Các nước 'siết' taxi công nghệ, Việt Nam vẫn loay hoay trong tranh cãi

Các nước "siết" taxi công nghệ, Việt Nam đến bao giờ?

Ngày 11/9, chính quyền bang California (Mỹ) đã chính thức tuyên bố Uber là một doanh nghiệp taxi, thay vì Uber chỉ là doanh nghiệp vận tải mạng lưới như trước đây.

Sự quyết liệt của Uber tại chính đất nước sản sinh ra Uber cho thấy bản chất của dịch vụ gọi xe công nghệ là dịch vụ taxi với chỉ một điểm khác biệt về phương thức gọi xe bằng phần mềm thay vì bẳng tổng đài điện thoại hay vẫy xe thông thường.

Trước đó, cũng tại Mỹ, 49/50 bang tuyên bố Uber/Lyft là Công ty vận tải mạng lưới, thuộc quản lý của Bộ Giao thông. Một số bang có những quy định chặt chẽ hơn, như: Tại Newyork các xe Uber/Lyft sẽ bắt buộc có biển số màu vàng, thành phố này cũng khống chế số lượng xe chạy Uber/Lyft như không chế số lượng xe taxi vì liên quan đến hạ tầng giao thông và ô nhiễm môi trường.

Chính quyền ở Mỹ còn yêu cầu Uber/Lyft phải trả mức lương tối thiểu cho mỗi tài xế để đảm bảo cuộc sống và các vấn đề an sinh xã hội thay vỉ chỉ là đối tác hợp tác kinh doanh.

Tại châu Âu, 9/28 thành viên Liên minh châu Âu ra phán quyết cấm sự hoạt động Uber trong đó có Pháp,...19 thành viên còn lại coi Uber là dịch vụ vận tải với các điều kiện kinh doanh nghiêm ngặt.

Tại khu vực Đông Nam Á, mới đây, Cơ quan Quản lý cạnh tranh Malaysia (MyCC) đã đề xuất mức phạt trên 86 triệu ringgit (20,5 triệu USD) đối với Công ty Grab do vi phạm luật cạnh tranh của nước này khi áp dụng các điều khoản hạn chế các tài xế taxi.

MyCC cho rằng Grab đã sử dụng ảnh hưởng của mình tại Malaysia để ngăn chặn việc các tài xế taxi tham gia ứng dụng công nghệ của công ty này, quảng cáo hoặc cung cấp dịch vụ quảng cáo cho các đối thủ cạnh tranh.

Chủ tịch MyCC Iskandar Ismail nhấn mạnh rằng những hạn chế của Grab đối với giới tài xế đã dẫn tới sự cạnh tranh "méo mó" trên thị trường vốn được Malaysia xây dựng trên nền tảng đa diện thông qua việc ban hành các quy định về điều kiện ra nhập và mở rộng hoạt động của các đối thủ cạnh tranh với hãng này hiện tại và trong tương lai.

Ngoài số tiền phạt trên, bắt đầu từ ngày 3/10, MyCC sẽ áp dụng mức phạt 15.000 ringgit (3.600 USD)/ngày đối với Grab cho tới khi doanh nghiệp này thực hiện đúng những chỉ dẫn của MyCC trong việc giải quyết các quan ngại về cạnh tranh.

Trong khi đó, ở Việt Nam, Grab và các ứng dụng gọi xe đang hoạt động theo đề án thí điểm 24 của Bộ GTVT ban hành năm 2016. Đến thời điểm hiện tại, thí điểm vẫn đang được kéo dài do những tranh cãi về việc sửa Nghị định 86/2014 quy định các điều kiện kinh doanh vận tải chưa được ban hành.

“Vì những tranh cãi đó, dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 86 đã được Bộ GTVT trình tới 11 lần nhưng chưa được ban hành. Một kỷ lục buồn của bộ này”, một chuyên gia giao thông cho hay.

Theo vị chuyên gia, quan sát kỹ sẽ thấy, các tranh cãi thời gian đầu đều xoay quanh việc Bộ GTVT coi Uber trước đây, giờ là Grab và các ứng dụng gọi xe là dịch vụ vận tải, Grab phải có trách nhiệm là 1 công ty kinh doanh vận tải và tuân thủ các điều kiện kinh doanh vận tải. Phía Grab và một số Bộ, ban, ngành phản đối điều này, Grab cho rằng họ là nền tảng thương mại điện tử, là một công ty công nghệ, họ không kinh doanh vận tải.

“Bộ GTVT là cơ quan chuyên ngành về quản lý giao thông, vận tải. Họ cũng có nghiên cứu, học tập và có thực tiễn. Bộ này quy định Grab/Uber và các hãng taxi công nghệ khác là công ty vận tải phù hợp với cách mà thế giới đang làm”, chuyên gia giao thông phân tích.

Đáng chú ý, chiếm thị phần lớn và tăng trưởng tốt tại Việt Nam, Grab chưa bao giờ công bố chi tiết doanh thu và lợi nhuận. Những thông tin công bố chỉ là những khoản lỗ triền miên. Trong 3 năm 2014/2016, Grab đã báo lỗ 938 tỷ đồng.

Khi đó, Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan thuế tiến hành thanh tra Grab. Kết quả thanh tra xử lý, truy thu thuế và phạt hành chính với tổng số tiền gần 3 tỷ đồng, giảm lỗ 56,6 tỷ đồng.

Núp bóng mô hình kinh tế chia sẻ

Trong một thống kê khác, Hãng nghiên cứu ABI cho biết Grab đang chiếm 73% thị phần gọi xe tại Việt Nam với 146 triệu chuyến. Tính trung bình, mỗi ngày, Grab có hơn 800.000 chuyến xe tại Việt Nam. Grab bỏ xa đối thủ đứng thứ hai là Be, với 31 triệu cuốc xe, chiếm 16% thị phần. Go-Viet xếp thứ ba với 21 triệu chuyến xe, tương ứng 10% thị phần. 1% còn lại thuộc về các ứng dụng gọi xe khác.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ôtô Việt Nam (VATA) cho rằng Grab phát triển "bùng nổ" ở Việt Nam thời gian quan bắt nguồn từ chính sách vượt trội so với các đối thủ cạnh tranh mà hãng này được hưởng ngay từ ngày đầu gia nhập thị trường.

Đầu năm 2016, Bộ GTVT bắt đầu cho Grab thử nghiệm xe hợp đồng điện tử, khởi nguồn tranh cãi về sự bất bình đẳng với taxi.

Theo ông, Grab đã có thời gian dài hưởng lợi từ việc hoạt động ở Việt Nam giống như taxi, nhưng lại "núp bóng" mô hình kinh tế chia sẻ hình thành kinh doanh chuyên trách.

Grab không phải đóng thuế như doanh nghiệp vận tải, không chịu điều kiện kinh doanh như taxi, không phải gắn "mào", không bị kê khai giá, không phải đóng bảo hiểm cho người lao động…

"Những quy định cho loại hình như Grab chưa hoàn thiện ở Việt Nam, và chưa biết khi nào mới hoàn thiện. Grab cứ như vậy ngày càng phình to hơn, thống lĩnh thị trường hơn", ông Quyền nói.

Trước tranh cãi kéo dài, ngày 13/9, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu các Bộ Công an, Quốc phòng, Tư pháp, GTVT, Thông tin & Truyền thông, Khoa học & Công nghệ góp ý dự thảo, cân nhắc việc có hay không “gắn mào” Grab và các hãng xe công nghệ khác.

Ông Nguyễn Văn Quyền nhận định nếu không sớm ban hành sớm quy định kinh doanh vận tải đối với hãng xe công nghệ này sẽ xảy ra nhiều hệ lụy.

Bài liên quan

Bộ Giao thông vận tải giữ quan điểm 'taxi công nghệ phải có hộp đèn'

Hai ‘ông lớn’ taxi truyền thống làm ăn ra sao giữa 'vòng xoáy' cạnh tranh với taxi công nghệ?

Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề nghị thu hồi văn bản dễ gây thất thu ngân sách từ taxi công nghệ

Hơn 70% thị phần trong tay Grab, cơ hội nào cho Go-Viet và Be?