Sửa Luật Thuế Thu nhập cá nhân: Giảm bậc và nới rộng khoảng cách thu nhập giữa các bậc

15 năm duy trì 7 bậc

Khoản 2 Điều 22 Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) quy định biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công với 7 bậc thuế: 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 30% và 35%.

Được biết, quy định biểu thuế lũy tiến từng phần này được duy trì suốt 15 năm nay, từ năm 2009, khi đó mức lương cơ sở là 650.000 đồng/tháng (hiện mức lương cơ sở đã tăng gấp 3,6 lần, lên 2.340.000 đồng/tháng)

Tại tờ trình Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Thuế TNCN (thay thế), Bộ Tài chính cho biết, qua quá trình thực tế thực hiện, có quan điểm cho rằng Biểu thuế lũy tiến từng phần hiện hành là chưa hợp lý, quá nhiều bậc, giãn cách giữa các bậc quá hẹp dễ dẫn đến nhảy bậc thuế khi tổng hợp thu nhập vào cuối năm làm tăng số thuế phải nộp, số lượng phải quyết toán thuế tăng một cách không cần thiết trong khi số thuế phải nộp thêm không nhiều.

Theo Bộ Tài chính, việc áp dụng thu thuế TNCN theo các mức thuế suất lũy tiến từng phần là chính sách được áp dụng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Theo đó, hầu hết các nước đều áp dụng biểu thuế lũy tiến có nhiều bậc khác nhau để áp dụng thu thuế theo các mức khác nhau đối với các nhóm người nộp thuế có mức thu nhập khác nhau, qua đó, đảm bảo tính công bằng theo chiều dọc của chính sách thuế (số thuế phải trả tăng theo sự gia tăng thu nhập).

"Tuy cách thức và phương thức thiết kế biểu thuế các nước cũng khác nhau, tùy thuộc vào quan điểm thiết kế chính sách Thuế TNCN của mỗi nước, song xu hướng chung được một số quốc gia thực hiện gần đây là thực hiện đơn giản hóa của Biểu thuế thông qua việc giảm số bậc trong Biểu thuế…", Bộ Tài chính thông tin.

Qua rà soát cơ cấu biểu thuế hiện nay và nghiên cứu xu hướng cải thiện về mức sống dân cư trong thời gian tới cũng như kinh nghiệm quốc tế, Bộ Tài chính cho rằng Việt Nam có thể nghiên cứu để cắt giảm số bậc thuế của biểu thuế hiện nay từ 7 bậc xuống mức phù hợp; cùng với đó, xem xét nới rộng khoảng cách thu nhập trong các bậc thuế, đảm bảo điều tiết ở mức cao hơn vào những người có thu nhập ở bậc thuế cao.

"Thực hiện theo hướng này sẽ góp phần đơn giản hóa, giảm số bậc thuế nhằm tạo thuận lợi cho công tác kê khai, nộp thuế của người nộp thuế …", Bộ Tài chính khẳng định.

Sẽ sửa như thế nào?

Không đề cập cụ thể biểu Thuế TNCN tới đây sẽ có mấy bậc, khoảng cách giữa các bậc như thế nào, song Bộ Tài chính cho rằng, việc sửa đổi Biểu thuế TNCN sẽ được nghiên cứu, xem xét một cách kỹ lưỡng và cần phù hợp với định hướng được đặt ra trong Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, đảm bảo phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội, thu nhập và mức sống của người dân và với thông lệ quốc tế.

Đặc biệt là với các nước có điều kiện tương đồng, vừa đảm bảo quyền lợi của người lao động, khuyến khích sự phát triển của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế, vừa đảm bảo nguồn thu cho NSNN.

Theo đó, hướng sửa đổi là đơn giản hóa, thu gọn số bậc thuế của Biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Đồng thời rà soát để điều chỉnh mức thuế suất tại Biểu thuế toàn phần tương ứng với các nội dung sửa đổi về thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản.

Theo Bộ Tài chính, việc áp dụng thu thuế thu nhập cá nhân theo các mức thuế lũy tiến từng phần được thực hiện phổ biến trên thế giới. Gần đây, một số nước đã giảm bậc thuế trong biểu thuế lũy tiến. Đơn cử, Indonesia có 5 bậc thuế với các mức thuế suất từ 5 - 35%. Philippines cũng có 5 bậc thuế; Malaysia cũng giảm số bậc thuế từ 11 bậc năm 2021 xuống còn 9 bậc từ năm 2024.

"Mục tiêu của chính sách sửa đổi bậc thuế là đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người nộp thuế và cơ quan thuế trong quá trình thực hiện. Đồng thời đảm bảo tính minh bạch, đơn giản của Biểu thuế và phù hợp với xu hướng cải cách thuế của các nước, đảm bảo mức điều tiết, động viên hợp lý nguồn lực cho NSNN…", tờ trình của Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Nên giảm thuế suất ở 3 bậc đầu tiên và nâng phần thu nhập tính thuế

Góp ý cho biểu thuế lũy tiến từng phần, Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên đề nghị giảm thuế suất đối với nhóm đối tượng nộp thuế ở ba bậc đầu tiên, để giảm gánh nặng cho người nộp thuế. Vì thực tế, những người nộp thuế ở bậc thuế 1, 2 và 3 có thu nhập chỉ ở mức đủ để trang trải cuộc sống.

Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên đề nghị thuế suất bậc 1 giảm một nửa còn 2,5% thay cho 5% như hiện nay, áp dụng cho phần thu nhập tính thuế 0 - 5 triệu đồng/tháng; bậc 2, thuế suất 5% thay vì 10%, áp dụng thu nhập tính thuế từ 5 - 10 triệu đồng/tháng; bậc 3 thuế suất cũng giảm 5%, còn 10% áp dụng cho thu nhập tính thuế từ 10 - 18 triệu đồng/tháng.

Còn UBND tỉnh Ninh Thuận đề nghị mức khởi điểm chịu thuế hiện không còn phù hợp, không phản ánh đúng thực trạng hiện nay, do đó nên điều chỉnh để phù hợp với mức sống hiện nay và tỷ lệ lạm phát.

Ngoài ra, mức khởi điểm Biểu thuế lũy tiến cần thiết kế với nước tăng dẫn hợp lý, tránh gánh nặng cho người thu nhập trung bình, đồng thời đảm bảo người thu nhập cao đóng góp công bằng. Biểu thuế cũng cần bổ sung khoảng trung gian nhiều hơn, giảm mức chênh lệch giữa các bậc thuế để tạo sự hợp lý, tránh hiện tượng “nhảy bậc” gây bất công.

Đồng tình với đề xuất nâng mức khởi điểm chịu thuế và giãn khoảng cách giữa các bậc thuế, song ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế), thành viên Tổ biên tập soạn thảo dự án Luật Thuế TNDN số 04/2007 cho rằng không nên giảm số bậc thuế để tạo sự công bằng và không triệt tiêu nỗ lực lao động, người giàu nên gương mẫu và đóng góp nhiều hơn cho ngân sách.

Về ý kiến cho rằng nhiều bậc thuế làm cho số lượng phải quyết toán thuế tăng một cách không cần thiết trong khi số thuế phải nộp thêm không nhiều, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn cho rằng luật cần có tầm nhìn dài hạn, và phải tính đến áp dụng công nghệ, AI trong quản lý thuế cũng như văn minh của người dân. "Công chức phải vươn lên thì mới phục vụ dân được", ông Phụng đề xuất.