Thử cân đo lợi thế của Việt Nam, Thái Lan trong cạnh tranh thu hút FDI

Mới đây, tờ Thailand Business News, chuyên về kinh doanh, tài chính, đăng tải bài viết về cuộc đua dẫn dắt thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Đông Nam Á giữa Việt Nam và Thái Lan, trong đó phân tích lợi thế của mỗi nước.

Việt Nam: Ngôi sao đang lên về thu hút FDI

Dòng vốn FDI vào Việt Nam liên tục tăng trưởng. Năm 2023, Việt Nam đã thu hút được 36,61 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tăng 32,1% so với năm trước, và vốn giải ngân đạt 23,18 tỷ USD, tăng 3,5%. Tính đến tháng 9 năm 2024, dòng vốn FDI hàng quý đạt 5,2 tỷ USD, cho thấy niềm tin bền vững của nhà đầu tư. Theo tờ này, tính đến tháng 6/2025, Việt Nam đã nổi lên là điểm đến FDI hàng đầu khu vực.

Vốn FDI lũy kế của Việt Nam, đạt gần 297 tỷ USD vào cuối năm 2023, khẳng định vai trò ngày càng tăng của một trung tâm sản xuất, tờ báo Thái nhận định.

Một số nguyên nhân giúp Việt Nam tỏa sáng, bao gồm:

- Sức mạnh kinh tế: Nền kinh tế Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng 5-6% mỗi năm, nhờ tiêu dùng, xuất khẩu và đầu tư mạnh mẽ. Sự ổn định chính trị mang lại một môi trường kinh doanh ổn định, một điều hiếm thấy ở các thị trường mới nổi.

- Lợi thế nhân khẩu học: Với lực lượng lao động hơn 56 triệu người và độ tuổi trung bình là 34,1, Việt Nam sở hữu lực lượng lao động trẻ, lành nghề và có chi phí cạnh tranh. Mức lương tối thiểu, khoảng 250 USD/tháng, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan.

- Loạt chính sách mạnh mẽ: Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều cải cách thuận lợi cho nhà đầu tư, bao gồm Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp năm 2020 và Luật Đối tác Công tư. Ngoài ra, Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam (EVFTA) dự kiến sẽ thúc đẩy xuất khẩu sang châu Âu tăng 42,7% vào năm 2025, đưa Việt Nam trở thành cửa ngõ tiếp cận thị trường toàn cầu.

- Lợi thế ngành: Ngành chế biến và chế tạo có sức hấp dẫn lớn, chiếm 63,6% vốn FDI vào đầu năm 2024. Các ngành công nghệ cao, đặc biệt là AI và chất bán dẫn, đang thu hút đầu tư lớn từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore. Bất động sản và năng lượng tái tạo cũng đang thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.

Vị thế chiến lược của Việt Nam trong chiến lược "Trung Quốc + 1" đã biến nơi đây thành điểm đến lý tưởng cho các công ty muốn đa dạng hóa hoạt động kinh doanh khỏi Trung Quốc trong bối cảnh chi phí tăng cao và căng thẳng địa chính trị. Cụ thể, các nhà đầu tư Nhật Bản đã rót 1,1 tỷ USD vào các dự án mới trong năm 2023, tiếp theo là Hàn Quốc và Singapore.

Thái Lan - Đối thủ không kém cạnh

Thái Lan, một quốc gia thu hút FDI từ lâu nay, dù đang gặp nhiều khó khăn nhưng vẫn là một đối thủ đáng gờm.

Cụ thể, năm 2023, tốc độ tăng trưởng vốn FDI vào Thái Lan đạt 28,1%, thấp hơn mức 39,5% của Việt Nam. Nhật Bản, nhà đầu tư lớn nhất của Thái Lan, chiếm 36% tổng vốn FDI của nước này. Tuy vậy, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan để trở thành điểm đến FDI lớn thứ hai của Nhật Bản tại ASEAN, với mức tăng trưởng 54% trong giai đoạn 2021-2023.

Vậy Thái Lan có sách lược gì để thu hút FDI?

- Cơ sở hạ tầng ổn định: Cơ sở hạ tầng phát triển tốt và vị trí chiến lược của Thái Lan trong ASEAN khiến nước này trở thành trung tâm đáng tin cậy cho các ngành công nghiệp như thực phẩm, nông nghiệp và hóa chất.

- Các ngành mới nổi: Thái Lan đang "đặt cược" lớn vào công nghiệp xe điện thông qua chiến lược "30@30", tức đặt mục tiêu 30% sản lượng xe sẽ là xe điện vào năm 2030. Ủy ban Đầu tư (BOI) Thái Lan cung cấp các ưu đãi thuế và trợ cấp cho xe điện.

Nước này cũng thúc đẩy ngành năng lượng tái tạo thông qua các chương trình giá điện ưu đãi.

Ở chiều ngược lại, xứ sở chùa vàng gặp nhiều thách thức. Chi phí lao động cao, lực lượng lao động già hóa và thiếu lao động có kỹ năng đang làm xói mòn lợi thế của Thái Lan. Ngoài ra, bất ổn chính trị, bắt nguồn từ các cuộc xung đột lịch sử và trầm trọng hơn do COVID-19, đã làm suy yếu niềm tin của nhà đầu tư. Các vấn đề khác bao gồm tính minh bạch về pháp luật và rào cản ngôn ngữ.

Thử cân đo lợi thế của mỗi nước

(i) Môi trường kinh tế và chính trị

Về môi trường chính trị ổn định và tăng trưởng kinh tế, Việt Nam vượt trội hơn so với Thái Lan, vốn thường xuyên trải qua bất ổn chính trị. Các nhà đầu tư coi trọng tính dễ dự đoán, và Việt Nam đáp ứng được điều này. Lực lượng lao động trẻ và năng động của Việt Nam càng làm tăng thêm sức hấp dẫn, mang lại lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của chính phủ và việc ngày càng hội nhập sâu rộng vào các hiệp định thương mại toàn cầu, bao gồm CPTPP và RCEP, đưa Việt Nam trở thành một ngôi sao đang lên trong khu vực.

Trong khi đó, Thái Lan đang đối mặt với những thách thức trong việc duy trì niềm tin của nhà đầu tư do đà tăng trưởng kinh tế chậm lại và những bất ổn chính trị, khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn hơn cho đầu tư dài hạn.

(ii) Lao động và chi phí

Lực lượng lao động trẻ, chi phí thấp của Việt Nam tương phản với dân số già hóa và mức lương cao hơn của Thái Lan, giúp Việt Nam trở thành lựa chọn ưu tiên cho các ngành công nghiệp thâm dụng lao động như điện tử và dệt may. Vị trí địa lý chiến lược của Việt Nam, cùng với cơ sở hạ tầng đang được cải thiện và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Trong khi đó, với nền kinh tế phát triển hơn và mức sống cao hơn, Thái Lan có xu hướng thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp giá trị cao hơn như sản xuất ô tô, du lịch và công nghệ tiên tiến.

(iii) Chính sách và ưu đãi

Những cải cách chủ động và các hiệp định thương mại, chẳng hạn như EVFTA, mang lại cho Việt Nam lợi thế cạnh tranh toàn cầu. Các ưu đãi của BOI Thái Lan rất hấp dẫn, nhưng những rào cản về thủ tục hành chính và quy định thiếu minh bạch đang làm chậm đà tăng trưởng. Lực lượng lao động trẻ, chi phí lao động cạnh tranh và vị trí chiến lược của Việt Nam càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Trong khi đó, cơ sở hạ tầng đã phát triển và mạng lưới chuỗi cung ứng vững chắc vẫn là những lợi thế then chốt của Thái Lan, nhưng tốc độ hiện đại hóa hệ thống quy định chậm chạp của nước này có thể cản trở các khoản đầu tư tiềm năng.

(iv) Sức hấp dẫn theo ngành

Việt Nam chiếm ưu thế trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, với khu vực FDI đóng góp đến 73% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa. Thái Lan nổi trội trong các lĩnh vực truyền thống nhưng lại gặp khó khăn trong việc cạnh tranh ở các lĩnh vực mới nổi như AI do thiếu hụt kỹ năng. Việc Việt Nam tập trung vào các ngành công nghiệp công nghệ cao đã đưa Việt Nam trở thành một nhân tố chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là trong lĩnh vực điện tử và viễn thông.

Trong khi đó, sự phụ thuộc của Thái Lan vào các ngành công nghiệp truyền thống như nông nghiệp và sản xuất ô tô đã hạn chế khả năng đa dạng hóa sang các công nghệ tiên tiến. Để duy trì khả năng cạnh tranh, Thái Lan phải giải quyết sự thiếu hụt lao động có kỹ năng thông qua cải cách giáo dục và đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy đổi mới trong các lĩnh vực mới nổi như AI và robot.

(v) Đòn bẩy địa chính trị

Cả Việt Nam và Thái Lan đều được hưởng lợi từ mạng lưới chuỗi cung ứng của ASEAN, nhưng vị trí gần Trung Quốc và sự phù hợp với xu hướng thương mại toàn cầu của Việt Nam khiến nước này trở thành điểm thu hút mạnh mẽ hơn đối với các khoản đầu tư "Trung Quốc + 1".

Kết luận bài viết, các tác giả nhận định rằng Việt Nam đang dẫn trước, nhưng Thái Lan vẫn chưa hết cơ hội. Tăng trưởng FDI của Việt Nam đang vượt trội so với Thái Lan, nhờ vào sự năng động kinh tế, lợi thế chi phí và các chính sách chiến lược. Khả năng thu hút đầu tư công nghệ cao và hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu đã đưa Việt Nam trở thành nước dẫn đầu trong khối ASEAN về thu hút FDI.

Tuy nhiên, Thái Lan vẫn là một nhân tố quan trọng khi tận dụng nền tảng công nghiệp đã được thiết lập và những khoản đầu tư mới vào xe điện và năng lượng tái tạo. Để giành lại lợi thế, Thái Lan cần giải quyết các thách thức về lao động, tinh giản quy định và ổn định bối cảnh chính trị.

Đối với các nhà đầu tư, lựa chọn phụ thuộc vào các ưu tiên: Việt Nam có tiềm năng tăng trưởng cao trong lĩnh vực sản xuất và công nghệ, trong khi Thái Lan sở hữu một hệ sinh thái hoàn thiện cho các ngành công nghiệp truyền thống và mới nổi. Khi hội nhập kinh tế ASEAN ngày càng sâu rộng, cả hai quốc gia sẽ vẫn là những điểm sáng quan trọng trong bức tranh FDI của khu vực.