Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục phá sản, phục hồi cho doanh nghiệp

Sáng 23/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật Phá sản (sửa đổi).

Trình bày tờ trình, Chánh án TAND tối cao Lê Minh Trí cho biết, việc xây dựng Luật Phá sản mới nhằm sửa đổi, bổ sung các quy định còn vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, tháo gỡ những điểm nghẽn trong giải quyết vụ việc phá sản, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh, tuyên bố phá sản và kết thúc hoạt động kịp thời những doanh nghiệp, hợp tác xã không còn khả năng phục hồi.

Một trong những điểm nghẽn dẫn đến đình trệ vụ việc phá sản là vấn đề tạm ứng, chi trả chi phí phá sản trong những trường hợp không phải nộp tạm ứng chi phí phá sản hoặc doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tiền, tài sản để nộp hoặc doanh nghiệp, hợp tác xã còn tài sản nhưng không thể bán để bảo đảm chi phí phá sản.

Để giải quyết vấn đề này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và TAND tối cao và nhiều cơ quan nhất trí quy định này trong trường hợp trên do ngân sách nhà nước bảo đảm, và kinh phí này được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm của tòa án.

"Việc dự toán, quản lý, sử dụng, tạm ứng, thanh toán kinh phí được thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, pháp luật về chi phí tố tụng. Đối với trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã còn tài sản thì tiền tạm ứng chi phí phá sản sẽ được hoàn trả ngay vào ngân sách nhà nước khi bán được tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã. Có ý kiến khác đề nghị nguồn chi trả tạm ứng chi phí nêu trên được bảo đảm thông qua Quỹ Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ" Chánh án nói.

Về giải quyết tranh chấp trong quá trình tiến hành thủ tục phá sản, Chánh án TAND tối cao nêu, thực tiễn giải quyết phá sản cho thấy tình trạng các tranh chấp liên quan đến doanh nghiệp, hợp tác xã còn phải trải qua nhiều cấp xét xử dẫn tới chậm được giải quyết dứt điểm là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc giải quyết vụ việc phá sản ách tắc kéo dài.

Để giải quyết vấn đề này, dự thảo quy định giao tòa án đang giải quyết phá sản giải quyết toàn bộ các tranh chấp mà tòa án, trọng tài đã đình chỉ và các tranh chấp liên quan đến doanh nghiệp, hợp tác xã phát sinh trong quá trình giải quyết phá sản theo trình tự, thủ tục rút gọn quy định tại Luật Phá sản mà không theo trình tự, thủ tục tố tụng quy định tại các luật tố tụng khác.

"Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội và nhiều ý kiến đồng tình với quy định này. Nhưng, cũng có ý kiến đề nghị giữ nguyên như quy định như hiện hành", Chánh án cho hay.

Thủ tục phục hồi phải là một khâu trong thủ tục phá sản

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, đa số thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính (KT&TC) tán thành với việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo theo hướng xây dựng, hoàn thiện thủ tục phục hồi là thủ tục độc lập được thực hiện trước thủ tục phá sản.

Tuy nhiên, việc tách thủ tục phục hồi thành thủ tục độc lập được thực hiện trước thủ tục phá sản là chưa phù hợp với thực tiễn, không khả thi, có thể dẫn đến việc lạm dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước trong giai đoạn phục hồi, kéo dài thời gian giải quyết vụ việc phá sản. Do đó, đề nghị quy định về thủ tục phục hồi là một khâu trong quá trình thực hiện thủ tục phá sản.

Đối với khái niệm doanh nghiệp, hợp tác xã có nguy cơ, mất khả năng thanh toán, một số ý kiến cho rằng, 6 tháng là khoảng thời gian hợp lý để doanh nghiệp, hợp tác xã xác định có nguồn tiền để thanh toán khoản nợ đến hạn hay không; trước khi rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán thì doanh nghiệp, hợp tác xã phải tự xác định được tình trạng khó khăn của mình và có thời gian chủ động cân đối tài chính trước khi nộp đơn đề nghị tòa án được áp dụng thủ tục phục hồi hoặc thủ tục phá sản. Một số ý kiến khác đề nghị nghiên cứu quy định về phân loại nợ của Ngân hàng Nhà nước đối với khoản nợ vay để chỉnh lý khái niệm cho phù hợp, thống nhất.

Về bán đồng bộ tài sản, một phần hoặc toàn bộ mảng kinh doanh, hoạt động kinh doanh; bán một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp, hợp tác xã, Ủy ban KT&TC nhận thấy, đây là một chế định quan trọng được thực hiện không chỉ trong thủ tục phá sản mà còn cả trong thủ tục phục hồi nhằm đưa ra một giải pháp dự phòng tối ưu giá trị tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã khi doanh nghiệp, hợp tác xã không thể đưa ra phương án phục hồi, tái cấu trúc các khoản nợ.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi và hiệu lực của chế định này, đề nghị cân nhắc nghiên cứu bổ sung quy định mang tính nguyên tắc và giao cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết tại dự thảo.

Trong khi đó, liên quan đến áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn, Ủy ban KT&TC nhận định, dự thảo Luật đã được tiếp thu theo hướng không áp dụng quy định về thủ tục phục hồi, thủ tục phục hồi rút gọn đối với tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm. Đồng thời, bổ sung trường hợp cơ quan thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội khi nộp đơn yêu cầu thủ tục phá sản theo quy định thì được áp dụng thủ tục phá sản rút gọn nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.