Chứng khoán lình xình trước ‘uptrend thế kỷ’, nên xuống tiền lúc nào?

Cùng với thông tin Fed hạ lãi suất, thị trường chứng khoán (TTCK) đã có tuần giao dịch tích cực khi VN-Index tăng từ 1.251 điểm lên 1.274 điểm với 4 phiên tăng điểm và 1 phiên giảm điểm (phiên đầu tuần). Đồng thời, thanh khoản thị trường phục hồi 30% so với tuần trước đó, đặc biệt, phiên ngày 20/9, thanh khoản thị trường đạt 21.800 tỷ đồng, mức cao nhất trong vòng 2 tháng qua.

Song, bước vào tuần mới, thị trường bắt đầu quay trở lại trạng thái lình xình, VN-Index giảm 3,6 điểm và thanh khoản sàn HoSE về mức thấp hơn 10.000 tỷ đồng.

Diễn biến này cho thấy thị trường chưa thể bứt phá được. Ông Nguyễn Việt Đức – Giám đốc Kinh doanh Số CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS) cho rằng đây là diễn biến bình thường tại chương trình Khớp lệnh – Tài chính thịnh vượng ngày 23/9.

Ông Đức chia sẻ số liệu thống kê của Goldman Sachs trong 100 năm trở lại đây, khi Fed giảm lãi suất, TTCK Mỹ thường diễn biến theo một trong 2 kịch bản. Trong trường hợp hạ lãi suất và kinh tế Mỹ hạ cánh mềm thì TTCK Mỹ tăng trưởng khoảng 16% so với mức hiện tại trong vòng 12 tháng tới. Trong trường hợp hạ lãi suất và kinh tế Mỹ suy thoái, ảnh hưởng đến suy thoái toàn cầu thì thị trường chứng khoán giảm 9,1%. Chứng khoán Việt Nam bị ảnh hưởng nhất bởi TTCK Mỹ, độ tương thích đến 90%.

Mặt khác, phản ứng của nhà đầu tư thường chậm hơn lộ trình đó, tất cả đều biết lãi suất hạ nhưng bao nhiêu người nghĩ rằng giảm được 200 điểm cơ bản nữa? Đồng thời, tiếp theo là lợi nhuận doanh nghiệp bao giờ cũng đi sau lãi suất, lãi suất giảm thì phải 6 tháng đến 1 năm sau, doanh nghiệp mới được hưởng lợi.

Trước khi Fed hạ lãi suất thì Việt Nam cũng hạ ngay lãi suất OMO. Hiện tại, lãi suất OMO của Việt Nam là 4%, Fed là 4,75% - 5%. Nếu Fed giảm lãi suất tiếp 200 điểm cơ bản thì Việt Nam hoàn toàn có thể hạ về 2% trong thời gian tới. Theo lộ trình, Fed có thểm giảm lãi suất thêm 50 điểm cơ bản trong năm nay, thêm 100 điểm cơ bản năm sau và 50 điểm cơ bản vào 2026.

Thực tế cho thấy, VN-Index đang chạy theo lãi suất OMO. Năm 2023, Fed không giảm lãi suất nhưng Việt Nam giảm lãi suất OMO rất nhanh giúp TTCK tích cực so với các thị trường khác trong khu vực. Nếu lãi suất OMO giảm thêm 200 điểm cơ bản nữa về 2% thì cơ hội cho TTCK còn khá nhiều cho năm 2025.

Do vậy, ông Đức cho rằng câu chuyện Fed hạ lãi suất cần 6 tháng đến 1 năm mới phản ánh được hoàn toàn vào TTCK. Cho nên, TTCK sẽ còn lình xình trong 3 đến tháng 6 tới.

Thời điểm thích hợp để xuống tiền?

Song, chuyên gia đến từ VPBankS chia sẻ theo dự báo của Goldman Sachs, chỉ có 20% xác suất kinh tế Mỹ hạ cánh cứng. Mặt khác, bên cạnh Fed hạ lãi suất thì TTCK đang có nhiều điểm tương đồng để có một đợt uptrend (xu hướng tăng) thế kỷ tương tự như năm 2015. "Uptrend thế kỷ" gần nhất năm 2015 đi kèm câu chuyện Trung Quốc suy thoái, kinh tế Mỹ cũng có lo ngại suy thoái nhưng là suy thoái mềm và câu chuyện nâng hạng thị trường.

Vào năm 2015, Trung Quốc phá giá tiền tệ khoảng 8%, kéo theo Việt Nam cũng phải điều chỉnh theo. Hiện nay, Trung Quốc rơi vào câu chuyện suy thoái và giảm phát – tệ nhất của suy thoái. Quá trình này của Trung Quốc kéo dài 2 đến 3 năm, từ sau Covid -19 và chưa thể phục hồi. TTCK Mỹ vượt đỉnh, các nước khác trung dung nhưng Trung Quốc ở đáy 10 năm.

Ông Đức cho rằng điều đó thể hiện Mỹ đang tạm thắng thế trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc. Song, mới đây, Trung Quốc hạ lãi suất cơ bản, sẵn sàng kích thích kinh tế. Rất nhiều nhà đầu tư quốc tế đang chờ động thái này của Trung Quốc bởi hiện P/E của thị trường chứng khoán nước này chỉ có 10 lần – định giá thấp nhất trong lịch sử. Nhà đầu tư chờ Trung Quốc bơm tiền và họ đã có động thái.

“Nếu kinh tế Mỹ hạ cánh mềm, Trung Quốc kết thúc được giảm phát để đi lên thì đây là cơ hội vàng. Thiên thời là các nền kinh tế lớn trên thế giới phục hồi, địa lợi là Việt Nam vào được thị trường mới nổi và nhân hòa là lợi nhuận doanh nghiệp sau 2 năm đi ngang tăng trưởng trở lại. Thị trường hiện nay rất giống 2015 là tích lũy để chờ thời điểm bứt phá. Nếu như năm 2015 tích lũy để 2016 bứt phá thì năm 2024 tích lũy để 2025 bứt phá, tháng 9/2025 kỳ vọng TTCK Việt Nam được nâng hạng”, Giám đốc Kinh doanh số VPBankS nhận định.

Thế nhưng, việc TTCK lình xình rất khó cho nhà đầu tư xác định thời điểm tham gia thị trường. Ông Đức chỉ ra một trong các dấu hiệu là giá hàng hóa. Khi nền kinh tế Trung Quốc đi vào giảm phát, do quy mô nền kinh tế của họ quá lớn khiến giá hàng hóa đi xuống. Các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam bị ảnh hưởng rất nhiều bởi hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc. Nếu Trung Quốc phục hồi thì giá hàng hóa tạo đáy và có kỳ vọng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.

Yếu tố tiếp theo là định giá thị trường. Ông Đức cho rằng TTCK Việt Nam hiện nay vẫn đang hơi đắt về định giá. Năm 2015, để có con sóng VN-Index tăng từ 534 lên 1.200 điểm thì P/E VN-Index chỉ khoảng 10 lần. Hiện nay định giá 14 lần, để định giá rẻ hơn thì giá phải giảm hoặc lợi nhuận đi lên. Kịch bản ở đây là thị trường phải giảm mạnh hoặc đi ngang nhưng lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh.

Ngoài ra, còn câu chuyện chu kỳ, tháng 11 đến tháng 4 hàng năm là thời kỳ tăng mạnh nhất của TTCK thế giới thì TTCK Việt Nam cũng vậy. Theo thống kê, nếu chỉ đầu tư từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau và để tiền đứng ngoài từ tháng 4 đến tháng 10 thì sinh lời gấp 3 lần chỉ số.