Xăng E10 có thể tạo cú hích cho ngành sắn tỷ USD của Việt Nam

Ông Đỗ Hoàng Phúc, chuyên gia phụ trách thị trường năng lượng của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam, chia sẻ với Nhadautu.vn, nếu chuyển dịch từ E5 sang E10, nhu cầu ethanol trong nước có thể tăng mạnh trong những năm tới. Điều này kéo theo nhu cầu đối với các nguyên liệu đầu vào như sắn, mía hay ngô gia tăng đáng kể, qua đó có thể làm thay đổi cấu trúc tiêu thụ của nhiều mặt hàng nông sản.

Ông Phúc cho rằng E10 không đơn thuần là câu chuyện của ngành xăng dầu mà có thể tạo tác động lan tỏa tới toàn bộ chuỗi hàng hóa nguyên liệu.

"Trên thế giới, xu hướng pha trộn ethanol trong nhiên liệu đang tăng khá nhanh. Quy mô thị trường ethanol toàn cầu năm nay dự kiến đạt khoảng 129 tỷ lít, tăng mạnh so với khoảng 110 tỷ lít năm 2023", ông Phúc cho biết.

Theo ông, nếu E10 được mở rộng tại Việt Nam, thị trường nội địa có thể hình thành thêm một đầu kéo nhu cầu mới thông qua ethanol nhiên liệu. Khi đó, cùng một mặt hàng nhưng cấu trúc tiêu thụ có thể thay đổi đáng kể.

Hiện Việt Nam là quốc gia xuất khẩu sắn lớn thứ hai thế giới sau Thái Lan. Diện tích trồng sắn duy trì trên 500.000 ha, sản lượng hơn 10 triệu tấn mỗi năm và kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ sắn thường xuyên vượt mốc 1 tỷ USD.

Tuy nhiên, phần lớn đầu ra hiện vẫn tập trung vào tinh bột sắn và phụ thuộc khá lớn vào thị trường Trung Quốc. Điều này khiến ngành sắn dễ chịu tác động khi nhu cầu từ thị trường xuất khẩu biến động.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển E10 được xem có thể giúp hình thành thêm đầu ra trong nước cho cây sắn thông qua sản xuất ethanol nhiên liệu.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cơ hội chỉ có thể trở thành hiện thực nếu Việt Nam giải được bài toán chuỗi cung ứng.

Hiện cả nước có hơn 140 nhà máy chế biến tinh bột sắn với tổng công suất thiết kế khoảng 13 triệu tấn củ tươi mỗi năm. Tuy nhiên, nguồn cung nguyên liệu vẫn chưa ổn định khi ngành sắn còn đối mặt nhiều thách thức như sản xuất nhỏ lẻ, liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp còn hạn chế, dịch bệnh khảm lá và biến động giá mạnh.

Ngoài ra, áp lực không chỉ nằm ở vùng nguyên liệu mà còn ở năng lực sản xuất ethanol. Hiện chỉ có một số ít nhà máy ethanol vận hành ổn định, khiến chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học vẫn chưa tương xứng với tiềm năng nguyên liệu.

Theo ông Phúc, bài toán của E10 vì vậy không chỉ là tiêu thụ nhiên liệu mà là xây dựng toàn bộ hệ sinh thái từ vùng nguyên liệu, chế biến, logistics cho tới phân phối.

"Nếu giải được câu chuyện này, cây sắn có thể không chỉ là nông sản xuất khẩu mà còn trở thành nguyên liệu chiến lược cho quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam", ông Phúc nhận định.

Ba lợi ích đặc biệt của việc sử dụng xăng E10

Thông tin về lộ trình sử dụng xăng E10 sẽ được áp dụng từ 1/6/2026, chiều 27/5, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, cuối năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT ngày 7/11/2025 quy định về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam, trong đó có quy định từ 01/6/2026 mặt hàng xăng nhiên liệu sinh học được phân phối trên toàn quốc.

Chia sẻ về lợi ích khi sử dụng xăng E10, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nêu rõ, việc phát triển và sử dụng xăng sinh học là xu hướng chung của nhiều quốc gia trên thế giới nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, bảo vệ môi trường và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh. Đối với Việt Nam, việc sử dụng xăng E5, E10 mang lại nhiều lợi ích quan trọng, trong đó có lợi ích về môi trường, an ninh năng lượng.

Bên cạnh đó, phát triển nhiên liệu sinh học sẽ góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, công nghiệp chế biến etanol, tạo thêm việc làm và đầu ra cho một số sản phẩm nông nghiệp trong nước, phục hồi các nhà máy sản xuất ethanol đã đầu tư, phát huy mục đích và hiệu quả kinh tế của dự án cũng như tiếp tục phát triển các nhà máy mới.

Đối với một số thông tin lo ngại về tính tương thích của động cơ xe khi sử dụng xăng E10, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, Bộ Công Thương đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, các trường đại học, chuyên gia về động cơ, nhiên liệu, các hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy và doanh nghiệp liên quan để đánh giá mức độ tương thích của phương tiện đối với xăng E10.

Ngoài ra, Việt Nam cũng đã có quá trình thử nghiệm và triển khai thực tế xăng E10 tại hệ thống phân phối của một số doanh nghiệp lớn trước khi triển khai trên diện rộng. Đến nay, chưa ghi nhận phản ánh có cơ sở khoa học hoặc kết luận kỹ thuật chính thức nào cho thấy xăng E5, E10 gây ảnh hưởng phổ biến đến động cơ phương tiện.

Theo thống kê của Cục Hải quan, năm 2025 Việt Nam xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn đạt trên 3,9 triệu tấn, tương đương 1,26 tỷ USD, đến 77 thị trường trên thế giới; trong đó, Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực, chiếm hơn 94% tổng lượng xuất khẩu.