Quảng Ninh khai thác 'mỏ vàng' du lịch thể thao

Quảng Ninh là điểm đến hấp dẫn của hoạt động du lịch thể thao

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism), du lịch thể thao (sport tourism) là loại hình du lịch liên quan một cách chủ động hoặc thụ động đến trải nghiệm du lịch khi du khách tham gia hoặc quan sát một sự kiện thể thao mang tính cạnh tranh, được tổ chức tại một địa điểm cụ thể nào đó. Như vậy, có thể thấy, khi tham gia loại hình du lịch này, khách du lịch có thể là vận động viên, người chơi trực tiếp hoặc là một khán giả, cổ động viên trong các hoạt động, sự kiện thể thao.

Cũng theo Tổ chức Du lịch Thế giới và theo Báo cáo phân tích quy mô, thị phần và xu hướng thị trường du lịch thể thao, du lịch thể thao là một trong những loại hình phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực du lịch, với tốc độ tăng trưởng ước tính 17,5% trong giai đoạn 2023-2030 và chiếm 10% tổng chi tiêu du lịch thế giới.

Trong khi đó, Quảng Ninh sở hữu lợi thế đặc biệt từ hệ thống di sản thiên nhiên, văn hóa đến không gian biển - núi - đô thị đa dạng cùng phong trào thể thao phát triển mạnh mẽ. Với tầm nhìn chiến lược, tỉnh Quảng Ninh đang nỗ lực gắn kết chặt chẽ thể thao với du lịch để tạo ra những sản phẩm đặc sắc mang tầm quốc tế.

Năm 2025, Quảng Ninh trở thành điểm đến của hơn 10 sự kiện thể thao lớn với sự tham gia của gần 100.000 vận động viên và du khách. Các giải đấu uy tín như, VNExpress Marathon Amazing Hạ Long, Halong Bay Heritage Marathon, Aqua Warriors Halong Bay 2025 hay giải Pickleball Doanh nhân trẻ Việt Nam toàn quốc lần thứ I năm 2025 tạo nên sức hút cho du lịch địa phương.

Phong trào thể thao quần chúng phát triển với tỷ lệ người tập luyện thường xuyên đạt 42% và hơn 2.200 câu lạc bộ thể thao đang hoạt động. Đặc biệt, thể thao thành tích cao của tỉnh đạt nhiều kết quả nổi bật với các Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì cho vận động viên đạt thành tích xuất sắc tại các giải thế giới và châu Á.

Hiệu quả kinh tế từ du lịch thể thao không chỉ là lý thuyết mà đã được chứng minh qua thực tế tại các địa phương của Quảng Ninh. Như tại phường Yên Tử, ông Phạm Xuân Thành, Phó Chủ tịch UBND phường chia sẻ, việc tổ chức các giải chạy và hoạt động thể thao núi tại Yên Tử mang lại lợi ích kép.

Trong những ngày diễn ra sự kiện, các cơ sở lưu trú, nhà hàng và dịch vụ tại đây ghi nhận doanh thu tăng từ 20 - 40% so với ngày thường. Thậm chí, có thời điểm vận động viên và du khách đã lấp đầy 100% công suất phòng nghỉ trên địa bàn phường, tạo ra nhu cầu lan tỏa sang khu vực lân cận. Không chỉ vậy, hoạt động trekking và trải nghiệm rừng còn tạo thêm việc làm, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP, trở thành kênh quảng bá hiệu quả hình ảnh vùng núi thiêng Yên Tử tới bạn bè quốc tế.

Giải pháp để Quảng Ninh khai thác tốt mỏ vàng du lịch thể thao

TS. Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch đánh giá, Quảng Ninh có sinh thái tài nguyên phong phú, kết cấu hạ tầng khá hiện đại, môi trường kinh doanh năng động và định hướng phát triển "xanh, bền vững và toàn diện", là điều kiện thuận lợi để trở thành điểm đến du lịch thể thao tầm quốc gia và khu vực. Tuy nhiên, so với tiềm năng, đóng góp của du lịch gắn với thể thao vào cơ cấu sản phẩm và chuỗi giá trị du lịch của tỉnh vẫn còn khiêm tốn.

Đồng tình với điều này, ông Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Quảng Ninh khẳng định, xu hướng du lịch thể thao (sports tourism) đang gia tăng mạnh mẽ trên thế giới và có tiềm năng lớn tại địa phương. Tuy nhiên, dù có tiềm năng to lớn, du lịch thể thao tại Quảng Ninh vẫn còn những hạn chế cần nhìn nhận thẳng thắn.

Theo ông Dũng, kết nối giữa du lịch và thể thao hiện nay còn rời rạc, chưa liền mạch. Hệ thống cơ sở vật chất dù được quan tâm nhưng chưa đồng bộ, nguồn nhân lực chuyên sâu như huấn luyện viên, hướng dẫn viên thể thao mạo hiểm hay y bác sĩ thể thao vẫn còn thiếu và hạn chế về chuyên môn. Thêm vào đó, kinh tế thể thao chưa phát triển tương xứng, hoạt động xã hội hóa còn thiếu cơ chế khuyến khích đầu tư và các sản phẩm du lịch thể thao có thương hiệu mạnh vẫn còn là "khoảng trống".

Còn dưới góc nhìn chuyên gia, PGS-TS. Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Du lịch học (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã chỉ ra các "điểm nghẽn" then chốt như: Khoảng trống pháp lý, sự đứt gãy trong chuỗi giá trị, nút thắt về nguồn nhân lực và sự xung đột giữa bảo tồn di sản với khai thác kinh tế.

Đưa ra giải pháp với Quảng Ninh, theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, tỉnh cần đánh giá một cách hệ thống các điều kiện phát triển du lịch gắn với thể thao trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, chỉ ra những điểm mạnh, hạn chế và các “nút thắt” cần tháo gỡ, đồng thời đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược, là hết sức cần thiết để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng du lịch, đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh điểm đến của Quảng Ninh, sớm đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch kết nối khu vực và thế giới trong giai đoạn mới.

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, bà Lê Thị Bích Hằng, Giám đốc Vietravel chi nhánh Quảng Ninh đề xuất những giải pháp rất cụ thể để loại hình này vận hành chuyên nghiệp hơn. Bà Hằng nhấn mạnh, việc quy hoạch các khu du lịch thể thao chuyên đề là bước đi then chốt. Vietravel đề xuất tỉnh phát triển các phân khu rõ rệt: Khu du lịch thể thao biển tổng hợp, khu trekking - leo núi - thám hiểm thiên nhiên và khu tổ chức giải thể thao phong trào. Tỉnh Quảng Ninh cần kêu gọi nhà đầu tư chuyên nghiệp vào các dự án sân golf, công viên thể thao mạo hiểm và đẩy mạnh xã hội hóa để đa dạng hóa nguồn lực, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Bà Hằng cũng kiến nghị, cần chú trọng đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên chuyên sâu về cứu hộ, sơ cấp cứu và quản trị rủi ro đảm bảo an toàn tuyệt đối cho khách hàng, từ đó, nâng cao uy tín thương hiệu du lịch Quảng Ninh.

Trong đó, để du lịch thể thao mạo hiểm thực sự trở thành "mỏ vàng", theo ông Long, Quảng Ninh cần thay đổi tư duy quản lý, chuyển từ "quản lý cấm đoán" sang "quản lý rủi ro dựa trên tiêu chuẩn" và tập trung kiến tạo sản phẩm có hàm lượng chất xám cao.

Ông Phạm Xuân Thành, Phó Chủ tịch UBND phường Yên Tử đề xuất thêm nhóm giải pháp về hạ tầng và cộng đồng tại khu vực Yên Tử. Ông kiến nghị, tỉnh nghiên cứu ban hành Đề án phát triển du lịch thể thao - mạo hiểm khu vực miền núi, trong đó, xác định Yên Tử là trung tâm để mở rộng các tuyến “trekking sinh thái” đi qua rừng trúc, suối thác và kết nối tour liên vùng. Ông mong muốn nâng tầm các giải chạy tại Yên Tử thành hoạt động thường niên cấp tỉnh và đăng ký vào hệ thống thi đấu quốc gia.

Theo ông, cần phân cấp độ khó của từng cung đường để du khách dễ dàng lựa chọn theo năng lực. Việc đầu tư hệ thống biển chỉ dẫn song ngữ, trạm dừng nghỉ sinh thái kèm trạm sơ cấp cứu và ứng dụng công nghệ số như GPS là yêu cầu then chốt để đảm bảo an toàn. Ông nhấn mạnh việc đào tạo thanh niên địa phương thành hướng dẫn viên chuyên nghiệp tạo sinh kế bền vững và biến họ thành những "đại sứ di sản".

Công tác quảng bá cũng cần được nâng tầm. Bà Lê Thị Bích Hằng đề xuất gắn các sự kiện thể thao với chương trình kích cầu du lịch và xây dựng chuỗi giải đấu thường niên mang tầm khu vực để tạo sự nhận diện mạnh mẽ.

Song hành với phát triển kinh tế, yếu tố bền vững không được bỏ qua. Các đại biểu đều thống nhất, phát triển thể thao núi phải tuân thủ nguyên tắc "không để lại gì ngoài dấu chân", siết chặt quản lý rác thải và duy trì mô hình như, chạy bộ nhặt rác (plogging) để bảo vệ hệ sinh thái rừng đặc dụng nhạy cảm.