điện tử hiện nay là một kho dữ liệu rất lớn, giúp ngành thuế xác định được các rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh, phân tích hệ sinh thái giao dịch của doanh nghiệp.

Với mục tiêu sử dụng phân tích dữ liệu lớn (big data) và quản lý rủi ro để nâng cao hiệu quả giám sát và hỗ trợ người nộp thuế, hiện ngành thuế cũng đang ứng dụng các công nghệ mới như blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) trong hệ thống quản lý thuế thế hệ mới, dự kiến triển khai từ năm 2026.

“Ngành Thuế cam kết sẽ tiếp tục xây dựng môi trường thuế thuận lợi, giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế. Theo tính toán, mục tiêu tới đây là cắt giảm khoảng 44% chi phí hành chính, cao hơn mức 30% yêu cầu chung. Đó là cam kết và cũng là mong muốn của chúng tôi – để quản lý thuế ngày càng hiệu quả, góp phần mang lại nguồn lực cho phát triển đất nước và bảo đảm an sinh xã hội.”- Phó Cục trưởng Mai Sơn bày tỏ.