Sức hút của cổ phiếu bán lẻ

Triển vọng kinh doanh sáng

Năm 2023, ngành bán lẻ vấp phải cú sốc lớn khi kinh tế đi xuống, sức mua giảm nghiêm trọng, các nhà bán lẻ hàng công nghệ (ICT) phải lao vào cuộc chiến giá khốc liệt, bán lẻ hàng tiêu dùng thiết yếu ít bị ảnh hưởng hơn nhưng cũng chịu cảnh biên lợi nhuận co hẹp. Theo đó, lợi nhuận các đại gia trong ngành lao dốc và cổ phiếu rớt mạnh. Tuy nhiên, triển vọng đã sáng hơn ngay từ đầu năm 2024, sức mua phục hồi và quan trọng là các doanh nghiệp đã thích nghi được với tình hình, tái cấu trúc thành công.

Kết quả kinh doanh nửa đầu năm đã phần nào thể hiện điều đó khi các doanh nghiệp bán lẻ đồng loạt công bố kết quả kinh doanh khả quan, tăng trưởng gấp nhiều lần cùng kỳ năm trước hoặc chuyển lỗ thành lãi.

Đại gia bán lẻ hàng công nghệ và tiêu dùng - Công ty cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (mã: MWG) công bố doanh thu nửa đầu năm đạt 65.620 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước và thực hiện 52% chỉ tiêu năm; lãi sau thuế 2.075 tỷ đồng, gấp 53 lần và thực hiện 86,4% chỉ tiêu năm.

Chuỗi điện thoại, điện máy (TGDĐ và ĐMX) tiếp tục là kênh đem lại lợi nhuận chính cho tập đoàn trong nửa đầu năm. Ngược lại, chuỗi hàng tiêu dùng Bách Hóa Xanh còn lỗ 98,4 tỷ đồng, An Khang còn lỗ 172 tỷ đồng và PT Era Blu Elecktronik mang về khoản lỗ liên doanh 47 tỷ đồng.

Chủ chuỗi FPT Shop và FPT Long Châu, Công ty cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT – FPT Retail (mã: FRT), ghi nhận doanh thu hợp nhất 6 tháng 18.281 tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ và hoàn thành 49% kế hoạch. Lợi nhuận trước thuế của 161 tỷ đồng, vượt 28% kế hoạch năm và cải thiện so với mức lỗ 198 tỷ cùng kỳ.

Động lực chính của FPT Retail vẫn là chuỗi nhà thuốc FPT Long Châu với doanh thu tăng 67% lên 11.521 tỷ đồng và chiếm 63% tổng doanh thu. Hiệu quả hoạt động được duy trì với doanh thu trung bình trên mỗi nhà thuốc vào khoảng 1,2 tỷ/tháng trong dù liên tục mở nhiều nhà thuốc mới.

Nhà bán lẻ vàng, bạc trang sức – Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (mã: PNJ) có quý kinh doanh khả quan khi doanh thu tăng 43% lên 9.519 tỷ đồng, lãi sau thuế tăng 27% lên 429 tỷ đồng. 6 tháng, doanh thu 22.112 tỷ đồng, tăng 34% và lợi nhuận 1.166 tỷ đồng, tăng 7%. Công ty thực hiện được 56 – 60% chỉ tiêu doanh thu và lợi nhuận năm.

Doanh thu PNJ có sự tăng trưởng ở hầu hết các kênh, đặc biệt là kênh vàng 24k trong cơn sốt giá vàng. Tuy nhiên, tốc độ tăng lợi nhuận PNJ kém hơn doanh thu do tỷ trọng đóng góp của mảng vàng 24k – mảng có biên lợi nhuận mỏng tăng cao từ 31% lên 41,5%.

Chuỗi bán lẻ hàng tiêu dùng WinMart/WinMart+ của Masan Group (mã: MSN) phát triển qua WinCommerce ghi nhận doanh thu tăng 8,8% lên 15.801 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế, lãi vay và khấu hao tăng 88% lên 421 tỷ đồng. Đồng thời, chuỗi đã có lợi nhuận sau thuế dương trong tháng 6.

Các nhà bán buôn như Digiworld (mã: DGW) hay Petrosetco (mã: PET) cũng báo cáo doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng trên 2 chữ số nhờ thị trường có dấu hiệu phục hồi.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa trong nửa đầu năm liên tục duy trì mức tăng trưởng dương. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 6 tháng ước đạt 3.099 nghìn tỷ đồng, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước; nếu loại trừ yếu tố tăng giá thì tăng 5,7%.

Chứng khoán KB đánh giá ngành bán lẻ nửa cuối năm kỳ vọng sẽ tiếp tục phục hồi nhờ những tín hiệu tích cực từ vĩ mô và so với nền thấp năm trước, song, tốc độ phục hồi sẽ chậm. Cụ thể, xuất khẩu đã tăng trưởng tốt trong nửa đầu năm nhờ các thị trường chính của Việt Nam phục hồi. Nửa cuối năm, xuất khẩu được kỳ vọng tiếp tục tăng nhờ các NHTW lớn hạ lãi suất. Đồng thời, chính sách hỗ trợ của Chính phủ như tăng lương cơ sở, giảm thuế VAT đến hết năm giúp tâm lý người tiêu dùng lạc quan hơn, kích thích chi tiêu. Tuy nhiên, lạm phát dai dẳng là vấn đề đáng quan ngại khiến lộ trình giảm lãi suất gặp nhiều trở ngại, sức mua phục hồi chậm hơn dự kiến.

Ngành hàng bán lẻ ICT được kỳ vọng tăng trở lại vào nửa cuối năm nhờ chu kỳ thay thế điện thoại, laptop; dừng phát sóng 2G, 3G. Khi đó, những đơn vị như MWG, FRT, DGW sẽ hưởng lợi. Song, ngành này hiện tại khá bão hòa, cạnh tranh gay gắt nên nhiều chuỗi bán lẻ chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng 1 chữ số năm nay.

Câu chuyện riêng

Với triển vọng kinh doanh tích cực, cổ phiếu bán lẻ đã có biểu hiện rất tốt trong 7 tháng đầu năm. Mã chứng khoán MWG tăng 64%, FRT tăng 72%, PNJ và MSN tăng từ 12 – 18%.

Mặt khác, ngành bán lẻ cũng liên tục hút được dòng tiền với các thương vụ đầu tư lớn. Như Bain Capital rót tiền vào Masan Group, CDH Investments đầu tư vào Bách Hóa Xanh, nhiều thương hiệu bán lẻ lớn trên thế giới cũng mở rộng cửa hàng tại Việt Nam như Uniqlo, Muji, Starbucks. Còn nhiều thương vụ đáng chờ đợi trong tương lai, đó là Masan IPO The CrownX, FPT Retail IPO Long Châu hay Bách Hóa Xanh lên sàn.

Masan Group mua lại mảng bán lẻ từ Vingroup (mã: VIC) vào cuối năm 2019. Sau gần 5 năm tái cấu trúc, tích hợp nhiều dịch vụ, chuỗi bán lẻ WinMart/WinMart+ đã lần đầu có lợi nhuận sau thuế dương vào tháng 6 vừa qua. Đây là tiền đề cho việc Masan Group triển khai IPO The CrownX – đơn vị tích hợp mảng bán lẻ, thực phẩm, đồ uống và trang trại của tập đoàn, vốn đã lên kế hoạch từ thời điểm thành lập.

Với FPT Retail, doanh nghiệp đang triển khai các bước đầu tiên để gọi vốn cho chuỗi dược phẩm Long Châu. Bà Nguyễn Bạch Điệp, Chủ tịch HĐQT cho biết doanh nghiệp sẽ chào bán riêng lẻ tối đa 10% vốn chuỗi nhà thuốc này. Mục tiêu nhằm tài trợ cho tham vọng mở rộng lĩnh vực healthcare của tập đoàn, không chỉ dừng ở nhà thuốc mà cung cấp đầy đủ nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho vòng đời mỗi con người từ y tế dự phòng (tiêm phòng), chuẩn đoán, điều trị, nhà thuốc, theo dõi tại nhà và bảo hiểm.

FPT retail thành lập công ty con sở hữu 100% vốn và sử dụng toàn bộ vốn góp tại Công ty cổ phần Dược phẩm FPT Long Châu để góp, đây được xem là bước chuẩn bị cho tiến trình gọi vốn.

Tại MWG, chuỗi Bách Hóa Xanh đã có lãi nhẹ gần 7 tỷ đồng trong quý II mở ra cơ hội “mang tiền về cho mẹ” trong thời gian tới. Ông Nguyễn Đức Tài – Chủ tịch MWG cho biết công ty đã bước sang giai đoạn không phải bù lỗ cho nên thời gian tới sẽ nỗ lực để phát triển đến quy mô đủ lớn và niêm yết trên sàn chứng khoán theo cam kết với cổ đông MWG cùng nhà đầu tư đã mua 5% vốn chuỗi Bách Hóa Xanh.

Đối với PNJ, thị trường vàng bùng nổ trong những tháng đầu năm giúp công ty ghi nhận doanh thu kỷ lục, tuy nhiên động lực đến từ mảng vàng 24k có biên lãi mỏng, qua đó ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận. Song, nhờ nỗ lực hạ nhiệt thị trường vàng của Chính phủ và NHNN, giá vàng được kỳ vọng sẽ giảm và ổn định trong thời gian tới, từ đó giúp tình hình kinh doanh của PNJ khởi sắc hơn.

Chứng khoán KB cho rằng giá cổ phiếu bán lẻ tăng thời gian qua đã phần nào phản ánh kỳ vọng phục hồi của ngành. Tuy nhiên, mỗi công ty đều có câu chuyện riêng để kỳ vọng, qua đó hỗ trợ giá cổ phiếu thời gian tới.