Dồn lực cho mục tiêu tăng trưởng GDP 8,3- 8,5%: ‘Chìa khóa’ đầu tư công

GDP quý III: Bám sát dư địa tăng trường

Theo công bố của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2025 ước tính tăng 8,23% so với cùng kỳ năm trước, chỉ thấp hơn mức tăng 14,38% của cùng kỳ năm 2022 trong giai đoạn 2011-2025.

GDP 9 tháng năm 2025 ước tăng 7,85% so với cùng kỳ năm trước, chỉ thấp hơn tốc độ tăng 9,44% của cùng kỳ năm 2022 trong giai đoạn 2011-2025.

Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê nhận định, trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực còn nhiều bất ổn, kết quả này là “rất tích cực”, tháng sau tốt hơn tháng trước, quý sau tốt hơn quý trước.

Nhìn lại tăng trưởng GDP quý III của các năm từ 2011 trở lại đây, mức tăng trưởng GDP của quý III năm nay chỉ sau mức tăng trưởng 14,38% của quý III/2022. Tuy vậy, đó là thời điểm “đặc biệt”, thời điểm nền kinh tế phục hồi sau dịch COVID-19.

Trước đó, tại phiên Chính phủ họp với các địa phương, mức tăng trưởng GDP quý III được dự ước là trên 8%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đánh giá: “Nền kinh tế đã bám sát kịch bản tăng trưởng cả năm 8% như Chính phủ đã báo cáo Bộ Chính trị, Trung ương khi thực hiện đồng bộ các giải pháp đặt ra”

Theo Bộ trưởng, sản xuất - kinh doanh, các động lực tăng trưởng tiếp tục được thúc đẩy và làm mới, giữ vững đà tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, với mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm 8,3- 8,5%, theo tính toán của Cục Thống kê, tăng trưởng quý IV phải đạt lần lượt là 9,5% và 10,2%.

Theo Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương, đây là thách thức rất lớn, nhất là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều rủi ro, biến động chính trị và áp lực suy giảm thương mại toàn cầu…

"Trong điều kiện hiện nay, chúng ta có thể chạm đến mức tăng trưởng cả năm đạt 8%, nếu hết sức cố gắng. Bởi vì, quý IV sẽ còn nhiều khó khăn, thách thức ở phía trước", bà Hương nhận định.

Dự báo thận trọng từ các tổ chức nước ngoài

Công bố Triển vọng phát triển châu Á tháng 9/2025 (ADO) hôm 30/9, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam lên mức 6,7% (so với mức 6,3% dự báo tháng 7/2025); đồng thời hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống còn 6%.

Theo các chuyên gia ADB, các mức thuế đối ứng của Hoa Kỳ áp dụng với Việt Nam - 20% đối với hàng nhập khẩu và 40% đối với hàng trung chuyển - đặt ra những rủi ro về suy giảm tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn.

Trong phần còn lại của năm, các mức thuế này dự kiến sẽ tác động tới thương mại và đầu tư, nhấn mạnh tính cấp thiết của những cải cách cơ cấu nhằm thúc đẩy một mô hình tăng trưởng cân bằng hơn, được hỗ trợ bởi cầu nội địa mạnh mẽ hơn và các thị trường xuất khẩu đa dạng hơn nhằm giảm thiểu các cú sốc liên quan đến thuế quan.

Báo cáo Cập nhật Kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương của Ngân hàng Thế giới (WB), ấn bản tháng 10/2025 dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 6,6% năm 2025 trong bối cảnh các doanh nghiệp phải đối mặt với những rào cản thương mại mới, trong khi nhu cầu hàng hóa từ các thị trường quốc tế lớn cũng đang giảm sút.

WB dự kiến tăng trưởng GDP của Việt Nam chậm lại còn 6,1% năm 2026, sau đó phục hồi lên 6,5% năm 2027, nhờ việc thương mại toàn cầu hồi phục và Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn dưới vai trò là một trung tâm công nghiệp cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trước đó, Ngân hàng UOB đã nâng dự báo tăng trưởng GDP cả năm của Việt Nam lên 7,5% (từ mức dự báo trước đó là 6,9%; so với 7,09% trong năm 2024), tuy nhiên vẫn giữ nguyên dự báo tăng trưởng ở mức 7% cho năm 2026.

Mặc dù đưa ra các mức dự báo khá thận trọng so với mục tiêu tăng trưởng cả năm 2025 trong khoảng 8,3%-8,5% của Việt Nam song các tổ chức quốc thể vẫn để ngỏ tiềm năng bứt phá của Việt Nam.

Trong khuyến nghị đưa ra với Việt Nam, ADB nhấn mạnh, đầu tư công hiệu quả là yếu tố then chốt duy trì tăng trưởng và giảm nút thắt hạ tầng.

“Với tỷ lệ nợ công dưới 34% GDP - thấp hơn nhiều so với mức trần 60% theo quy định, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tài khóa cho các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng. Cải cách thể chế sâu rộng sẽ giúp tinh giản môi trường pháp lý, nâng cao hiệu quả giải ngân và thúc đẩy kinh tế nội địa”, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc quốc gia của ADB tại Việt Nam nhấn mạnh.

Nhằm giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài và thúc đẩy tăng trưởng, bà Mariam J. Sherman, Giám đốc WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào cũng cho rằng, Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư công và kiểm soát rủi ro trong hệ thống tài chính và thúc đẩy các cải cách cơ cấu.

Giải mã đầu tư công

Theo báo cáo cập nhật từ Bộ Tài chính, ước tính đến hết tháng 9/2025, tổng vốn giải ngân ước đạt hơn 440 nghìn tỷ đồng tương đương khoảng 50% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn khoảng 14.000 tỷ đồng so với số ước giải ngân được báo cáo tại buổi họp Thường trực Chính phủ tước đó. Nếu so với cùng kỳ năm 2024, tốc độ giải ngân thấp hơn, chỉ đạt 45,3% do Thủ tướng Chính phủ giao, tương ứng gần 308 nghìn tỷ đồng.

Theo GS-TS. Tô Trung Thành (Đại học Kinh tế quốc dân - NEU), kết quả đạt được như trên là rất khích lệ trong bối cảnh sắp xếp lại bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên chuyên gia đến từ NEU lưu ý, trong những năm gần đây, chưa năm nào hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công, thậm chí vốn năm trước được kéo dài sang năm sau cũng không giải ngân hết.

“Đẩy mạnh nguồn lực này vẫn là yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP. Hơn nữa, để trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, thì phải tập trung nguồn lực để đầu tư. Trong các nguồn lực cho đầu tư phát triển thời gian tới, đầu tư công vẫn là yếu tố quan trọng. Ngoài ý nghĩa là một bộ phận của tổng cầu, đầu tư công cũng là một công cụ điều tiết vĩ mô của nền kinh tế", vị chuyên gia quả quyết.

Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, nếu Việt Nam có thể giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao trong năm 2025, tăng trưởng GDP có thể được cải thiện thêm từ 1,8 đến 2 điểm phần trăm.

Theo TS. Cấn Văn Lực, đây là yếu tố tích cực, nhưng hiện vẫn chưa được phản ánh đầy đủ trong dự báo của các tổ chức quốc tế, khiến các tổ chức quốc tế tiếp tục đưa ra mức dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam ở ngưỡng tương đối thận trọng, chưa phản ánh hết dư địa tăng trưởng từ đầu tư công.

Ngoài ra, Việt Nam đang tích cực tháo gỡ khó khăn cho khoảng 3.000 dự án tồn đọng với tổng quy mô 6 triệu tỷ đồng, nếu chỉ 10% dự án này được giải phóng mỗi năm, nền kinh tế đã có thêm 600.000 tỷ đồng được tung ra mỗi năm, thêm dư địa thúc đẩy tăng trưởng.

“Mục tiêu tăng trưởng cao không phải ngoài tầm với”, ông Phạm Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam quả quyết tại cuộc hội thảo mới đây về động lực cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Ông Tuấn cho rằng, để có thể tăng trưởng 2 con số, Việt Nam cần đặt trọng tâm vào các động lực như đầu tư tư nhân, thu hút dòng vốn đầu tư công nghệ cao gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

“Đầu tư công bên cạnh tạo ra năng lực sản xuất, năng lực phục vụ công, còn có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy, dẫn dắt đầu tư tư nhân, đầu tư trực tiếp nước ngoài. Mặt khác, bối cảnh phát triển mới, chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu cũng đòi hỏi đầu tư công phải đóng vai trò dẫn dắt, mở đường cho các thành phần kinh tế khác phát triển theo các xu hướng này”, GS-TS. Tô Trung Thành nhấn mạnh.