Đi tìm vùng cân bằng của VN-Index

Áp lực bán lan rộng, VN-Index mất mốc 1.800 điểm

Chốt phiên 20/7, VN-Index dừng ở 1.743,51 điểm, giảm gần 6,3% so với tháng trước và thấp hơn 2,42% so với đầu năm. Sau hai phiên giảm mạnh liên tiếp, chỉ số không chỉ đánh mất mốc 1.800 điểm mà còn xuyên thủng đường trung bình động dài hạn MA200.

Đằng sau đà lao dốc của VN-Index là bức tranh kém tích cực trên diện rộng. Nhiều cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ đã rơi xuống dưới vùng đáy thiết lập trong tháng 3, thậm chí phá vỡ cả đáy đầu năm. Số lượng cổ phiếu tạo đáy mới theo khung tháng và khung năm ngày càng gia tăng, cho thấy xu hướng giảm dài hạn vẫn chiếm ưu thế ở phần lớn nhóm midcap và penny.

Đáng chú ý, đà giảm diễn ra trong bối cảnh thanh khoản chưa được cải thiện. Dòng tiền bắt đáy đã xuất hiện nhưng chưa đủ mạnh để hấp thụ lượng cung lớn từ thị trường. Sau mỗi nhịp hồi ngắn, áp lực bán lại gia tăng, khiến các nỗ lực phục hồi nhanh chóng thất bại.

Theo ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Chứng khoán Kirin, xu hướng suy yếu của VN-Index thực tế đã bắt đầu từ đầu tháng 7. Áp lực bán liên tục gia tăng khiến chỉ số lần lượt đánh mất các đường trung bình MA10, MA20, MA50, MA100 trước khi xuyên thủng MA200. Việc liên tiếp phá vỡ các ngưỡng hỗ trợ quan trọng cho thấy xu hướng giảm đã hình thành từ trước.

"Khi VN-Index đánh mất MA20 cách đây gần hai tuần, tín hiệu suy yếu đã khá rõ. Phiên giảm mạnh vừa qua chỉ là hệ quả khi nhiều yếu tố tiêu cực cộng hưởng cùng lúc", ông Ngọc nhận định.

Một trong những nguyên nhân khiến thị trường giảm nhanh hơn bình thường là làn sóng call margin và bán giải chấp (force sell). Sau chuỗi giảm kéo dài, nhiều tài khoản đầu tư ghi nhận mức lỗ 15-20% chỉ trong khoảng hai tuần, buộc nhà đầu tư phải bổ sung tài sản đảm bảo. Với những tài khoản không kịp bổ sung ký quỹ, các công ty chứng khoán buộc phải bán giải chấp, tạo thêm nguồn cung và khuếch đại đà giảm của thị trường.

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư CTCP Chứng khoán An Bình, cho rằng sự thiếu vắng dòng tiền là nguyên nhân chính khiến thị trường giảm sâu, dù định giá đã chiết khấu mạnh.

Theo ông, nếu loại trừ ảnh hưởng của nhóm cổ phiếu Vingroup, VN-Index hiện đã quay về vùng đáy của tháng 3 - thời điểm thị trường chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran. Nhiều cổ phiếu thậm chí còn giảm sâu hơn mức đáy của giai đoạn đó.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, bối cảnh vĩ mô cũng tạo thêm áp lực lên thị trường. Trong nước, tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn tốc độ huy động vốn, buộc nhiều ngân hàng tiếp tục nâng lãi suất huy động để hút tiền gửi. Khi mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, dòng vốn vào chứng khoán trở nên thận trọng hơn, đồng thời mức chiết khấu đối với cổ phiếu cũng gia tăng.

Ở bên ngoài, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang trở lại, giá dầu tăng cùng lo ngại lạm phát khiến kỳ vọng cắt giảm lãi suất tại nhiều nền kinh tế lớn tiếp tục bị đẩy lùi.

Ông Minh cho rằng việc lãi suất tại các thị trường phát triển như Mỹ và Nhật Bản vẫn duy trì ở mức cao cũng khiến dòng vốn ngoại tiếp tục rút khỏi các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Thị trường tiến gần điểm cân bằng

Dù triển vọng ngắn hạn vẫn còn nhiều thách thức, các chuyên gia đều cho rằng thị trường đang tiến gần vùng cân bằng sau nhịp điều chỉnh mạnh.

Ông Nguyễn Thế Minh nhận định điểm đáng chú ý nhất hiện nay là định giá thị trường đã trở nên rất hấp dẫn. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, P/E của thị trường hiện chỉ quanh 10 lần, gần tương đương vùng đáy của cuộc khủng hoảng năm 2022 khi P/E xuống khoảng 9 lần. Thống kê lịch sử cho thấy mỗi khi P/E thị trường giảm xuống dưới 10 lần, xác suất VN-Index tạo đáy và bước vào chu kỳ tăng mới thường ở mức cao.

"Mặt bằng lãi suất huy động hiện khoảng 8%, trong khi P/E 10 lần tương ứng lợi suất thu nhập của thị trường trên 10%. Điều đó khiến cổ phiếu hấp dẫn hơn gửi tiết kiệm nếu nhìn dưới góc độ đầu tư dài hạn", ông Minh phân tích.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh định giá hấp dẫn không đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức đảo chiều. Điều thị trường còn thiếu hiện nay là dòng tiền. Nếu thanh khoản không cải thiện, các nhịp hồi phục chủ yếu vẫn mang tính kỹ thuật và khó duy trì bền vững.

Theo dự báo của ông Minh, vùng 1.740-1.770 điểm có thể trở thành vùng cân bằng của VN-Index trong ngắn hạn. Chỉ số nhiều khả năng sẽ dao động tích lũy quanh khu vực này trong vài phiên trước khi dần hồi phục khi áp lực bán suy yếu.

Một yếu tố hỗ trợ khác đến từ yếu tố mùa vụ. Theo ông Minh, tháng 7 thường là giai đoạn thanh khoản thấp nhất trong năm, trong khi dòng tiền có xu hướng quay trở lại từ tháng 8 đến cuối năm.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Đỗ Bảo Ngọc cũng cho rằng sau giai đoạn call margin, thị trường thường tiến gần hơn đến trạng thái cân bằng. Theo ông, khu vực quanh 1.680 điểm là vùng hỗ trợ đáng chú ý của VN-Index.

Trong các nhịp giảm mạnh, lực bán giải chấp thường khiến thị trường giảm sâu hơn mức cần thiết. Khi lượng cổ phiếu bị bán cưỡng bức dần được hấp thụ, áp lực cung sẽ giảm đáng kể, tạo điều kiện để thị trường ổn định trở lại.

"Mỗi nhịp điều chỉnh sâu đều mở ra cơ hội để dòng tiền mới tham gia ở vùng giá hấp dẫn hơn", ông Ngọc nhận định.

Dù vậy, ông Ngọc cũng lưu ý giai đoạn tới khó xuất hiện một nhịp tăng đồng đều trên toàn thị trường. Khi mùa công bố kết quả kinh doanh quý II bước vào cao điểm sau ngày 20/7, diễn biến của từng cổ phiếu sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng lợi nhuận và triển vọng của từng doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa dòng tiền sẽ có xu hướng chọn lọc thay vì lan tỏa trên diện rộng như các giai đoạn trước.