Vì sao VN-Index rớt sâu dù chỉ ảnh hưởng gián tiếp từ xung đột Trung Đông?

VN-Index đã giảm 3 tuần liên tiếp kể từ khi xung đột Mỹ - Iran diễn ra, giảm từ vùng 1.900 điểm về 1.647,81 điểm, mất hơn 250 điểm. Trong phiên đầu của tuần thứ 4, VN-Index tiếp tục rớt sâu, có thời điểm mất mốc 1.600 điểm nhưng chốt phiên sáng có sự hồi lại.

Đáng chú ý, trong 3 tuần qua, VN-Index đã mất -12,4% giá trị, đây là mức thiệt hại lớn hơn so với các thị trường ở khu vực Châu Á được đánh giá là nhóm dễ tổn thương nhất trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz như Hàn Quốc (-7,4%), Nhật Bản (-9,3%), Đài Loan (-4,9%). Với mức giảm 12,4% chỉ sau 3 tuần và 14,1% (~270 điểm) kể từ đỉnh, VN-Index đang hướng đến tháng giảm mạnh nhất kể từ thời covid (tháng 4/2020).

Trao đổi với nhadautu.vn, Ths. Ngô Phú Thanh, Giảng viên Khoa TCNH, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG HCM lý giải xung đột Trung Đông là một yếu tố gây bất ổn đáng kể đối với tâm lý thị trường tài chính toàn cầu, song đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, tác động chủ yếu mang tính gián tiếp hơn là trực tiếp. Do đó, việc thị trường Việt Nam giảm mạnh trong giai đoạn này không nên được lý giải hoàn toàn từ yếu tố địa chính trị bên ngoài.

Về bản chất, thị trường chứng khoán Việt Nam đã bước vào pha điều chỉnh sau một giai đoạn tăng kéo dài (khoảng 800 điểm từ 4/2025 đến 2/2026). Khi các thông tin bất lợi từ bên ngoài, bao gồm xung đột Trung Đông, xuất hiện như yếu tố cộng hưởng, làm gia tăng mức độ bi quan và khuếch đại áp lực bán ra trên thị trường.

Nói cách khác, yếu tố quốc tế là chất xúc tác, nhưng nguyên nhân cốt lõi vẫn nằm ở trạng thái nội tại của thị trường trong nước. Một đặc điểm tương đối điển hình của thị trường chứng khoán Việt Nam là quá trình tăng giá thường diễn ra theo xu hướng zigzag, có tích lũy và rung lắc, trong khi các nhịp giảm lại thường diễn ra rất nhanh, mạnh và dốc. Điều này phản ánh cấu trúc thị trường còn nhạy cảm với tâm lý ngắn hạn, mức độ sử dụng đòn bẩy của một bộ phận nhà đầu tư, cũng như xu hướng phản ứng mạnh trước các cú sốc thông tin.

Vì vậy, trong những giai đoạn xuất hiện đồng thời áp lực điều chỉnh nội tại và rủi ro bên ngoài, mức giảm của thị trường Việt Nam có thể lớn hơn cả một số quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn từ biến động địa chính trị.

Rủi ro gia tăng đáng kể, chỉ nên mua thăm dò

Qua 3 tuần lễ, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, xoay quanh xung đột Israel – Mỹ – Iran, vẫn leo thang nhanh chóng và trở thành yếu tố chi phối chính đối với thị trường tài chính toàn cầu. Các diễn biến quân sự gần đây, đặc biệt là các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng trọng yếu, đã làm gia tăng đáng kể rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu khí.

MSVN cho rằng với diễn biến này thì thị trường đang chuyển từ trạng thái rủi ro sự kiện sang rủi ro mang tính chu kỳ, với yếu tố lạm phát đóng vai trò trung tâm. Giá dầu đang tăng mạnh lên vùng cao (130–170 USD/thùng đối với dầu giao châu Á), kéo theo áp lực lạm phát quay trở lại. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn dự kiến.

Theo đó, MSVN khuyên nhà đầu tư nên duy trì tỷ trọng tiền mặt hợp lý, ưu tiên các nhóm ngành hưởng lợi từ giá hàng hóa (đặc biệt là dầu khí), hạn chế sử dụng đòn bẩy cao trong giai đoạn biến động mạnh, theo dõi sát diễn biến địa chính trị và giá dầu – yếu tố dẫn dắt chính của thị trường.

Theo quan sát của MBS Research trong bối cảnh thị trường có thể còn rung lắc và điều chỉnh thêm do biến động vĩ mô (lạm phát, lãi suất, giá năng lượng), cổ phiếu vẫn cho thấy sự phân hóa tích cực – đây là tín hiệu tốt cho xu hướng trung hạn. Nhóm phòng thủ (sản xuất & phân phối điện, bảo hiểm, tiện ích cơ bản) tiếp tục đóng vai trò trụ đỡ, ít biến động mạnh. Các nhóm từng giảm sâu trước đó (đặc biệt bất động sản dân cư, Viettel) không những đã cầm cự mà còn phục hồi tích cực, cho thấy dòng tiền đang chọn lọc và quay lại các mã có câu chuyện riêng.

Do đó, nhà đầu tư có thể xem xét mua thăm dò (với tỷ trọng hạn chế, ưu tiên vùng hỗ trợ) ở các nhóm tiềm năng: chứng khoán (hưởng lợi thanh khoản), ngân hàng (định giá hấp dẫn), hóa chất (hưởng lợi giá hàng hóa), thực phẩm & nông nghiệp (ổn định nhu cầu thiết yếu).

Về mặt chỉ số, MBS Research đánh giá xu hướng tăng dài hạn của thị trường đang bị đe dọa khi VN-Index đang dừng ở ngay ngưỡng hỗ trợ MA200 ngày. Xác suất ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật này bị phá vỡ khá cao trong bối cảnh thị trường vẫn chưa có thông tin hỗ trợ. Nhịp điều chỉnh nếu xảy ra có thể đưa VN-Index kiểm định vùng hỗ trợ cứng 1.580 – 1.600 điểm. Nếu thanh khoản giảm hoặc thấp trong kịch bản điều chỉnh (nếu có) sẽ là tín hiệu tích cực để kỳ vọng thị trường có nhịp hồi kỹ thuật. Ngược lại, kịch bản xấu diễn ra khi thị trường không giữ được vùng hỗ trợ 1.580 – 1.600 điểm, áp lực bán sẽ đẩy thanh khoản tăng mạnh để xác nhận thị trường chuyển từ pha phân phối hơn 6 tháng sang giảm điểm.