Thông tư 08 và quyết tâm nâng hạng của Chính phủ

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC vào ngày 03/02/2026, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc tháo gỡ các rào cản kỹ thuật cuối cùng để đưa chứng khoán Việt Nam gia nhập chỉ số FTSE Russell Emerging Markets Index vào tháng 9/2026.

Trong đó, Thông tư số 08 có 4 điểm chính. Thứ nhất, kết nối qua Global Brokers, nhà đầu tư nước ngoài giờ đây có thể đặt lệnh thông qua các công ty môi giới toàn cầu mà không bắt buộc phải mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại từng công ty chứng khoán địa phương, giúp tối ưu hóa quy trình giao dịch quốc tế.

Thứ hai, quy định mới về cơ chế NPF (không yêu cầu ký quỹ 100%) đã loại bỏ hình thức "nêu tên công khai" khi giao dịch lỗi, thay vào đó chỉ yêu cầu báo cáo nội bộ và áp dụng chế tài tạm dừng giao dịch NPF (7 ngày đến 180 ngày) đối với nhà đầu tư nước ngoài vi phạm nghĩa vụ thanh toán.

Thứ ba, các công ty chứng khoán địa phương hiện đã được phép chấp nhận lệnh NPF cho chính cổ phiếu của mình hoặc các bên liên quan, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các quỹ chỉ số (index-tracking funds) trong việc bám sát danh mục.

Cuối cùng, các tổ chức quản lý quỹ nước ngoài được phép mở đồng thời hai tài khoản (tài khoản tự doanh và tài khoản quản lý tài sản khách hàng), hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị định 245/2025/ND-CP.

Như vậy, có thể thấy Thông tư số 08 không chỉ tháo gỡ rào cản được FTSE đề cập trong kỳ Review tháng 9/2025, mà còn tạo thuận lợi và được kỳ vọng kích hoạt dòng vốn ngoại chảy mạnh vào chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.

Các chuyên gia SSI Research kỳ vọng việc ra đời khung pháp lý cho phép các công ty chứng khoán toàn cầu thực hiện lệnh trực tiếp cho khách hàng dự kiến sẽ giúp đưa thông lệ giao dịch trong nước tiệm cận chuẩn quốc tế, giảm rủi ro đối tác và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư thông qua việc thiết lập các mối quan hệ với tổ chức trung gian uy tín.

Về phần mình, chuyên gia MayBank cho rằng Thông tư 08 không chỉ là một văn bản kỹ thuật mà là lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm nâng hạng thị trường chứng khoán của Chính phủ. MayBank cho rằng đây là tin tức đặc biệt tích cực cho nhóm cổ phiếu ngành chứng khoán - lĩnh vực sẽ hưởng lợi trực tiếp từ sự gia tăng thanh khoản và phí giao dịch của khối ngoại.

Thực tế cho thấy trong phiên sáng 4/2 (ngay sau khi công bố Thông tư 08), hàng loạt cổ phiếu nhóm chứng khoán đều giao dịch tích cực trong bối cảnh VN-Index giảm hơn 20 điểm. Chẳng hạn, SSI tăng hơn 3%, MBS, VCI và BVS đều có mức tăng trên 2%. Ngoài ra, còn có HCM, DSE, VND tăng trên 1%.

Ngân hàng đầu tư toàn cầu J.P. Morgan kỳ vọng quyết định nâng hạng sẽ mở ra làn sóng dòng vốn thụ động đáng kể vào Việt Nam. Theo đó, các quỹ chỉ số toàn cầu ước tính có thể rót khoảng 1,3 tỷ USD vào thị trường, tương đương tỷ trọng 0,34% trong rổ FTSE Emerging Market All Cap Index. Dựa trên quy mô vốn hóa hiện tại, khoảng 22 cổ phiếu Việt Nam có thể được thêm vào danh mục chỉ số này.

Do đó, J.P. Morgan đã nâng mục tiêu VN-Index lên mức 2.000 điểm cho kịch bản cơ sở và 2.200 điểm cho kịch bản lạc quan. 2 yếu tố then chốt sẽ hỗ trợ xu hướng tích cực của thị trường là nền tảng vĩ mô vững chắc và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp

Theo ACBS Research, rổ chỉ số liên quan cần theo dõi khi Việt Nam được nâng hạng gồm FTSE All-World (tỷ trọng dự phóng 0,02%), FTSE Emerging All Cap (0,34%), FTSE Emerging (0,22%), FTSE Global All Cap (0,04%).

Sau khi thị trường Việt Nam chính thức được nâng hạng, các quỹ ETF mô phỏng theo 4 rổ chỉ số của FTSE sẽ phân bổ danh mục vào thị trường Việt Nam với tỷ trọng tương ứng.

Trong đó, quỹ có tài sản ròng lớn nhất tính đến ngày 10/11/2025 là Vanguard FTSE Emerging Markets, mô phỏng chỉ số FTSE Emerging All Cap với tài sản ròng ghi nhận 105,5 tỷ USD; theo đó, với 0,34% tỷ trọng, dự kiến quỹ này sẽ phân bổ khoảng 358,5 triệu USD vào thị trường Việt Nam.

Theo tính toán của ACBS Research, ước tính dòng vốn từ các quỹ ETF đầu tư vào thị trường Việt Nam sẽ ghi nhận thêm khoảng hơn 435 triệu USD.