Sửa quy định về hóa đơn: 'Nhà băng tốn công, tốn của' xuất hóa đơn

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP (Nghị định 123) về hóa đơn, chứng từ do Bộ Tài chính soạn thảo đang thu hút sự quan tâm của các ngân hàng.

Hóa đơn nhỏ, áp lực lớn

Theo quy định hiện hành tại khoản 4 Điều 9 Nghị định 123, các tổ chức tín dụng (TCTD) được phép tổng hợp các giao dịch của khách hàng cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn để lập hóa đơn tổng hàng ngày. Điều này giúp giảm thiểu đáng kể số lượng hóa đơn phải xử lý, đặc biệt là đối với các giao dịch nhỏ lẻ như phí quản lý tài khoản, phí dịch vụ tin nhắn, phí rút tiền ATM...

Tuy nhiên, tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123, Bộ Tài chính đã bỏ quy định này, đồng nghĩa với việc các TCTD phải xuất hóa đơn lẻ cho từng giao dịch, bất kể khách hàng có yêu cầu hay không. Điều này được dự báo sẽ tạo ra một "cơn bão" hóa đơn, gây áp lực lớn lên hệ thống của các ngân hàng.

Thống kê từ các ngân hàng cho thấy, chỉ tính riêng Vietinbank, trung bình mỗi ngày phát sinh 1 triệu hóa đơn. BIDV vào những ngày thu phí quản lý tài khoản, phí dịch vụ tin nhắn thì số lượng giao dịch cần xuất hóa đơn lên tới 7-10 triệu giao dịch/ngày. Nếu quy định mới được áp dụng, số lượng hóa đơn sẽ tăng lên gấp nhiều lần, gây quá tải cho hệ thống.

Băn khoăn trước quy định mới tại dự thảo, đại diện một ngân hàng bày tỏ việc cơ quan quản lý tăng cường minh bạch trong quản lý hóa đơn là hoàn toàn cần thiết. Tuy nhiên, khác với hoạt động bán lẻ xăng dầu khách hàng thường thanh toán bằng tiền mặt dẫn đến khó kiểm soát doanh thu bán hàng, các khoản thu phí và lãi của khách hàng cá nhân được thu từ tài khoản của khách hàng và ghi nhận đầy đủ doanh thu tại thời mỗi điểm thu phí, thu lãi.

Khách hàng vay vốn, sử dụng dịch vụ của các TCTD sẽ được lưu trữ thông tin và lịch sử giao dịch đầy đủ, minh bạch. Do vậy thay vì bắt buộc xuất hóa đơn lẻ cho từng giao dịch cho khách hàng cá nhân như hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng dầu, các ngân hàng có thể thực hiện xuất hóa đơn tổng căn cứ thông tin chi tiết từng giao dịch phát sinh trong ngày, trong tháng tại hệ thống quản lý dữ liệu của ngân hàng.

"Ngân hàng phải chịu trách nhiệm về tính chính xác nội dung thông tin giao dịch và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết dịch vụ cung cấp khi cơ quan chức năng yêu cầu…", đại diện ngân hàng đề xuất.

Tốn kém chi phí, gây khó khăn cho hệ thống

Nếu dự thảo này được thông qua, để xuất khối lượng hóa đơn khổng lồ hàng ngày các ngân hàng phải đầu tư mạnh mẽ vào nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) để lưu trữ hóa đơn.

Không chỉ về phía các ngân hàng, theo các chuyên gia, với lượng hóa đơn khổng lồ phát sinh mỗi ngày, hệ thống của cơ quan thuế cũng phải tiếp nhận, lưu trữ và xử lý dữ liệu lớn hơn gấp nhiều lần so với hiện nay.

"Việc chỉnh sửa tính năng hệ thống hóa đơn điện tử sẽ tốn kém cả về thời gian, chi phí và nhân lực. Chưa kể, việc lưu trữ một lượng lớn hóa đơn điện tử trong thời gian dài cũng đòi hỏi đầu tư lớn vào hạ tầng CNTT. Ngoài ra, việc tăng đột biến số lượng hóa đơn cũng sẽ gây khó khăn cho hệ thống xử lý và tra cứu hóa đơn điện tử, không chỉ của các TCTD mà còn của cơ quan thuế. Điều này có thể dẫn đến tình trạng nghẽn mạng, chậm trễ trong xử lý giao dịch, ảnh hưởng đến hoạt động của cả hệ thống tài chính…", ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội ngân hàng Việt Nam (VNBA) lo ngại.

Trước những khó khăn và bất cập trên, VNBA đã có văn bản gửi Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp kiến nghị xem xét giữ nguyên quy định về hóa đơn tổng đối với khách hàng cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn tại Nghị định 123 hiện hành, đồng thời gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để báo cáo.

"Việc giữ nguyên quy định hiện hành sẽ giúp giảm thiểu gánh nặng cho các TCTD, đồng thời không gây ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng cá nhân, những người vốn không có nhu cầu lấy hóa đơn cho các giao dịch nhỏ lẻ", đại diện VNBA nhấn mạnh.

Được biết, tại dự thảo trình lấy ý kiến thành viên Chính phủ, Bộ Tài chính vẫn chưa tiếp thu ý kiến đóng góp của VNBA, gây lo ngại cho các ngân hàng về những khó khăn có thể phát sinh khi quy định mới được ban hành.

Theo các chuyên gia, việc sửa đổi quy định về hóa đơn điện tử là cần thiết để phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số. Tuy nhiên, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng, lắng nghe ý kiến từ các bên liên quan, đặc biệt là các đối tượng bị tác động để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các quy định mới.

Việc ban hành các quy định tác động đến các ngành nghề kinh doanh cần được tìm hiểu và phân tích kỹ lưỡng các ảnh hưởng của nó đến toàn bộ nền kinh tế, không chỉ riêng ngành nghề được nhắm đến…

Ngày 9/3/2025, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 22/CĐ-TTg về một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm về cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Thủ tướng yêu cầu ác bộ, cơ quan, địa phương tập trung rà soát kỹ lưỡng, cắt giảm, đơn giản hóa quy định, thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, bảo đảm giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí kinh doanh (chi phí tuân thủ); bãi bỏ 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết; thực hiện các thủ tục liên quan đến doanh nghiệp trên môi trường điện tử, bảo đảm thông suốt, liền mạch, hiệu quả.