Thúc đẩy tín dụng cho năng lượng xanh: Thực tiễn tại Agribank và đề xuất giải pháp

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn ra gay gắt, việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, bền vững đã trở thành mục tiêu cấp bách đối với Việt Nam. Thúc đẩy năng lượng xanh, với trọng tâm là các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới như điện gió, điện mặt trời, sinh khối,…, không chỉ giảm phát thải khí nhà kính mà còn đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Trong hành trình này, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị (gọi tắt là Nghị quyết 70) như một định hướng chiến lược then chốt, nhấn mạnh việc bảo đảm an ninh năng lượng gắn liền với chuyển đổi xanh, ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng và tích hợp công nghệ hiện đại đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

I. Tổng quan về thúc đẩy tín dụng cho năng lượng xanh tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu, với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng. Theo Nghị quyết 70, sẽ phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo (không bao gồm thuỷ điện) phục vụ sản xuất điện, đạt tỷ lệ khoảng 28 - 36% vào năm 2030. Định hướng đến năm 2050 tỷ lệ năng lượng tái tạo lên đến 74 - 75% và đạt mục tiêu cam kết tại Thỏa thuận Paris đưa phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Để đạt được điều này, cần huy động nguồn vốn lớn. Tín dụng xanh – tức là các khoản vay ưu đãi dành cho dự án thân thiện với môi trường – đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và hộ dân đầu tư vào năng lượng xanh.

Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, như Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 trong đó quy định chi tiết về phát triển điện năng lượng tái tạo, năng lượng mới với các ưu đãi như miễn giảm thuế, hỗ trợ lãi suất và cơ chế giá điện cố định (FiT); Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ngày 04/7/2025 trong đó quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh, cung cấp một khung pháp lý và kỹ thuật rõ ràng để các tổ chức tín dụng (TCTD), doanh nghiệp và các bên liên quan có thể xác định, thẩm định và giám sát các dự án xanh một cách chuẩn mực.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong thời gian tới, nhất là thực hiện 2 mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045, Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành như một “lối mở” chiến lược. Nghị quyết nhấn mạnh việc bảo đảm an ninh năng lượng gắn liền với chuyển đổi xanh, thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và tích hợp công nghệ hiện đại. Nghị quyết yêu cầu đa dạng hóa nguồn năng lượng, ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, và xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, xanh, sạch. Điều này không chỉ tạo cơ sở pháp lý mà còn khuyến khích các tổ chức tài chính như ngân hàng tham gia sâu hơn vào tín dụng xanh, góp phần khẳng định vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị năng lượng toàn cầu.

II. Thực tiễn thúc đẩy tín dụng cho năng lượng xanh tại Agribank

Là ngân hàng thương mại 100% vốn nhà nước, với mạng lưới rộng khắp, đặc biệt ở khu vực nông thôn, Agribank đã tiên phong trong việc “xanh hóa” hoạt động tín dụng, phù hợp với sứ mệnh hỗ trợ phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững. Agribank đã tích hợp yếu tố môi trường xã hội vào quy trình cấp tín dụng, đánh giá rủi ro môi trường xã hội như một tiêu chí bắt buộc. Đến nay, Agribank đã triển khai nhiều chương trình hành động gắn với thông điệp “Vì tương lai xanh”, “phát triển bền vững”, bao gồm ưu tiên cho vay các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp hữu cơ và bảo vệ môi trường. Agribank cũng tích cực triển khai khung ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), với việc đánh giá rủi ro môi trường là căn cứ quan trọng để cấp tín dụng. Năm 2025, Agribank được vinh danh là “Ngân hàng tiêu biểu về Tín dụng xanh” bởi Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Top 100 Doanh nghiệp ESG Việt Nam Xanh 2025, Top 10 Doanh nghiệp ESG ngành Ngân hàng 2025 - bảng xếp hạng do Viet Research phối hợp với Báo Tài chính - Đầu tư công bố, nhờ dấu ấn tiên phong trong việc gắn kết ngân hàng với nông dân, doanh nghiệp và cộng đồng.

Những thành tựu của Agribank không chỉ góp phần vào mục tiêu quốc gia mà còn mang lại lợi ích kinh tế, như giảm nợ xấu nhờ dự án xanh có tính bền vững cao, và nâng cao hình ảnh thương hiệu trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Tính đến 30/6/2025, dư nợ tín dụng xanh của Agribank đạt gần 28.800 tỷ đồng, cụ thể:

- Phát triển lâm nghiệp bền vững: dư nợ đạt khoảng 6.953 tỷ đồng (chiếm khoảng 24% dư nợ tín dụng xanh).

- Lĩnh vực nông nghiệp xanh: dư nợ đạt khoảng 6.543 tỷ đồng (chiếm khoảng 22,7% dư nợ tín dụng xanh).

- Lĩnh vực năng lượng sạch, năng lượng tái tạo: dư nợ đạt khoảng 15.107 tỷ đồng (chiếm khoảng 52,5% dư nợ tín dụng xanh – chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dư nợ tín dụng xanh tại Agribank).

- Các lĩnh vực còn lại: Dư nợ đạt khoảng 180 tỷ đồng (chiếm khoảng 0,8% dư nợ tín dụng xanh).

Các dự án này hiện đang triển khai rất hiệu quả và mang lại lợi ích về môi trường và xã hội cũng như thúc đẩy kinh tế tại địa phương.

Agribank đã triển khai đa dạng các chương trình tín dụng xanh, với tổng quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Trong đó, một số chương trình tập trung vào năng lượng xanh, năng lượng tái tạo như:

- Chương trình tín dụng xanh ưu đãi với quy mô 30.000 tỷ đồng, dành cho dự án đầu tư thuộc các ngành trọng điểm và lĩnh vực xanh, với lãi suất cố định chỉ từ 6,0%/năm trong 24 tháng, áp dụng đến hết 31/12/2025. Chương trình này ưu tiên các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp sạch và bảo vệ môi trường, giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

- Mở rộng đầu tư cho các dự án bảo vệ môi trường do tổ chức quốc tế tài trợ cho dự án năng lượng gió, mặt trời và khí sinh học do tổ chức quốc tế tài trợ, đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung Tây Nguyên để chống hạn mặn.

III. Đề xuất giải pháp thúc đẩy tín dụng cho năng lượng xanh tại Agribank dựa trên Nghị quyết 70-NQ/TW

Căn cứ chỉ đạo tại Nghị quyết 70-NQ/TW, Agribank xác định tín dụng xanh nói chung và tín dụng cho năng lượng xanh nói riêng là một trong những nội dung trọng tâm trong lộ trình phát triển dài hạn, gắn liền với chuyển đổi số, xây dựng ngân hàng hiện đại và hội nhập quốc tế. Trong thời gian tới, Agribank đề xuất tiếp tục thực hiện các giải pháp sau:

Thứ nhất: Agribank tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nội bộ nhằm thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường, xã hội trong hoạt động cấp tín dụng. Trong quá trình cấp tín dụng, Agribank gắn thẩm định dự án với đánh giá tác động môi trường, loại trừ dự án ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, tập trung vào các dự án năng lượng tái tạo như điện gió và mặt trời.

Thứ hai: Agribank sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển thêm các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng tiêu chuẩn xanh theo Quyết định 21 và quốc tế, trong đó tập trung vào năng lượng tái tạo, công nghệ cao và các nguồn năng lượng mới.

Thứ ba: Agribank sẽ tích cực tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế để triển khai dự án lớn với tổ chức tài chính toàn cầu để tăng năng lực thích ứng biến đổi khí hậu thông qua năng lượng xanh.

Thứ tư: Agribank sẽ tiếp tục công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh.

Đối với Agribank, tín dụng cho năng lượng xanh không chỉ là cầu nối gắn kết ngân hàng với người nông dân, doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức phát triển trong nước và quốc tế, mà đó còn là sự chung tay hiện thực hóa các cam kết bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển năng lượng bền vững.

IV. Đề xuất của Agribank với Chính phủ trong cơ chế tín dụng xanh

Những định hướng của Nghị quyết 70 về huy động nguồn vốn xã hội và phát triển tài chính xanh là cơ sở để hệ thống ngân hàng, trong đó có Agribank, phát huy vai trò trung gian tài chính thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng xanh. Agribank đề xuất một số nội dung như sau:

1. Hoàn thiện khung pháp lý tổng thể: Ban hành quy định thống nhất về tín dụng xanh và trái phiếu xanh (trong đó tập trung vào năng lượng xanh); quy định cụ thể tiêu chí quản lý rủi ro môi trường và xã hội.

2. Tạo cơ chế khuyến khích: Ưu đãi hệ số rủi ro, giảm chi phí vốn cho dự án năng lượng xanh; xếp hạng TCTD tín dụng năng lượng xanh; tiếp cận vốn quốc tế, quỹ khí hậu và tái cấp vốn từ NHNN cho công nghệ năng lượng tái tạo.

3. Phát triển nguồn nhân lực: NHNN phối hợp với các tổ chức quốc tế thường xuyên tổ chức các khóa tập huấn, đào tạo về tài chính bền vững và ESG tập trung vào năng lượng xanh.

4. Chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch thông tin: Xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính và tín dụng năng lượng xanh, ứng dụng công nghệ số cho giám sát dự án năng lượng tái tạo.

5. Tăng cường nhận thức và phối hợp liên ngành: Tăng cường phối hợp giữa các bộ ngành, như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước, để đảm bảo các chính sách tín dụng năng lượng xanh được triển khai đồng bộ, tránh chồng chéo hoặc mâu thuẫn.

V. Kết luận

Thúc đẩy tín dụng cho năng lượng xanh là sứ mệnh chung của toàn xã hội và Agribank cam kết đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện Nghị quyết 70, chủ động tiếp cận và cấp tín dụng cho các dự án năng lượng xanh, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển xanh và bền vững. Dựa trên Nghị quyết 70-NQ/TW, chúng ta có cơ sở vững chắc để đề xuất các giải pháp đột phá, hướng tới một nền kinh tế xanh, bền vững. Với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, cùng nỗ lực của các ngân hàng như Agribank, Việt Nam sẽ đạt được mục tiêu an ninh năng lượng và phát triển xanh.

(*) Ông Vương Văn Quý - Phó Trưởng Ban Chính sách Tín dụng, Ngân hàng Agribank

Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo ‘Chuyển đổi năng lượng xanh nhìn từ Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị’

Nhằm góp phần tuyên truyền, làm rõ định hướng phát triển năng lượng xanh, chuyển đổi năng lượng xanh, bền vững theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị, và mục tiêu Net Zero năm 2050, ngày 30/10 tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo “Chuyển đổi năng lượng xanh nhìn từ Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị”.

Sự kiện là diễn đàn để các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại, nhà đầu tư chia sẻ chiến lược về phát triển năng lượng xanh, chuyển đổi năng lượng xanh, đề xuất các chính sách nhằm phát triển bền vững lĩnh vực này.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành trung ương, chuyên gia kinh tế - tài chính, lãnh đạo các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, cùng các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng.