Bộ Tài chính đề xuất tính lại mức giảm trừ gia cảnh

Theo quy định của Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) hiện hành, cá nhân được trừ các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, trừ đi mức giảm trừ gia cảnh (GTGC), các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, các khoản phụ cấp, trợ cấp theo quy định số còn lại mới là thu nhập làm căn cứ tính thuế TNCN.

Luật Thuế TNCN (áp dụng từ 1/1/2009) quy định mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế (ĐTNT) là 4 triệu đồng/tháng (48 triệu đồng/năm), đối với mỗi người phụ thuộc (NPT) là 1,6 triệu đồng/tháng. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TNCN số 26/2012/QH13 (áp dụng từ 1/7/2013) quy định mức giảm trừ đối với ĐTNT là 9 triệu đồng/tháng (108 triệu đồng/năm),đối với mỗi NPT là 3,6 triệu đồng tháng.

Đồng thời bổ sung quy định: Trường hợp chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm Luật có hiệu lực thi hành hoặc thời điểm điều chỉnh mức GTGC gần nhất thì Chính phủ trình UBTVQH điều chỉnh mức GTGC quy định tại khoản này phù hợp với biến động của giá cả để áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo.

Ngày 2/6/2020, UBTVQH đã ban hành Nghị quyết số 954/2020/UBTVQH14 về điều chỉnh mức GTGC của Thuế TNCN (áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2020). Theo đó, nâng mức giảm trừ đối với ĐTNT là 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm), đối với mỗi NPT là 4,4 triệu đồng/tháng.

Việc điều chỉnh nâng mức GTGC của Thuế TNCN đã góp phần giảm bớt nghĩa vụ cho người nộp thuế (NNT), số thuế phải nộp sẽ được giảm cho mọi đối tượng đang nộp Thuế TNCN. Với mức giảm trừ cho bản thân NNT là 11 triệu đồng /tháng và cho mỗi NPT là 4,4 triệu đồng/tháng như hiện nay thì người có thu nhập từ tiền lương, tiền công ở mức 17 triệu đồng/tháng (nếu có 1 NPT) hay mức 22 triệu đồng/tháng (nếu có 2 NPT) sau khi trừ các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thì hiện nay cũng chưa phải nộp Thuế TNCN

Theo báo cáo khảo sát mức sống dân cư năm 2023 của Tổng cục Thống kê (Bộ KH&ĐT), thu nhập bình quân đầu người/tháng của Việt Nam trong năm 2023 (theo giá hiện hành) là 4,96 triệu đồng và nhóm hộ có thu nhập cao nhất (nhóm gồm 20% dân số giàu nhất - nhóm 5) có thu nhập bình quân là 10,86 triệu đồng/tháng/người.

Theo đó, mức giảm trừ cho NNT hiện nay (11 triệu đồng/tháng) là bằng hơn 2,21 lần so với mức thu nhập bình quân đầu người (cao hơn nhiều so với mức phổ biến mà các nước đang áp dụng ), tương đương thu nhập bình quân của nhóm 20% dân số giàu nhất.

Bộ Tài chính đề xuất gì?

Tại tờ trình Chính phủ đề nghị xây dựng Luật thuế TNCN (thay thế), Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua có ý kiến cho rằng mức GTGC vẫn còn thấp, nhưng cũng có ý kiến cho rằng mức GTGC hiện nay không thấp khi so sánh với mặt bằng chung về mức sống, thu nhập của người dân hiện nay, có nhiều người lao động hiện đang có thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế.

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng, cần quy định mức GTGC theo mức lương tối thiểu vùng, mức GTGC ở các đô thị, thành phố lớn cần phải cao hơn ở khu vực nông thôn, miền núi do chi phí đắt đỏ hơn; cũng có ý kiến cho rằng phải có chính sách thuế điều tiết cao hơn đối với cá nhân ở các đô thị, thành phố lớn để hạn chế nhập cư, di dân vào các đô thị lớn. .

Theo Bộ Tài chính, về bản chất, quy định về giảm trừ trước khi tính thuế đảm bảo nguyên tắc cá nhân cần phải có một mức thu nhập nhất định nhằm đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của cuộc sống như: ăn, ở, đi lại, học tập, khám chữa bệnh… Vì thế, thu nhập trên ngưỡng này mới phải nộp thuế.

Ngoài ra, việc áp dụng các khoản giảm trừ còn hướng tới mục tiêu loại trừ các đối tượng có thu nhập thấp ra khỏi diện phải nộp thuế TNCN. Mức GTGC cho NNT, NPT của NNT theo quy định của pháp luật về Thuế TNCN là mức cụ thể theo mặt bằng chung của xã hội, không phân biệt người có thu nhập cao hay thấp, với nhu cầu tiêu dùng khác nhau. Cá nhân có khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo thì Luật Thuế TNCN đã có quy định giảm thuế cho các trường hợp này.

Đối với nước ta, mức GTGC hiện hành được áp dụng từ năm 2020 đến nay nên cũng cần thiết phải rà soát, đánh giá lại để đề xuất phương án sửa đổi, bổ sung phù hợp với các điều kiện mới.

Mức GTGC cụ thể cần được nghiên cứu, tính toán một cách kỹ lưỡng, đảm bảo cho phù hợp với sự biến động của giá cả cũng như sự gia tăng mức sống dân cư trong giai đoạn vừa qua cũng như dự báo cho thời gian tới đây, đồng thời không làm giảm vai trò của chính sách Thuế TNCN trong hệ thống thuế.

Mức giảm trừ quá cao sẽ làm mờ vai trò của chính sách Thuế TNCN trong việc thực hiện các chức năng của sắc thuế này (đảm bảo công bằng xã hội và điều tiết thu nhập) và vô hình sẽ đưa chính sách Thuế TNCN trở lại chính sách thuế đối với người có thu nhập cao như giai đoạn trước đây.

"Đồng thời, có thể cân nhắc nghiên cứu phương án giao Chính phủ quy định mức GTGC để đảm bảo linh hoạt, chủ động điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ…", Bộ Tài chính nêu quan điểm.

Về giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo và các khoản giảm trừ đặc thù khác, Bộ Tài chính cho rằng việc rà soát để bổ sung phạm vi xác định các khoản đóng góp được giảm trừ là cần thiết. Đồng thời đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành để phù hợp với thực tiền phát sinh

Giải pháp thực hiện chính sách
Bộ Tài chính đề xuất 2 giải pháp:
Giải pháp 1: Nghiên cứu điều chỉnh tăng mức GTGC cho cá nhân NNT và NPT cho phù hợp với diễn biến chỉ số CPI và các chỉ số kinh tế Vĩ mô những năm gần đây, góp phần giảm gánh nặng thuế cho NNT; bổ sung phạm vi xác định các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo được giảm trừ; nghiên cứu bổ sung các khoản giảm trừ đặc thù khác; đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành để phù hợp với thực tiễn phát sinh.
Giải pháp 2: Nghiên cứu điều chỉnh quy định về mức GTGC cho cá nhân NNT và NPT. Giữ nguyên phạm vi các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo được giảm trừ; không bổ sung thêm các khoản giảm trừ đặc thù khi xác định thu nhập tính thuế để không gây xói mòn cơ sở thuế.
Bộ Tài chính đề nghị lựa chọn giải pháp 1 để thực hiện chính sách, vì chính sách này đảm bảo khắc phục toàn diện hơn những vấn đề đặt ra trong thực tiền trong việc xác định các khoản giảm trừ trước khi tính thuế TNCN đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, góp phần giảm bớt gánh nặng thuế cho NNT và đảm bảo phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn vừa qua và xu hướng phát triển cũng như thông lệ quốc tế.