Tội phạm mạng đang nhắm thẳng vào tài khoản ngân hàng của người dân

Công an TP.HCM vừa phát đi thông báo cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

Theo đó, TP.HCM là trung tâm kinh tế, thương mại và dịch vụ lớn nhất cả nước, đồng thời cũng là địa bàn trọng điểm mà các loại tội phạm công nghệ cao nhắm tới. Thời gian gần đây, tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng diễn biến đặc biệt phức tạp, với phương thức ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi theo xu hướng xã hội và tâm lý người dùng.

Đáng chú ý, các đường dây lừa đảo hiện không còn hoạt động nhỏ lẻ mà được tổ chức theo kiểu "dây chuyền", có sự cấu kết giữa đối tượng trong nước và nước ngoài. Nhiều nhóm đặt "đại bản doanh" tại Campuchia, Myanmar, Dubai… rồi điều hành hoạt động lừa đảo xuyên biên giới nhắm vào người dân Việt Nam.

Công an TP.HCM cho biết, các đối tượng hiện chủ yếu sử dụng 4 hình thức phổ biến gồm: giả danh cơ quan, tổ chức; lừa đảo tình cảm; dụ dỗ đầu tư tài chính và phát tán mã độc để chiếm đoạt tài sản. Các kịch bản được xây dựng bài bản, phân vai cụ thể từ khâu tiếp cận, tạo niềm tin đến thao túng tâm lý nạn nhân.

Không ít đối tượng sau thời gian hoạt động tại nước ngoài đã quay về Việt Nam lập nhóm lừa đảo riêng, thuê nhà nguyên căn, núp bóng doanh nghiệp công nghệ để vận hành các "ổ nhóm" gọi điện, nhắn tin lừa đảo quy mô lớn.

Cơ quan công an nêu rõ, dù thủ đoạn thay đổi liên tục nhưng mục tiêu cuối cùng của các đối tượng vẫn là tiền trong tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc các ứng dụng thanh toán trực tuyến của nạn nhân.

Để đạt mục đích, các đối tượng triệt để lợi dụng không gian mạng và các tiện ích công nghệ như AI, deepfake, ứng dụng mã độc… nhằm tạo ra các tình huống giả mạo tinh vi. Trong nhiều vụ việc, nạn nhân bị dẫn dụ cài ứng dụng lạ, truy cập website giả mạo hoặc cung cấp thông tin tài khoản, mã OTP. Chỉ sau vài phút, toàn bộ tiền trong tài khoản có thể bị chiếm đoạt.

Công an TP.HCM nhấn mạnh, nạn nhân của lừa đảo trực tuyến có thể là bất kỳ ai, không phân biệt độ tuổi, nghề nghiệp hay trình độ. Thậm chí, nhiều người có hiểu biết công nghệ hoặc thành đạt trong xã hội vẫn sập bẫy.

Tình trạng lộ lọt, mua bán dữ liệu cá nhân đáng báo động

Qua phân tích các vụ việc, cơ quan chức năng nhận thấy, có 3 nhóm nạn nhân phổ biến. Thứ nhất là những người thiếu kiến thức về an toàn mạng, mất cảnh giác trước các kịch bản giả danh hoặc thao túng tâm lý.

Thứ hai là nhóm bị đánh vào lòng tham thông qua lời mời đầu tư lợi nhuận cao, "việc nhẹ lương cao", kiếm tiền online… Thứ ba là những trường hợp tham gia các hoạt động nhạy cảm trên mạng như cờ bạc, vay tín dụng đen, truy cập nội dung đồi trụy, từ đó bị khống chế, tống tiền bằng dữ liệu cá nhân.

Bên cạnh lừa đảo tài chính, tình trạng lộ lọt và mua bán dữ liệu cá nhân cũng đang trở thành vấn đề đáng báo động.

Công an TP.HCM thông tin, nhiều tổ chức, doanh nghiệp hiện chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân, thậm chí có tình trạng sử dụng thông tin khách hàng sai mục đích hoặc tự ý chia sẻ cho bên thứ ba.

Các đối tượng tội phạm cũng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để thu thập dữ liệu, từ khai thác thông tin trên mạng xã hội, tạo biểu mẫu giả mạo cho đến cài phần mềm đánh cắp dữ liệu. Đáng lo ngại, một bộ phận người dùng hiện vẫn có thói quen công khai quá nhiều thông tin cá nhân lên mạng như số điện thoại, ngày sinh, hình ảnh gia đình hay thông tin tài khoản.

Từ đó, cơ quan công an khuyến cáo người dân không nên tùy tiện đăng tải giấy tờ tùy thân, số tài khoản ngân hàng hay mã xác thực lên mạng xã hội; đồng thời cần tăng cường bảo mật các tài khoản số, đặc biệt là tài khoản ngân hàng và email cá nhân. Trong trường hợp nghi ngờ lộ lọt thông tin, người dùng cần lập tức khóa tính năng thanh toán trực tuyến và liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ khẩn cấp.

Đối với doanh nghiệp, Công an TP.HCM đề nghị khẩn trương triển khai đầy đủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân theo Nghị định 13/2023, tăng cường đánh giá an toàn hệ thống và kiểm soát hoạt động chuyển dữ liệu ra nước ngoài.

Thời gian tới, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường đấu tranh với các hành vi mua bán dữ liệu cá nhân, tài khoản ngân hàng và các hoạt động lừa đảo trên không gian mạng; đồng thời công khai các phương thức, thủ đoạn mới để nâng cao cảnh giác cho người dân.