Đề xuất định danh người bán hàng online qua VNEID

Sáng 22/9, tiếp tục Phiên họp thứ 49, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật Thương mại điện tử (TMĐT).

Đề xuất định danh người bán hàng qua sàn TMĐT

Tại Phiên họp, trình bày tờ trình của Chính phủ về Dự thảo Luật Thương mại điện tử, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Dự thảo Luật bám sát 6 chính sách được thông qua, bao gồm Quy định loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động TMĐT; Quy định loại hình và trách nhiệm của các chủ thể tham gia nền tảng số đa dịch vụ, mạng xã hội có hoạt động TMĐT; Quy định loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động TMĐT xuyên biên giới không có hiện diện tại Việt Nam, hoạt động đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực TMĐT tại Việt Nam, người bán nước ngoài có hoạt động TMĐT tại Việt Nam; Quy định về dịch vụ hỗ trợ TMĐT và trách nhiệm của các chủ thể liên quan; Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao kết hợp đồng trong TMĐT và Thúc đẩy phát triển TMĐT xanh và bền vững.

Cụ thể, có 8 nội dung của Luật sửa đổi, bổ sung các quy định so với hạ tầng pháp luật hiện hành. Trong đó, đáng chú ý nhất là đề xuất bổ sung việc định danh người bán trong nước qua VNeID và người bán nước ngoài thông qua giấy tờ chứng minh tính hợp pháp nhằm định danh chính xác người bán và minh bạch các giao dịch qua TMĐT.

Đồng thời, bổ sung định vị pháp lý toàn diện các mô hình hoạt động TMĐT, từ việc bán hàng và cung cấp dịch vụ trực tiếp đến mô hình bán hàng nhiều bên tham gia, tăng cường các trách nhiệm của chủ quản nền tảng TMĐT trong việc rà soát, thông tin, hỗ trợ thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyến tật, bảo vệ người tiêu dùng, lưu trữ thông tin giao dịch vụ phục vụ thanh tra, kiểm tra.

Ngoài ra, mở rộng trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội có hoạt động TMĐT; Bổ sung điều chỉnh đối với các nền tảng tích hợp đa dịch vụ; Bổ sung các trách nhiệm pháp lý của chủ quản nền tảng này trong việc ngăn chặn nguy cơ lạm dụng vị thế độc quyền, thao túng thuật toán gây thiệt hại, đảm bảo thúc đẩy đổi mới lành mạnh trong hệ sinh thái số.

Cùng đó, bổ sung trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động bán hàng livestream, tiếp thị liên kết trong việc định danh, minh bạch thông tin, lưu trữ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bổ sung trách nhiệm của chủ quản nền tảng TMĐT nước ngoài trong việc thành lập hoặc ủy quyền cho pháp nhân tại Việt Nam có đầy đủ năng lực pháp lý, nhân sự và kỹ thuật để giải quyết các tranh chấp cho người tiêu dùng, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong việc rà soát, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật.

Mặt khác, bổ sung trách nhiệm tối thiểu khi tham gia hoạt động TMĐT của các chủ thể cung cấp các dịch vụ hỗ trợ TMĐT (hạ tầng kỹ thuật, logistics, thanh toán, dịch vụ chứng thực hợp đồng điện tử trong thương mại…); Bổ sung cơ chế phản ứng nhanh của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc yêu cầu các chủ thể cung cấp dịch vụ hỗ trợ TMĐT dừng hợp tác với các nền tảng TMĐT (bao gồm nền tảng TMĐT xuyên biên giới) vi phạm pháp luật.

Dự thảo Luật cũng quy định các yếu tố đặc thù trong giao kết hợp đồng điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến: Phải có cơ chế cho phép người mua rà soát, sửa đổi các nội dung trước khi đặt hàng, và đảm bảo khả năng truy cập về sau từ tài khoản của người mua để đảm bảo người mua có thể giải quyết tranh chấp có thể phát sinh; Quy định về hợp đồng tự động trong TMĐT và trách nhiệm của các bên trong giao kết hợp đồng tự động.

Bổ sung quy định phát triển thị trường TMĐT, bao gồm trong nước và xuất khẩu; Một số cơ chế, chính sách đặc thù cho TMĐT dành cho đối tượng yếu thế, vùng sâu, vùng xa, doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, hộ kinh doanh.

Về việc đơn giản, cắt giảm các thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, theo quy định của dự thảo luật, có 18 thủ tục hành chính, trong đó có 9 thủ tục hiện hành, giảm 6 thủ tục, giảm 40% với quy định.

Đối với các quy định thủ tục hành chính mới, ban soạn thảo đã bổ sung 9 thủ tục hành chính liên quan đến các lĩnh vực mạng xã hội, thương mại điện tử, nền tảng tích hợp đa dịch vụ… nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, theo hướng đơn giản hoá, thực hiện trực tuyến toàn trình.

Định vị rõ Luật Thương mại điện tử trong hệ thống pháp luật, tránh "va chạm" với các luật liên quan

Góp ý cụ thể vào dự thảo Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy đánh giá cao nỗ lực Bộ Công Thương xây dựng hành lang pháp lý cho lĩnh vực thương mại điện tử, đây là lĩnh vực khó, do có sự đan xen nhiều lĩnh vực khác nhau. Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết, quan điểm của Uỷ ban đồng tình với các ý kiến của cơ quan thẩm tra đồng thời nhấn mạnh, cần định vị vị trí luật thương mại điện tử trong hệ thống pháp luật, để không "va chạm" với các luật khác có liên quan. Lấy dẫn chứng cụ thể, Chủ nhiệm Lê Quang Huy cho biết, cả dự thảo Luật Thương mại điện tử và Luật Chuyển đổi số đều sẽ trình Quốc hội tai Kỳ họp thứ 10 sắp tới, trong đó, có một số nội dung trùng lắp như kinh tế số nền tảng, do đó đề nghị cơ quan soạn thảo lưu ý rà soát.

Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy nhấn mạnh 3 vấn đề quan trọng thúc đẩy TMĐT bao gồm: Hệ thống thanh toán số rất tốt, tạo niềm tin của người tiêu dùng trên hệ thống mạng (an ninh an toàn, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng), và vấn đề kho bãi vận chuyển, logistic. "Ba vấn đề này "va chạm" với nhiều luật có liên quan, như ngân hàng, tín dụng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Do đó, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu kĩ, để trong phạm vi điều chỉnh cần lựa chọn các khoảng trống để quy định ở tầm luật, vì nếu thì khi Chính phủ xây dựng Nghị định sẽ bị vướng" - Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy băn khoăn.

Về vấn đề môi trường, Chủ nhiệm Lê Quang Huy cho rằng, TMĐT sẽ gây ảnh hưởng nhiều đến môi trường như bao bì sản phẩm. Trong quá trình Đoàn giám sát tối cao của Quốc hội khi giám sát về môi trường cũng đã nhìn nhận rõ vấn đề này, đồng thời hoan nghênh bên soạn thảo đã có quy định về phát triển bền vững, phát triển xanh. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu, quy định cụ thể hơn vấn đề này, đặc biệt làm rõ trách nhiệm mở rộng của các nhà sản xuất, nhà cung ứng, vấn đề bao bì, lưu trữ đảm bảo an toàn cho môi trường.

Về vấn đề an ninh an toàn không gian mạng trong hoạt động thương mại điện tử, Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới nhấn mạnh, hoạt động TMĐT trên thực tế đặt ra yêu cầu phải đảm bảo an ninh mạng, an toàn thông tin, việc kiểm soát các hàng hoá, giao dịch kinh doanh có điều kiện hoặc hàng hoá cấm kinh doanh theo quy định của pháp luật thì cần nghiên cứu một cách chi tiết, thận trọng. Lấy dẫn chứng các mặt hàng như vũ khí quân dụng, trang thiết bị khí tài, phương tiện chuyên dùng quân sự, cùng nhiều vấn đề liên quan như phòng chống rửa tiền, dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước, Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị ban soạn thảo trao đổi thêm với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng về lĩnh vực này để hoàn chỉnh Luật.

Về trách nhiệm tuân thủ các quy định của Luật, khoản 1 Điều 14 Dự thảo Luật quy định: "Tuân thủ các quy định của Luật này, các quy định của pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, các quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, khuyến mại, quảng cáo, thuế, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định của pháp luật có liên quan". Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định của pháp luật về đầu tư liên quan đến ngành nghề kinh doanh và kinh doanh có điều kiện, đồng thời nghiên cứu bổ sung vào Khoản 6 về biện pháp kiểm tra, rà soát và xử lý kịp thời khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh về hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật.

Kết luận phiên thảo luận, thay mặt Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh, dự án Luật Thương mại điện tử cần làm rõ mục đích nội hàm công cụ quản lý tính liên thông, kết nối chia sẻ cơ sở dữ liệu thương mại điện tử để bảo đảm khả thi hiệu quả thực chất trong việc vận hành cơ sở dữ liệu quản lý hoạt động thương mại điện tử, tránh chồng chéo trong chức năng nhiệm vụ giữa cơ quan quản lý nhà nước, trùng lặp về trường thông tin, cơ sở dữ liệu sẵn có giữa các bộ ngành, theo ngành. Đồng thời, cần làm rõ mối quan hệ giữa thương mại điện tử và thương mại số, kinh tế số, kinh tế nền tảng, có chính sách phát triển hạ tầng thương mại điện tử cho vùng độc bào dân độc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo, chủ trì phối hợp với cơ quan hữu quan, tiếp thu tối đa, giải trình đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thượng vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ý kiến tham gia thẩm tra của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trình Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ 8 cho ý kiến và trình QH tại kỳ họp thứ 10, bảo đảm chất lượng, tiến độ.