Ở thuê có còn là lựa chọn tạm thời?

Một buổi tối cuối tuần, trong căn phòng thuê 40 m2 tại phường Long Trường (TP.HCM), vợ chồng anh Nguyễn Văn Tùng (31 tuổi, quê Gia Lai), ngồi trước chiếc laptop để tính lại chi tiêu tháng. Hai vợ chồng làm việc trong lĩnh vực công nghệ và marketing, tổng thu nhập khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng, mức được xem là khá với nhiều người trẻ.

Thế nhưng, giấc mơ mua nhà tại đô thị lớn như TP.HCM vẫn rất xa vời.

"Chúng tôi từng tính vay ngân hàng mua căn hộ khoảng 3,5 tỷ đồng. Nhưng thử tính tiền trả góp mỗi tháng gần 25 triệu đồng, chưa kể chi phí sinh hoạt, thấy rủi ro quá lớn", anh Hoàng nói. Sau nhiều tháng cân nhắc, vợ chồng anh quyết định tiếp tục thuê nhà với giá 9 triệu đồng/tháng.

Câu chuyện của gia đình anh Hoàng không phải là cá biệt. Tại các đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội, ngày càng nhiều người trẻ bắt đầu đặt lại câu hỏi "liệu ở thuê có còn chỉ là giải pháp tạm thời?".

Trong nhiều thập kỷ, quan niệm phổ biến của người Việt Nam là phải có nhà mới được xem là an cư. Việc thuê nhà thường chỉ được coi là giai đoạn chuyển tiếp trước khi tích lũy đủ để mua. Nhưng bối cảnh thị trường hiện nay đang khiến logic đó thay đổi.

Giá căn hộ tại TP.HCM trong vài năm qua liên tục lập mặt bằng mới. Những căn hộ mới có giá dưới 3 tỷ đồng, từng là phân khúc phổ biến đã gần như không còn xuất hiện. Trong khi đó, các dự án mới thường có giá từ 60-80 triệu đồng/m2, thậm chí hàng trăm triệu đồng/m2 ở khu vực trung tâm.

Nếu một căn hộ 70 m2 có giá khoảng 4-5 tỷ đồng, người mua thường phải vay ngân hàng 60-70% giá trị. Với lãi suất thả nổi quanh mức 10-11%/năm, khoản trả góp hàng tháng có thể chiếm phần lớn thu nhập của một gia đình trẻ.

Do đó, nhiều người bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Chị Đỗ Quyên, 29 tuổi, nhân viên thiết kế tại TP.HCM, cho biết trước đây chị luôn nghĩ phải mua nhà trước tuổi 35. Nhưng sau vài năm đi làm và theo dõi thị trường, chị không còn quá áp lực với mục tiêu này.

"Thay vì vay ngân hàng mấy chục năm, tôi chọn thuê căn hộ 45 m2 với giá 10 triệu đồng/tháng. Phần tiền còn lại có thể đầu tư hoặc tiết kiệm", chị nói.

Giấc mơ nhà ở ngày càng xa với người lao động

Nếu với nhóm thu nhập trung bình khá, việc mua nhà đã khó, thì với người lao động phổ thông, giấc mơ sở hữu nhà tại các đô thị lớn gần như ngoài tầm với.

Anh Văn Dũng, công nhân làm việc tại khu công nghiệp ở TP.HCM chia sẻ, gia đình anh đang thuê một phòng trọ rộng khoảng 20 m2 với giá 2,5 triệu đồng mỗi tháng.

"Vợ chồng tôi tổng thu nhập khoảng 18 triệu đồng. Nếu mua nhà thì không biết bao giờ mới trả xong", anh cho hay.

Trong nhiều khu nhà trọ quanh các khu công nghiệp, không ít gia đình đã sống ở đó hàng chục năm. Với họ, thuê nhà không còn là giải pháp tạm thời, mà gần như là lựa chọn lâu dài.

Theo nhiều chuyên gia, vấn đề cốt lõi của thị trường nhà ở hiện nay là khoảng cách ngày càng lớn giữa giá nhà và thu nhập.

Chuyên gia BĐS độc lập Nguyễn Hoàng dẫn chứng, tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, tỷ lệ giá nhà so với thu nhập thường dao động khoảng 5-7 lần. Tuy nhiên, tại các đô thị lớn của Việt Nam, tỷ lệ này có thể lên tới 15-20 lần.

"Trong bối cảnh đó, việc một bộ phận người trẻ lựa chọn thuê nhà dài hạn không phải là điều bất thường. Đó là phản ứng tự nhiên của thị trường khi giá nhà tăng nhanh hơn khả năng chi trả của người dân", ông Hoàng nhận định.

Trong khi đó, các chuyên gia tài chính khuyến nghị, chi phí nhà ở nên chiếm khoảng 30-40% thu nhập hộ gia đình để đảm bảo an toàn tài chính. Nhưng với mặt bằng giá hiện nay, tỷ lệ này thường vượt xa ngưỡng khuyến nghị nếu người mua phải vay ngân hàng.

Việc mua hay thuê nhà không nên chỉ nhìn dưới góc độ sở hữu tài sản, mà cần cân nhắc đến sức khỏe tài chính của mỗi gia đình. Nhiều người trẻ hiện nay vay gần như toàn bộ giá trị căn hộ, khiến áp lực trả nợ kéo dài 20-30 năm. Nếu khoản trả góp chiếm quá nửa thu nhập, rủi ro tài chính sẽ rất lớn khi thu nhập biến động.

Trong trường hợp đó, thuê nhà và dành phần tiền còn lại để tích lũy hoặc đầu tư đôi khi là lựa chọn hợp lý hơn. Thực tế, xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy của thế hệ trẻ. Khác với thế hệ trước, nhiều người coi sự linh hoạt tài chính và chất lượng sống quan trọng không kém việc sở hữu tài sản.

Doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội

Sự gia tăng của nhóm người chọn ở thuê cũng mở ra một thị trường mới cho các doanh nghiệp bất động sản. Mô hình căn hộ cho thuê được giới trong nghề cho rằng sẽ phát triển mạnh trong tương lai, đặc biệt tại các đô thị lớn. Đây là mô hình phổ biến ở nhiều quốc gia, nơi một bộ phận lớn người dân không nhất thiết phải sở hữu nhà.

Bà Thu Thảo, Phó Giám đốc doanh nghiệp phát triển bất động sản tại TP.HCM nhìn nhận, thị trường thuê tại Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng. Tuy nhiên, mô hình này chưa phát triển mạnh do nhiều chủ đầu tư vẫn tập trung vào bán sản phẩm.

"Trong dài hạn, khi giá nhà cao và nhu cầu di chuyển của người lao động tăng, thị trường cho thuê sẽ trở thành một phần quan trọng của hệ sinh thái nhà ở", bà nhận định.

Sự thay đổi trong lựa chọn của người trẻ và người lao động phản ánh một thực tế, khái niệm an cư đang dần được hiểu theo nghĩa rộng hơn.

Với nhiều người, ổn định cuộc sống không nhất thiết phải gắn với việc sở hữu một căn nhà ngay lập tức. Thay vào đó, họ tìm kiếm sự cân bằng giữa tài chính, công việc và chất lượng sống.

Tất nhiên, sở hữu nhà vẫn là mục tiêu của nhiều gia đình. Song, trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, việc đạt được mục tiêu đó có thể cần nhiều thời gian hơn.

Trong một thị trường đang thay đổi không ngừng, ở thuê có thể không chỉ là bước đệm, mà với một bộ phận người dân đô thị, đó dần trở thành một lựa chọn thực tế và thậm chí là chiến lược tài chính dài hạn.