FPT và FOX: Cuộc 'chia tay' để nâng tầm định giá?

Mã cổ phiếu FPT của CTCP FPT vẫn chưa cho thấy dấu hiệu tạo đáy khi tiếp tục trải qua một tuần giảm điểm, hiện tại thị giá đã tụt xuống mức 72.000 đồng/cp. Khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng. Đáng chú ý, sau khi xuất hiện thông tin thay đổi phương pháp hợp nhất báo cáo tài chính với CTCP Viễn thông FPT (FPT Telecom- FOX), chỉ trong hai phiên, khối ngoại đã bán ra hơn 12 triệu cổ phiếu.

Ngược lại, cổ phiếu FOX lại ghi nhận xu hướng tăng trong tuần qua, từ mức 73.400 đồng ngày 13/3 lên 80.500 đồng/cp vào ngày 20/3. Phiên tăng mạnh nhất rơi vào ngày 19/3, cũng là thời điểm FOX chính thức không còn là công ty con của FPT.

Thông báo của FPT cũng cho biết đây là sự điều chỉnh về kỹ thuật kế toán, không làm thay đổi lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ, cũng như lợi ích cơ bản trên mỗi cổ phiếu (EPS)", trích thông báo từ FPT. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), khi FOX không còn là công ty con, FPT sẽ không hợp nhất doanh thu và chi phí FOX vào BCTC hợp nhất. Điều này đồng nghĩa biên lợi nhuận FPT sẽ có xu hướng cải thiện khi lợi nhuận giữ nguyên trong khi doanh thu giảm.

Tuy nhiên, tác động lớn hơn không nằm ở kế toán, mà đến từ thay đổi về quản trị, qua đó ảnh hưởng đến định hướng phát triển trong dài hạn.

FPT chuyển từ 'chiết khấu' sang 'định giá cao hơn'?

Trong năm 2025, khối công nghệ đem về 44.475 tỷ đồng doanh thu và 5.883 tỷ đồng lợi nhuận , tương ứng với tỷ lệ 63,4% và 45% toàn tập đoàn. Tuy nhiên, theo kế hoạch năm 2026, sau khi loại bỏ mảng viễn thông (thuộc FOX), khối công nghệ dự kiến mang về 52.650 tỷ đồng doanh thu và 7.350 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, chiếm khoảng 90% doanh thu và hơn 60% lợi nhuận của FPT.

Trong bối cảnh khối giáo dục và các mảng khác được dự báo tăng trưởng thấp và chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, khối công nghệ gần như trở thành động lực tăng trưởng duy nhất của tập đoàn.

Một điểm đáng chú ý là dù khối công nghệ đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận gần 25%, gấp đôi tốc độ của năm trước, nhưng do các mảng còn lại chỉ tăng trưởng khoảng 1,3%, nên mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận hợp nhất của FPT chỉ ở mức 15%, thấp hơn so với mức trên 20% của năm 2025.

Do đó, nếu FPT vẫn duy trì các mảng như viễn thông, nội dung, phân phối hay bán lẻ – những lĩnh vực dù tạo ra lợi nhuận nhưng tăng trưởng không đột biến – kết quả của khối công nghệ có thể bị "pha loãng".

Việc tách rời các mảng kinh doanh có tốc độ tăng trưởng ổn định như viễn thông (FOX), bán lẻ hay dược phẩm (FRT) giúp FPT loại bỏ tình trạng "định giá chiết khấu" (Conglomerate Discount) thường thấy ở các tập đoàn đa ngành, đồng thời hướng tới mức định giá cao hơn tương tự các doanh nghiệp công nghệ thuần.

Tuy nhiên, mặt trái của việc không còn kiểm soát các công ty hoạt động hiệu quả như FRT, FOX hay FOC là định hướng chung có thể bị ảnh hưởng. Đặc biệt, với FOX sau khi chuyển về Bộ Công an, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thêm các nhiệm vụ liên quan đến an ninh mạng và an ninh thông tin, khiến mục tiêu lợi nhuận không còn là ưu tiên hàng đầu. Điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến dòng cổ tức mà FPT nhận được.

FOX hướng tới hệ sinh thái độc lập

Với quy mô doanh thu gần 20.000 tỷ đồng trong năm 2025, FOX chiếm phần lớn doanh thu của khối viễn thông, tương đương gần 1/3 doanh thu toàn tập đoàn FPT. Ngoài ra, FOX còn sở hữu 6 công ty con hoạt động trong các lĩnh vực như viễn thông, truyền hình, game online và các dịch vụ internet.

Việc trở thành một pháp nhân trực thuộc nhà nước được kỳ vọng mang lại một số lợi thế nhất định cho FOX, tương tự các doanh nghiệp cùng ngành như Viettel hay VNPT.

Bên cạnh đó, các biện pháp làm lành mạnh môi trường kinh doanh do Bộ Công an triển khai trong thời gian qua cũng có thể mang lại lợi ích cho FOX. Việc xử lý các website vi phạm bản quyền nội dung gần đây là tín hiệu tích cực đối với các nền tảng nội dung chính thống, trong đó có FPT Play.

Hiện FOX đang sở hữu tài sản cố định hữu hình với nguyên giá hơn 13.000 tỷ đồng, và tiếp tục đầu tư thêm khoảng 1.500 tỷ đồng trong năm 2025. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quan trọng như tuyến cáp quang biển ALC, trung tâm dữ liệu Q9 hay hệ thống trục Bắc – Nam.

Việc hoạt động độc lập giúp FOX có thêm không gian chiến lược, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tự xây dựng động lực tăng trưởng, thay vì dựa vào hệ sinh thái FPT như trước. Theo ghi nhận, tổng giá trị giao dịch với các bên liên quan trong năm 2025 chỉ ở mức vài trăm tỷ đồng, khá nhỏ so với quy mô tổng thể.

Tái cấu trúc để tập trung: Xu hướng của các tập đoàn công nghệ

Trên thế giới, nhiều tập đoàn công nghệ đã thực hiện tái cấu trúc theo hướng tập trung, thay vì đầu tư dàn trải, nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động và định giá.

IBM từng hoạt động trong nhiều lĩnh vực như phần cứng, dịch vụ hạ tầng và phần mềm. Năm 2014, doanh nghiệp này bán mảng máy chủ x86 cho Lenovo. Đến năm 2021, IBM tiếp tục tách mảng dịch vụ hạ tầng thành công ty Kyndryl. Sau tái cấu trúc, IBM tập trung vào điện toán đám mây và AI– những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn.

Tương tự, Hitachi là minh chứng điển hình cho việc quyết liệt 'chặt bỏ’ những mảng kinh doanh truyền thống để tái sinh. Tập đoàn này đã lần lượt thoái vốn tại các công ty con cốt lõi như Hitachi Chemical (thương vụ trị giá 8,8 tỷ USD năm 2019) và Hitachi Metals (trị giá khoảng 7,5 tỷ USD năm 2021), đồng thời rút hoàn toàn khỏi mảng sản xuất điện tử tiêu dùng để tập trung nguồn lực vào nền tảng số Lumada và AI.

Ở trong nước, FPT Retail cũng là một ví dụ đáng chú ý dành cho FOX. Sở hữu chuỗi bán lẻ điện thoại - laptop FPT Shop và cũng từng là công ty con của FPT, doanh nghiệp này được niêm yết riêng từ năm 2018 và dần hoạt động độc lập. Sau khi tách ra, FPT Retail không chỉ duy trì mảng bán lẻ thiết bị công nghệ mà còn mở rộng sang dược phẩm với chuỗi nhà thuốc Long Châu – hiện là động lực tăng trưởng chính.

Những trường hợp này cho thấy việc tách khỏi công ty mẹ không đồng nghĩa với suy giảm, mà có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng mô hình tăng trưởng mới.

Quay lại với FPT, chiến lược "AI First" và tập trung vào chuyển đổi số là bước đi phù hợp với xu hướng toàn cầu. Tuy nhiên, việc tái cấu trúc và thu hẹp phạm vi hoạt động cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải phụ thuộc nhiều hơn vào một động lực tăng trưởng chính là khối công nghệ.

Các chuyên gia cho rằng AI không thay thế hoàn toàn con người trong ngành phần mềm, nhưng đang buộc ngành này phải tái định nghĩa. Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là FPT có thể duy trì tốc độ tăng trưởng hay không, mà còn là liệu doanh nghiệp có thể nâng cấp mô hình kinh doanh, từ gia công phần mềm lên các dịch vụ và sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn hay không. Đây sẽ là yếu tố quyết định việc FPT được định giá như một doanh nghiệp công nghệ thực thụ hay vẫn chỉ là một công ty dịch vụ công nghệ.

Sự hoài nghi này cũng là một nguyên nhân khiến cố phiếu FPT liên tục điều chỉnh, trái ngược lại với xu hướng tăng điểm của FOX trong tuần qua. Sự trái chiều này cho thấy thị trường đang trong giai đoạn "định giá lại" cả hai doanh nghiệp: với FPT là quá trình chuyển đổi từ mô hình tập đoàn đa ngành sang doanh nghiệp công nghệ tập trung, còn với FPT Telecom là kỳ vọng xây dựng câu chuyện tăng trưởng độc lập. Việc hai xu hướng này có hội tụ về dài hạn hay không sẽ phụ thuộc vào khả năng thực thi chiến lược của từng doanh nghiệp trong giai đoạn tới.