2 dự án lớn ở Quảng Trị được đề xuất 'gỡ vướng' sau khi phát hiện vi phạm

Dự án Cảng hàng không Quảng Trị vi phạm về tài chính, huy động vốn

Dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị được đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT).

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 5.800 tỷ đồng thực hiện tại xã Gio Quang, Gio Hải, Gio Mai, huyện Gio Linh (nay là xã Gio Linh, xã Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị) gồm 2 dự án thành phần. Trong đó, vốn chủ sở hữu 1.091,96 tỷ đồng (18,76%), vốn vay tín dụng và các nguồn vốn hợp pháp khác 4.729,113 tỷ đồng (81,24%).

Theo Thanh tra Chính phủ, tiến độ huy động vốn chủ sở hữu và vốn vay tại báo cáo nghiên cứu khả thi dự án vượt quá thời hạn quy định phải hoàn thành thu xếp tài chính, vi phạm quy định của Luật Đầu tư.

Việc thu xếp tài chính nguồn vốn để phục vụ dự án theo tiến độ hợp đồng BOT của nhà đầu tư quá chậm, đến nay đã 16 tháng mới góp vốn được 96,9/421,342 tỷ đồng, đạt 23%, vi phạm quy định Luật Đầu tư, không gửi đầy đủ hồ sơ khảo sát, thiết kế, hồ sơ năng lực của nhà thầu, hợp đồng xây dựng, tài liệu huy động giải ngân vốn đầu tư đối với các gói thầu của dự án để Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh kiểm tra, giám sát là không tuân thủ theo quy định hợp đồng BOT.

Cùng với đó quá trình thương thảo, ký kết hợp đồng BOT còn có một số tồn tại, hạn chế, vi phạm về tiến độ huy động vốn chủ sở hữu và vốn vay vượt quá thời hạn phải hoàn thành thu xếp tài chính, không có phương án đảm bảo huy động đủ vốn chủ sở hữu, dẫn đến chậm huy động vốn theo hợp đồng BOT, DNDA bố trí không đủ vốn, chưa ký hợp đồng tín dụng, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án.

Ngoài ra, qua thanh tra cũng đã chỉ ra các vi phạm về tiến độ, xây dựng, giải phóng mặt bằng (GPMB) trong quá trình thực hiện dự án.

Với những vi phạm trên, Tổng Thanh tra Chính phủ đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo các đơn vị khẩn trương thực hiện GPMB, rà soát các nội dung báo cáo nghiên cứu khả thi đảm bảo phù hợp với quy hoạch Cảng hàng không Quảng Trị, điều chỉnh thời gian hoàn thành thu xếp tài chính, đôn đốc, kiểm tra, giám sát nhà đầu tư, đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu Công ty TNHH Cảng hàng không Quảng Trị phải hoàn thành ngay việc huy động góp vốn chủ sở hữu, vốn vay, ký hợp đồng tín dụng trước tháng 12/2025 để đảm bảo đủ nguồn vốn thi công công trình, thực hiện các thủ tục nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa theo quy định.

Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo, đôn đốc nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án đẩy nhạnh tiến độ thi công công trình, nếu đến tháng 7/2026 không hoàn thành theo hợp đồng BOT đã ký kết, thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ có biện pháp xử lý.

Dự án đường ven biển đội vốn, vi phạm Luật Đấu thầu

Dự án Đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông Tây, tỉnh Quảng Trị - Giai đoạn 1 do HĐND tỉnh Quảng Trị quyết định chủ trương đầu tư, UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt quyết định đầu tư dự án.

Dự án có chiều dài 54,98 km, giai đoạn 1 là 48,28 km, tổng mức đầu tư ban đầu 2.060 tỷ đồng, sau đó được điều chỉnh tăng lên 2.731 tỷ đồng (tăng hơn 671 tỷ đồng), thời gian thực hiện kéo dài đến năm 2027.

Theo Thanh tra Chính phủ, HĐND - UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư dự án, trong khi đoạn 2 của dự án chưa được cập nhật, điều chỉnh, bổ sung vào Quy hoạch ngành giao thông vận tải tỉnh Quảng Trị là chưa đúng quy định Luật Đầu tư công năm 2019.

Việc tăng tổng mức đầu tư và kéo dài thời gian thực hiện dự án đến năm 2027 là chưa đủ cơ sở, khó có khả năng cân đối nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030.

Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ rõ việc lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu áp dụng chỉ định thầu rút gọn, chia gói thầu tư vấn để chỉ định thầu rút gọn vi phạm Luật Đấu thầu năm 2013, chậm thực hiện kế hoạch lựa chọn nhà thầu từ 3 tháng đến 7 tháng.

Việc mời thầu còn quy định các tiêu chí gây khó khăn cho các nhà thầu tham gia dự thầu, hạn chế sự tham gia của nhà thầu, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng.

Phê duyệt dự toán gói thầu và cập nhật dự toán trước khi tổ chức đầu thầu, chưa tính đúng, tính đủ chi phí dự phòng, ký kết hợp đồng trọn gói khi phê duyệt khối lượng, phạm vi công việc, dự toán gói thầu vi phạm các quy định của Chính phủ về hợp đồng xây dựng…

Ngoài ra, tỉnh Quảng Trị dùng nguồn vốn ngân sách Trung ương để thanh toán chi phí GPMB, không bố trí vốn và phần vốn còn thiếu để hoàn thành dự án đúng tiến độ là không đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Việc tạm ứng cho các nhà thầu mức tối đa 30% giá trị hợp đồng khi bàn giao mặt bằng chưa đủ điều kiện, chưa có kế hoạch GPMB, chưa phù hợp với tiến độ thực hiện hợp đồng và khối lượng thực hiện theo từng năm, vi phạm quy định của Chính phủ về quản lý, thạnh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ ra trong quá trình triển khai dự án, các đơn vị liên quan đã có những sai phạm về lập hóa đơn, kiểm soát thanh toán tạm ứng, sử dụng vốn không đúng mục đích, chậm GPMB, chậm tiến độ.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND tỉnh Quảng Trị, tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với các tập thể, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan đến các tồn tại, hạn chế, vi phạm nêu trên.

Quảng Trị phải đánh giá lại toàn bộ quá trình thực hiện dư án; lập, thẩm định, phê duyệt điều chỉnh dự án theo quy định, làm căn cứ để thực hiện các bước tiếp theo, tránh điều chỉnh dự án nhiều lần.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu Quảng Trị chấn chỉnh công tác đấu thầu, thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật về đấu thầu, hạn chế tối đa việc chỉ định thầu, chấm dứt ngay tình trạng chia nhỏ gói thầu để chỉ định thầu, xử lý nhà thầu vi phạm.

Tập trung, đẩy nhanh công tác nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành; thu hồi vốn tạm ứng còn dư không sử dụng trước ngày 30/11/2025, không để tình trạng dư ứng kéo dài, chiếm dụng vốn đầu tư, thất thoát ngân sách nhà nước.