Vì sao nhà đầu tư dễ sập bẫy lừa đảo?

Từ hàng nghìn tỷ đồng đến hàng tỷ USD

Trong vài năm trở lại đây, cùng với sự bùng nổ của các kênh đầu tư mới như tiền mã hóa, ngoại hối, vàng online hay tài sản số, thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến một thực tế đáng lo ngại: Các mô hình lừa đảo ngày càng tinh vi, quy mô ngày càng lớn, và số tiền bị chiếm đoạt đã lên tới hàng nghìn tỷ đồng, thậm chí hàng tỷ USD.

Không còn là những vụ việc đơn lẻ, các đường dây lừa đảo tài chính đang dần "công nghiệp hóa", vận hành như những doanh nghiệp thực thụ, với hệ sinh thái khép kín từ marketing, vận hành nền tảng đến kiểm soát dòng tiền.

Khi hàng trăm trang kết luận điều tra vụ Mr.Pips được công bố, dư luận không khỏi ngỡ ngàng khi được biết, Mr.Pips và đồng bọn đã thực hiện trót lọt 738 vụ án, chiếm đoạt hơn 1.300 tỷ đồng của nhà đầu tư và rửa tiền thông qua các hình thức giao dịch trực tuyến, các tài khoản cá nhân và mua bán bất động sản.

Đáng nói hơn cả, Mr.Pips đã xây dựng một mạng lưới hệ thống chằng chịt từ Việt Nam ra quốc tế, với hệ sinh thái tài chính hoạt động như một doanh nghiệp đầy đủ ban bệ, bộ phận. Chính điều này đã giúp Mr.Pips cùng đồng bọn tạo nên vỏ bọc hoàn hảo trong mắt nhà đầu tư và cũng dễ dàng thực hiện hành vi lừa đảo, kêu gọi đầu tư.

Đây được đánh giá là một trong những vụ án lớn nhất trong lĩnh vực Forex trái phép tại Việt Nam.

Tuy nhiên, những con số trên vẫn chưa phải là lớn nhất. Hồi đầu năm 2026, công an triệt phá đường dây tiền ảo DRK với số tiền chiếm đoạt hơn 2.000 tỷ đồng – con số đủ để cho thấy mức độ nguy hiểm của các mô hình tiền số đa cấp.

Công an xác định đường dây này đã chiếm đoạt của nhà đầu tư số tiền điện tử gồm hơn 1.880 BTC, hơn 37.000 ETH và gần 2,7 triệu USDT (tương đương khoảng 2.000 tỷ đồng).

Ở quy mô lớn hơn, với mô hình phức tạp hơn là hệ thống PaynetCoin – một mạng lưới tiền ảo đa cấp hoạt động theo mô hình kim tự tháp. Theo điều tra của công an, đường dây này đã huy động hàng tỷ USD từ nhà đầu tư.

Quy mô "tỷ USD" cho thấy lừa đảo tài chính không còn là hiện tượng nhỏ lẻ, mà đã trở thành một dạng tội phạm có tổ chức, mang tính toàn cầu.

Tương tự, như Nhadautu.vn đã thông tin, ngày 26/3, Cơ quan ANĐT Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can, lệnh tạm giam đối với Vương Lê Vĩnh Nhân, Tổng giám đốc CTCP Quản lý tài sản số; Trần Quang Chiến, quản trị kỹ thuật sàn giao dịch tiền mã hóa ONUS; Ngô Thị Thảo, Giám đốc CTCP Vàng bạc đá quý HANAGOLD và 4 đối tượng khác về tội "Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản" quy định tại Điều 290 Bộ luật Hình sự;

Đồng thời ra quyết định khởi tố bị can, lệnh tạm giam đối với 1 đối tượng về tội "Rửa tiền" quy định tại Điều 324 Bộ luật Hình sự.

Cơ quan điều tra xác định các bị can đã chiếm đoạt tài sản trên lĩnh vực tiền ảo của hệ sinh thái ONUS với quy mô đặc biệt lớn. Nhóm này đã huy động hàng tỷ USD của các nhà đầu tư.

Khi nhà đầu tư trở thành nạn nhân

Theo các chuyên gia, trong các hình thức lừa đảo, tiền mã hóa là lĩnh vực nổi bật nhất, do thời điểm trước, thị trường tiền mã hóa Việt Nam đang ở giai đoạn sơ khai, thiếu khung pháp lý và khó kiểm soát.

Vụ việc liên quan đến hệ sinh thái ONUS là một ví dụ điển hình. Các đối tượng phát hành token riêng như VNDC, ONUS, sau đó xây dựng sàn giao dịch nội bộ để mua bán.

Để thu hút dòng tiền, nhóm này sử dụng nhiều chiêu thức: Quảng bá lợi nhuận cao; tạo thanh khoản giả và thao túng giá token.

Một dự án khác mang tên FTXF cũng sử dụng chiêu thức tương tự: Phát hành "token rác", tổ chức hội thảo, quảng bá là dự án công nghệ toàn cầu để huy động vốn, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng trước khi sụp đổ.

Không chỉ tiền ảo, các mô hình Forex, BO (quyền chọn nhị phân) và đầu tư vàng online cũng liên tục bị biến tướng thành công cụ lừa đảo.

Các sàn BO thường được quảng bá như một hình thức đầu tư tài chính hiện đại, nhưng thực chất là đánh bạc trá hình. Người chơi đặt cược vào biến động giá trong thời gian ngắn, nhưng toàn bộ hệ thống được thiết kế để "nhà cái" luôn thắng.

Trong khi đó, các sàn Forex giả sử dụng nền tảng giao dịch quốc tế (MT4, MT5), tạo cảm giác chuyên nghiệp. Tuy nhiên, lệnh giao dịch không hề được đưa ra thị trường thật.

Dù đã có nhiều cảnh báo, các vụ lừa đảo vẫn liên tục xảy ra với quy mô ngày càng lớn. Nguyên nhân không chỉ nằm ở thủ đoạn tinh vi, mà còn đến từ chính hành vi của nhà đầu tư.

Chia sẻ với Nhadautu.vn, bà N.T.N, một nhà đầu tư từng bỏ vài trăm triệu để đầu tư tích luỹ vàng online trên Hanagold (cùng hệ sinh thái với ONUS) cho rằng, bản thân đang hoang mang khi không biết số tiền mình đầu tư sẽ đi về đâu. Bà N cho biết, bản thân nghe thông tin không thể rút tiền, giao dịch trên Hanagold từ 20/3 và đã nhanh chóng nhận được thông báo từ Hanagold rằng hệ thống đang nâng cấp và cập nhật dữ liệu nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời đảm bảo thông tin được đồng bộ chính xác và xuyên suốt. Trong thời gian này, HanaGold cho biết sẽ tạm thời khóa tính năng rút tiền nhanh và tạm thời khóa tính năng bình luận trong cộng đồng.

Theo bà N, tâm lý chung của những nhà đầu tư như bà là ham muốn làm giàu nhanh khi nghe quảng cáo và cam kết lợi nhuận nên quyết định xuống tiền, trong khi thực tế chưa tìm hiểu kỹ.

"Thêm nữa, tôi sợ bỏ lỡ cơ hội đầu tư khi được rủ rê lôi kéo từ những người xung quanh, trong đó có cả bạn bè đã tham gia từ trước. Thấy hình ảnh website, app, văn phòng chuyên nghiệp lắm", bà N chia sẻ.

Theo nhà đầu tư này, hiện tại, điều nhóm nhà đầu tư quan tâm là số tiền đầu tư của bản thân sẽ đi về đâu, nếu Hanagold còn hoạt động được, khi nào sẽ nhận được tiền.

"Còn nếu Hanagold không thể hoạt động nữa thì tôi có thể nhận lại số tiền của mình ở đâu?", bà N thắc mắc.

Trả lời Nhadautu.vn từ Nhật Bản, ông Nguyễn Quân Nhi, một nhà đầu tư kiêm chuyên gia phân tích tiền mã hóa cho rằng, hầu hết các nhà đầu tư tài sản số, tiền mã hóa tại Việt Nam đều không tìm hiểu kỹ, thiếu kiến thức, gần như chỉ FOMO theo thị trường hoặc "hớt váng". Vì thế, dễ dẫn đến chuyện bị dụ dỗ bởi các hình thức lừa đảo đầu tư phi thực tế.

Nhận định này cũng tương đồng với dữ liệu từ nghiên cứu của Đại học Kinh tế Luật (UEL) trước đó.

Theo PGS.TS Trần Hùng Sơn, Trường Đại học Kinh tế - Luật (UEL), dù Việt Nam có tỷ lệ sở hữu tiền mã hoá lên đến 21,2%, đứng thứ 2 thế giới (theo số liệu của Triple A), nhưng rất nhiều nhà đầu tư Việt Nam còn thiếu kiến thức về loại tài sản số này.

"Khảo sát của chúng tôi chỉ ra rằng một số nhà đầu tư nhầm lẫn khi phân loại tiền mã hóa, thậm chí loại trừ Bitcoin và Binance Coin khỏi phạm vi tài sản số. Ngoài ra, còn có sự nhầm lẫn khi liệt kê chứng khoán, chứng chỉ quỹ, vàng hay bất động sản là tài sản số. Kết quả này cho thấy sự tồn tại của "khoảng trống đáng kể giữa nhận thức chủ quan và hiểu biết chuyên môn về tiền mã hóa và tài sản số" của nhà đầu tư", ông Sơn nêu thực trạng.