Sân bay thứ 2 sẽ kéo Hà Nội dịch chuyển về phía Nam?

Trong quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, lần đầu tiên TP. Hà Nội đặt ra định hướng hình thành sân bay thứ 2 ở phía Nam, gắn với mô hình đô thị sân bay, logistics và các hành lang kinh tế liên vùng.

Dự kiến, sân bay thứ 2 của Vùng Thủ đô đặt tại khu vực phía Nam Hà Nội, quy mô khoảng 1.500 ha, công suất khoảng 30-50 triệu hành khách mỗi năm và phát triển theo mô hình "aerotropolis" - đô thị sân bay.

Đây không chỉ là câu chuyện bổ sung hạ tầng hàng không, mà còn được xem là động lực tái cấu trúc không gian phát triển của Hà Nội trong nhiều thập niên tới.

Không chỉ là sân bay mà là một cực tăng trưởng mới

Trong nhiều năm qua, phần lớn động lực tăng trưởng của Hà Nội tập trung ở phía Tây và phía Bắc, đặc biệt quanh khu vực Nội Bài, Đông Anh và hành lang Nhật Tân - Nội Bài.

Tuy nhiên, quy hoạch mới chỉ ra, Hà Nội đang muốn mở thêm cực tăng trưởng ở phía Nam nhằm giảm áp lực cho khu vực trung tâm và tạo thêm dư địa phát triển cho toàn Vùng Thủ đô.

Khu vực Phú Xuyên - Ứng Hòa sẽ trở thành cực động lực công nghiệp, logistics và giao thông liên vùng của Hà Nội. Khu vực này được định hướng phát triển các trung tâm logistics hiện đại, công nghiệp công nghệ cao, cảng sông và các tổ hợp dịch vụ quy mô lớn gắn với sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội.

Điểm đáng chú ý là quy hoạch không tiếp cận sân bay thứ 2 như một công trình hạ tầng đơn lẻ, mà theo mô hình “đô thị sân bay”. Đây là mô hình phát triển đang được nhiều trung tâm hàng không lớn trên thế giới áp dụng, trong đó sân bay trở thành hạt nhân của hệ sinh thái kinh tế gồm logistics, thương mại, tài chính, công nghệ và dịch vụ quốc tế.

Theo quy hoạch, sân bay thứ 2 sẽ kết nối trực tiếp với đường sắt tốc độ cao, các tuyến vành đai và hành lang logistics liên vùng. Điều này đồng nghĩa khu vực phía Nam Hà Nội có thể hình thành chuỗi đô thị - logistics - công nghiệp hoàn toàn mới trong tương lai.

Ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội cho biết, cực phía Nam là một trong những không gian tăng trưởng mới được quy hoạch để chia sẻ áp lực dân số, hạ tầng và tạo động lực phát triển dài hạn cho Thủ đô.

Tương tự, TS. Nguyễn Bá Ân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ KH&ĐT (cũ) cho rằng, các tuyến hạ tầng lớn sẽ từng bước trở thành những hành lang kinh tế quan trọng, tạo điều kiện phát triển đô thị, khu công nghiệp và các không gian kinh tế liên kết mới cho Hà Nội cũng như toàn Vùng Thủ đô.

Giới phân tích đánh giá, nếu Nội Bài đóng vai trò cửa ngõ quốc tế phía Bắc thì sân bay thứ 2 có thể trở thành động lực tăng trưởng mới kéo theo sự dịch chuyển mạnh về công nghiệp, logistics và đô thị hóa xuống phía Nam Thủ đô.

"Cuộc đua" hạ tầng và logistics mới

Việc Hà Nội tính tới sân bay thứ 2 cũng xuất phát từ áp lực tăng trưởng hàng không ngày càng lớn tại Nội Bài. Trong nhiều năm qua, Nội Bài liên tục nằm trong nhóm sân bay có tốc độ tăng trưởng hành khách cao nhất cả nước. Dù đang được mở rộng, sân bay này vẫn đối mặt áp lực lớn về hạ tầng, giao thông kết nối và dư địa phát triển dài hạn.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới quy mô dân số 14-15 triệu người vào năm 2035, nhu cầu vận tải hàng không, logistics và kết nối quốc tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh.

TS. Nguyễn Bá Ân nhận định, giao thông luôn là "huyết mạch" của phát triển kinh tế và đô thị. Vì vậy, Hà Nội thời gian qua đã tập trung đầu tư mạnh vào hệ thống cao tốc, vành đai và các hành lang kinh tế liên vùng nhằm mở rộng không gian phát triển.

Không chỉ Hà Nội, nhiều địa phương phía Bắc hiện cũng đang bước vào cuộc đua phát triển hạ tầng hàng không và logistics. Trong bối cảnh Bắc Ninh được quy hoạch sân bay Gia Bình, Hải Phòng mở rộng Cát Bi và Quảng Ninh tiếp tục phát triển Vân Đồn, Hà Nội cũng cần thêm dư địa phát triển mới để duy trì vai trò trung tâm của khu vực phía Bắc.

Sân bay thứ 2 được cho là không chỉ giúp giảm tải cho Nội Bài, mà còn có thể tái định hình dòng vốn đầu tư, bất động sản và công nghiệp ở phía Nam Hà Nội trong tương lai.

Các khu vực như Phú Xuyên, Thường Tín, Ứng Hòa hay hành lang Pháp Vân - Cầu Giẽ được dự báo sẽ hưởng lợi lớn nếu hệ thống hạ tầng được triển khai đồng bộ. Song song đó, việc kết nối sân bay với đường sắt tốc độ cao, vành đai và cảng sông cũng có thể giúp hình thành hệ sinh thái logistics đa phương thức quy mô lớn đầu tiên của Hà Nội.

Ở trên thế giới, mô hình "đô thị sân bay" không còn mới lạ. Mô hình này được nhiều trung tâm hàng không lớn trên thế giới áp dụng như Incheon (Hàn Quốc), Changi (Singapore) hay Dubai. Các sân bay không chỉ phục vụ vận tải hàng không mà còn trở thành hạt nhân kéo theo logistics, thương mại, tài chính, công nghệ và các khu đô thị quy mô lớn.

Điển hình, khu vực quanh sân bay Incheon đã phát triển thành trung tâm logistics và công nghệ quốc tế của Hàn Quốc, trong khi Changi trở thành động lực tăng trưởng mới của Singapore với hệ sinh thái thương mại, dịch vụ và du lịch quy mô lớn.

Nếu được triển khai đồng bộ, mô hình sân bay thứ 2 phía Nam có thể giúp Hà Nội hình thành một cực tăng trưởng mới tương tự, thay vì chỉ đơn thuần là mở rộng hạ tầng hàng không.