Nợ xấu ngân hàng: Chưa thể yên tâm

176 nghìn tỷ đồng nợ xấu có khả năng mất vốn

Theo Báo cáo của Vietnam Report, tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng thương mại (NHTM) đã đạt đỉnh vào quý III/2023 và đã được kìm hãm một phần khi Thông tư 02/2023/TT-NHNN được ban hành.

Sang năm 2024, nợ xấu bắt đầu hạ nhiệt khi các khoản nợ được cơ cấu, mặt bằng lãi suất ổn định ở mức thấp, và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp phục hồi, tỷ lệ nợ xấu quanh mức 1,93-2,22%.

Tỷ lệ nợ nhóm 2-5 (nợ cần chú ý và nợ xấu) có xu hướng giảm rõ rệt, từ mức đỉnh 4,72% trong quý II/2023 xuống 3,57% vào quý IV/2024 và 3,75% vào quý I/2025, cho thấy áp lực chuyển nhóm nợ đã được kiểm soát phần nào.

Nợ nhóm 3, 4 (nợ dưới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ) cũng có xu hướng dao động nhưng không vượt qua mức đỉnh của năm 2023.

Đáng lưu ý ở một số ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu trên 4% và cá biệt khi ghi nhận ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu trên 14% vào quý I/2025, mặc dù con số này đã giảm từ 35,3% vào quý I/2024.

Điều quan trọng không nằm ở việc nợ mất vốn tăng bao nhiêu, mà ở việc ngân hàng đã trích lập dự phòng rủi ro đến đâu. Nếu ngân hàng đã trích lập đầy đủ dự phòng cho nợ xấu, đặc biệt là nợ nhóm 5, thì sức ép tài chính của các khoản nợ này lên bảng cân đối kế toán sẽ không quá nghiêm trọng.

Xét trên giá trị, tổng nợ xấu các NHTM đã vượt 300 nghìn tỷ đồng vào cuối quý I/2025, tăng 16,8% so với cùng kỳ 2024 và tăng 13,4% so với đầu năm.

Được biết, Thông tư 02/2023/TT-NHNN quy định thời gian cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ được thực hiện đến hết ngày 30/6/2024, sau đó Ngân hàng nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư 06/2024/TT-NHNN kéo dài thêm 6 tháng thời gian cơ cấu thời hạn trả nợ cho khách hàng (đến 31/12/2024)

Như vậy rủi ro tiềm ẩn vẫn tồn tại, sau thời điểm 01/01/2025, có thể dẫn đến việc một số khoản nợ tái cơ cấu không còn được hưởng chính sách và buộc phải phân loại lại vào nhóm nợ xấu.

Thực tế cho thấy, tỷ lệ nợ xấu trong quý đầu năm 2025 đã tăng nhẹ so với quý trước đó, nhưng cơ cấu các nhóm trong nợ xấu lại có sự chuyển biến rõ rệt, nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) đã đạt kỷ lục chiếm 1,25% tổng dư nợ cho vay khách hàng, trên 176 nghìn tỷ đồng, tăng 10,7% so với đầu năm và cao hơn con số tổng nợ xấu vào cuối năm 2022.

3/4 "Big 4" nằm trong Top 10 ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao nhất quý I/2025

Báo cáo Tổng hợp thông tin hội viên trong tháng 5/2025 vừa được Ban Công tác hội viên, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) công bố cho thấy, Top 10 ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao nhất quý I/2025, gồm: Vietcombank, VietABank, VietinBank, Techcombank, Bac A Bank, BIDV, SeABank, MB, Sacombank, LPBank.

Như vậy trong nhóm "Big 4" ngân hàng, duy nhất Agribank không nằm trong Top 10 này.

Đáng chú ý, dù giảm 7,2 điểm % so với cuối năm 2024 nhưng tính đến hết quý I/2025, Vietcombank vẫn là ngân hàng dẫn đầu thị trường về tỷ lệ bao phủ nợ xấu khi đạt mức mức 216,1%.

Với mức tăng mạnh mẽ, VietABank bất ngờ vươn lên vị trí thứ hai, với tỷ lệ bao phủ nợ xấu tăng từ 72,5% cuối năm ngoái lên mức 150,2% cuối quý I/2025, chủ yếu nhờ việc cắt giảm một nửa số dư nợ xấu.

VietinBank và Techcombank lần lượt xếp vị trí thứ 3 và thứ 4, với tỷ lệ bao phủ lần lượt đạt 136,8% (giảm 33,93 điểm %) và 111,6% (giảm 2,36 điểm % so với cuối năm 2024).

Những vị trí còn lại trong Top 10 lần lượt thuộc về Bac A Bank (98,1%, tăng 0,7%), BIDV (96,8%, giảm 36,8%), SeABank (81,8%, giảm 1,1%), MB (75,3%, giảm 17%), Sacombank (74,7%, tăng 6,2%), LPBank (74,3%, giảm 9%).

Trích lập dự phòng - “Lá chắn” bảo vệ ngân hàng”

Mặc dù vậy, các chuyên gia dự báo, mức độ gia tăng nợ xấu sẽ ở mức vừa phải và trong tầm kiểm soát, nhờ các ngân hàng đã chủ động trích lập dự phòng bổ sung một cách thận trọng cho các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro.

Tổng dự phòng rủi ro tín dụng của các NHTM trong quý I/2025 là 253 nghìn tỷ đồng, bao phủ 84,4% nợ xấu. Chi phí trích lập đã lên tới 163,2 nghìn tỷ vào năm 2024, tăng 13,1% so với năm trước đó.

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) của các NHTM đã tương đối ổn định, tuy nhiên con số đã giảm xuống dưới 100% kể từ quý III/2023 và hiện vẫn chưa phục hồi hoàn toàn để đảm bảo chỉ tiêu lợi nhuận kế hoạch.

Báo cáo của VNBA cũng chỉ ra Top 10 ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro nhiều nhất quý I/2025 là: BIDV, VietinBank, Vietcombank, VPBank, MB, Sacombank, SHB, Techcombank, ACB, HDBank.

Mặc dù đứng thứ 6 trong Top 10 ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao nhất quý I/2025 song BIDV là đứng đầu Top 10 ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro nhiều nhất quý I/2025 với mức trích lập đạt 38.651 tỷ đồng, giảm 0,4% so với cuối năm 2024.

Trong khi đó, Vietcombank đứng đầu Bảng Top 10 ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao nhất quý I/2025 song lại đứng thứ ba Top 10 ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro nhiều nhất quý I/2025 với mức trích lập đạt 32.494 tỷ đồng, tăng 4,2% so với năm ngoái.

Theo thống kê, tổng mức trích lập dự phòng rủi ro của 10 ngân hàng này đạt 177.794 tỷ đồng, chiếm hơn 83% tổng trích lập của các nhà băng được thống kê.

Theo các chuyên gia, khi hàng trăm nghìn tỷ đồng nợ xấu được xử lý, đó sẽ là dòng tiền quay trở lại thị trường cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Để làm được điều này không chỉ chờ các doanh nghiệp tự xoay xở trong khủng hoảng mà cần sự tham gia của các bên liên quan.

Trong giai đoạn 2017-2023, Nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD từng mở ra một cơ chế đặc thù, giúp TCTD xử lý tài sản nhanh chóng và hiệu quả hơn. Nhưng khi Nghị quyết hết hiệu lực, các TCTD đã không còn cơ chế chủ động thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý nợ. Trong khi đó, Luật các TCTD 2024 chưa kế thừa nội dung quan trọng này.

Hiện nay, NHNN đã lấy ý kiến các bên để dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các TCTD 2024. Những cơ chế đặc thù giúp các TCTD xử lý nợ xấu được kỳ vọng sớm ban hành trong thời gian tới sẽ hoàn thiện hơn khung pháp lý, giảm bớt áp lực trích lập dự phòng, luân chuyển dòng vốn quay trở lại thị trường.