Cuộc đời của người phụ nữ đầu tiên trên thế giới giành Giải thưởng Nobel Kinh tế

Nhàđầutư
Elinor Ostrom là người phụ nữ đầu tiên giành Giải thưởng Nobel về kinh tế. Bà còn xuất hiện trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới của tạp chí Time.
THANH THẮNG
19, Tháng 10, 2019 | 07:28

Nhàđầutư
Elinor Ostrom là người phụ nữ đầu tiên giành Giải thưởng Nobel về kinh tế. Bà còn xuất hiện trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới của tạp chí Time.

AC8F055C-15A0-455A-9FC8-4B3EE9FD5A7D

Elinor Ostrom là người phụ nữ đầu tiên giành giải thưởng Nobel về Kinh tế

Bà nhận giải thưởng chia sẻ với Oliver E Williamson vào năm 2009 vì những phân tích về cách các cá nhân và cộng đồng có thể quản lý các tài nguyên chung - từ thủy lợi và thủy sản đến hệ thống thông tin - tốt hơn so với thị trường, công ty hoặc nhà nước.

Đầu năm 2012, bà đã xuất hiện trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới của tạp chí Time.

Bà Elinor Ostrom sinh ra ở Los Angeles (Mỹ) và học tại trường trung học ở Beverly Hills. Sau khi hoàn thành bằng tiến sĩ khoa học chính trị tại Đại học California, Los Angeles vào năm 1965 - thời điểm mà phụ nữ vẫn hiếm khi có bằng cấp cao. Sau đó, bà chuyển đến cùng chồng, là nhà lý luận chính trị Vincent Ostrom, đến Bloomington, Indiana, nơi bà ban đầu được thuê làm trợ lý giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Indiana. Công việc của bà trong một thời gian dài được coi là vượt ra ngoài lĩnh vực chính của khoa học chính trị Mỹ.

Năm 1973, Elinor Ostroms đồng sáng lập một trung tâm nghiên cứu và giảng dạy, đồng thời hội thảo về lý thuyết chính trị và phân tích chính sách, nơi các học giả có thể tham gia học tập và nhận học bổng. Cặp vợ chồng đã phát triển một "hệ thống Bloomington" khác biệt về kinh tế chính trị, tiền đề dựa trên các quan niệm về quản trị đa trung tâm mà Vincent đã tiên phong vào đầu những năm 1960. Hệ thống đa trung tâm liên quan đến quản lý tài nguyên ở nhiều cấp độ. Khái niệm này vẫn là một tính năng không đổi trong công việc của bà trong suốt sự nghiệp, bao gồm những đóng góp cho văn học biến đổi khí hậu.

Bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách tập trung vào tìm hiểu các nguồn nước ngầm trong lưu vực Los Angeles, sau đó nghiên cứu chính sách khu phố ở Indianapolis, Elinor Ostroms chuyển sự chú ý của mình sang chủ đề được công nhận trên toàn thế giới, đó chính là làm thế nào để khai thác quá mức các tài nguyên không được sở hữu hoặc thường được sở hữu có thể được ngăn chặn bằng hành động tập thể bởi người dân địa phương.

Cuốn sách của bà có ảnh hưởng lớn được xuất bản vào năm 1990, với tiêu đề Quản lý cộng đồng, đã kiểm tra nhiều chế độ quản lý địa phương cho các nguồn lực chung và thiết lập một bộ nguyên tắc để dự đoán thành công và thất bại. Đó là công việc thách thức sự khôn ngoan thông thường của quản lý tài nguyên, mà ủy ban Nobel đã trích dẫn là đóng góp chính của bà cho kinh tế.

Tên tuổi của Elinor Ostroms sẽ mãi mãi được liên kết với hai hệ thống khung liên quan để phân tích khoa học xã hội: khung phân tích thể chế và thiết kế (IAD) và khung hệ thống sinh thái xã hội (SES) vẫn đang phát triển. Khung phân tích IAD tập trung vào các quy tắc xã hội chi phối việc sử dụng tài nguyên, còn khung SES, vốn chú ý đến các đặc điểm sinh thái, sẽ là một trong những di sản của bà đối với khoa học xã hội. Ngoài ra bà cũng cung cấp một mô hình để phá vỡ các ranh giới kỷ luật để các nhà nghiên cứu từ các lĩnh vực khác nhau có thể hợp tác.

Trong suốt công việc của mình, Elinor Ostroms đã nói rõ rằng các vấn đề xã hội và sinh thái phức tạp đã thách thức các giải pháp thể chế đơn giản. Tại các hội thảo của Bloomington Workshop, nơi bà chủ trì trong nhiều năm, Ostroms thường sẽ phủ nhận sự tồn tại của Panaceas. Đối với bà, thế giới xã hội và sinh thái kết hợp là một nơi rất phức tạp, trong đó các hoàn cảnh khác nhau thiên về các cách tiếp cận khác nhau để giải quyết vấn đề.

Elinor Ostroms đã nhận được rất nhiều bằng tiến sĩ danh dự từ các trường đại học từ Harvard đến Uppsala, và hơn hai chục giải thưởng từ các tổ chức học thuật và chuyên nghiệp. Bà từng là Chủ tịch của Hiệp hội Khoa học Chính trị Hoa Kỳ, Hiệp hội Nghiên cứu Tài sản Chung và Hiệp hội Lựa chọn Công cộng, và trong các ban điều hành hoặc ủy ban của hàng chục tổ chức chuyên nghiệp, bao gồm Quỹ Khoa học Quốc gia, Viện Max Planck, Hội đồng nghiên cứu quốc gia, Quỹ MacArthur và Trung tâm phục hồi Stockholm.

Di sản của bà không chỉ có trong gần ba chục cuốn sách và hơn 300 bài báo mà bà đã xuất bản, mà còn trong khoảng 80 sinh viên có luận án mà bà giám sát và hiện đang là học giả trong các khoa khoa học xã hội tại các trường cao đẳng và đại học trên toàn thế giới.

Elinor Ostroms được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vào tháng 10 năm 2011 nhưng vẫn duy trì tốt công việc và lịch trình của bà. Ngay cả sau khi phẫu thuật vào tháng 5 năm 2012, Ostroms đã hoàn thành công việc trên một số giấy tờ và tiếp tục nói về các dự án trong tương lai.

Vào tháng 6 năm 2012, Elinor Ostroms đã qua đời ở tuổi 78 do căn bệnh ung thu tuyến tụy. Tuy nhiên cho đến hiện nay, bà vẫn là một hình mẫu lý tưởng, một tấm gương về người phụ nữ mạnh mẽ, cống hiến cuộc đời mình cho kinh tế và xã hội bất chấp tuổi tác và bệnh tật.

  • Chia sẻ
  • Bình luận
    0
Bạn nghĩ sao?
Click vào nút dưới đây để bình luận về bài viết này.
Hiển thị nhận xét
Sàn
VN-Index
982,76 -5,13 / -0,52%
Lúc 22/11/2019 13:44:35
Cao nhất
06/11/2019
1023,42
Thấp nhất
04/01/2019
861,85
 
Giao dịch hôm nay
SLGD: 378
KLGD: 136.785.566
GTGD: 2,90 triệu
Sàn
HNX-Index
103,97 -0,77 / -0,74%
Lúc 22/11/2019 13:44:35
Cao nhất
18/03/2019
110,44
Thấp nhất
15/01/2019
98,71
 
Giao dịch hôm nay
SLGD: 200
KLGD: 14.178.954
GTGD: 191.203,00
Sàn
UPCOM-Index
56,44 -0,13 / -0,23%
Lúc 22/11/2019 13:44:35
Cao nhất
25/07/2019
58,90
Thấp nhất
25/12/2018
51,11
 
Giao dịch hôm nay
SLGD: 299
KLGD: 9.920.676
GTGD: 124.644,00

Nguồn: VPBS