Thủ tướng: Doanh nghiệp nhà nước sử dụng đất sai mục đích phải thu hồi

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký Chỉ thị số 47 chỉ đạo tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng, xử lý nhà, đất tại doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Theo đó, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 Luật (Luật 56/2024), trong đó, tại khoản 22 Điều 5 của Luật quy định: "Không phải thực hiện sắp xếp lại nhà, đất theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công đối với nhà, đất do DN quản lý, sử dụng".

Để bảo đảm việc quản lý, sử dụng, xử lý nhà, đất tại các DNNN đúng mục đích, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật, tránh thất thoát, lãng phí, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước, các DN nhà nước thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, pháp luật về đấu giá, pháp luật về cổ phần hoá.

Đối với Bộ Tài chính, Thủ tướng giao khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định việc sắp xếp lại, xử lý tài sản công, trình Chính phủ ban hành trong tháng 12, trong đó quy định cụ thể xử lý chuyển tiếp việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất tại DN;

Sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung quy định của pháp luật về cổ phần hoá DN đảm bảo đồng bộ, thống nhất với quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật khác có liên quan. Trong đó có Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định của Chính phủ về chuyển DNNN và Công ty TNHH MTV do doanh nghiệp nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần, trình Chính phủ ban hành trong tháng 12.

Đối với Bộ TN&MT, Thủ tướng giao sửa đổi, bổ sung quy định hướng dẫn về nội dung phương án sử dụng đất, lập, phê duyệt phương án sử dụng đất khi cổ phần hóa DNNN, hoàn thành trong năm 2024; rà soát, đánh giá chế độ quản lý, sử dụng đất của các tổ chức kinh tế (trong đó có DNNN) theo quy định của pháp luật về đất đai để sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung cho phù hợp;

Chỉ đạo các địa phương, đơn vị có liên quan rà soát phương án sử dụng đất sau cổ phần hóa của các DN nhà nước, giải quyết những vướng mắc, khó khăn (nếu có) trong quản lý, sử dụng đất đai.

Thu hồi đất nếu sử dụng không đúng mục đích

Đối với chính quyền địa phương, Chỉ thị 47 nêu rõ, UBND các cấp có trách nhiệm quản lý về đất đai tại địa phương theo thẩm quyền; chỉ đạo rà soát để hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai của các DNNN theo quy định của pháp luật về đất đai đảm bảo thời gian quy định, tránh gây phiền hà, khó khăn cho DN;

Chỉ đạo tiếp nhận nhà, đất của DNNN đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật; tránh đùn đẩy, kéo dài thời gian thực hiện, gây lãng phí;

Kiên quyết thu hồi đất đối với DNNN sử dụng đất không đúng mục đích Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất; đất cho mượn, cho thuê không đúng quy định; đất được Nhà nước giao quản lý mà để bị lấn đất, chiếm đất; không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ sử dụng đất so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư; không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về đất đai…

Chấm dứt việc sử dụng nhà, đất vào mục đích cho thuê, cho mượn không đúng quy định

Đối với DNNN, Thủ tướng yêu cầu cơ quan đại diện chủ sở hữu của DNNN chỉ đạo DN nhà nước chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại DN… Người đại diện theo pháp luật của DNNN và cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định tại điều lệ của DN chịu trách nhiệm trước Nhà nước đối với việc sử dụng đất của DN mình.

Đồng thời, Thủ tướng yêu cầu DNNN sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất đúng quy định; thực hiện kê khai đăng ký đất đai; thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo đúng quy định; bàn giao lại đất khi Nhà nước thu hồi đất và các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

DNNN quản lý, sử dụng nhà, đất rà soát việc quản lý, sử dụng nhà, đất đảm bảo đúng quy định của pháp luật, tiết kiệm, chống thất thoát, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; chấm dứt việc sử dụng nhà, đất vào mục đích cho thuê, cho mượn, bố trí làm nhà ở, liên doanh, liên kết,... không đúng quy định; xử lý trách nhiệm của các tập thể, cá nhân.

Ngoài ra, đối với việc chuyển mục đích sử dụng đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, bán tài sản gắn liền với đất và thực hiện các quyền khác về đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật khác có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch. Trường hợp hết thời hạn sử dụng đất mà không được gia hạn, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất thì phải trả lại Nhà nước để Nhà nước thu hồi theo quy định của pháp luật về đất đai.

Đối với việc thực hiện bán tài sản cố định của DNNN phải thông qua hình thức đấu giá theo quy định của pháp luật về đấu giá, pháp luật đất đai, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại DN và pháp luật khác có liên quan.

Khi thực hiện cổ phần hoá, DN có trách nhiệm rà soát toàn bộ diện tích đất đang quản lý, sử dụng để lập phương án sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về cổ phần hóa; DN cổ phần hóa có trách nhiệm quản lý, sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật và phương án sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.