Từ Boeing đến nông sản: Mỹ công bố các tín hiệu thương mại sau thượng đỉnh Tổng thống Donald Trump - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Sau thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, phía Mỹ bắt đầu hé lộ thêm một số kết quả kinh tế cụ thể, trong đó nổi bật là các cam kết mua nông sản, Boeing, thịt bò Mỹ, cùng khả năng thiết lập một cơ chế thương mại mới giữa hai nước.

Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg News tại Trung Quốc ngày 15/5, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington kỳ vọng sẽ có một thỏa thuận để Trung Quốc mua nông sản Mỹ trị giá "hàng chục tỷ USD" mỗi năm trong ba năm tới.

Ông Greer nói các khoản mua sẽ bao gồm nhiều loại nông sản, đồng thời nhấn mạnh Mỹ đang tìm cách định hướng thương mại với Trung Quốc quanh "những thứ chúng tôi muốn bán", gồm máy bay, đậu tương, thiết bị y tế và năng lượng.

Lập "Hội đồng Thương mại" để giám sát giảm thuế

Một điểm đáng chú ý là ông Greer xác nhận Mỹ và Trung Quốc sẽ thiết lập một cơ chế gọi là "Board of Trade" (Hội đồng Thương mại) nhằm giám sát việc cắt giảm thuế ở cả hai nước đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa.

Theo Đại diện Thương mại Mỹ, đây là một phần trong nỗ lực quản lý thương mại song phương theo hướng tập trung vào các mặt hàng Mỹ muốn thúc đẩy xuất khẩu sang Trung Quốc, thay vì để quan hệ kinh tế hai nước bị chi phối bởi các lĩnh vực nhạy cảm hơn về công nghệ hoặc an ninh.

Ông Greer không nêu rõ Mỹ đã đưa ra nhượng bộ nào, nếu có, để đổi lấy các cam kết mua hàng từ phía Trung Quốc. Khi được hỏi liệu chính quyền Trump có tăng thuế đối với Trung Quốc trong tương lai hay không, ông nói hai bên đã thống nhất rằng "sẽ có một mức thuế nhất định", nhưng không nêu con số cụ thể.

Thông tin này cho thấy thượng đỉnh Trump - Tập chưa tạo ra một thỏa thuận thương mại toàn diện mới, nhưng đang mở ra một khuôn khổ quản lý thương mại có chọn lọc. Trong đó, Mỹ muốn vừa duy trì sức ép thuế quan ở một mức nhất định, vừa thúc đẩy Trung Quốc mua thêm các mặt hàng mà Washington coi là có lợi cho kinh tế Mỹ.

Trung Quốc mua Boeing, nông sản và thịt bò Mỹ

Ông Greer cũng nhắc lại phát biểu của Tổng thống Trump rằng Trung Quốc sẽ mua hàng trăm máy bay Boeing. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump nói ông Tập đã đồng ý đặt mua 200 máy bay Boeing.

Tuy nhiên, con số này thấp hơn mức 500 máy bay từng được thị trường kỳ vọng trước hội nghị. Vì vậy, dù đây là một kết quả thương mại đáng chú ý, nhưng phản ứng của nhà đầu tư với cổ phiếu Boeing không mấy tích cực.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, ông Trump nói Trung Quốc sẽ mua "rất nhiều" nông sản Mỹ, trong đó có đậu tương. Ông Greer cũng cho biết Washington kỳ vọng một thỏa thuận nông nghiệp trị giá hàng chục tỷ USD mỗi năm sẽ được hình thành sau chuyến thăm.

Ngoài ra, Trung Quốc đã gia hạn giấy phép cho một số cơ sở giết mổ của Mỹ để bán thịt bò vào thị trường Trung Quốc. Ông Greer coi đây là dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh bắt đầu thực hiện một số cam kết.

"Chúng tôi đã bắt đầu thấy họ thực hiện một số cam kết", ông Greer nói.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu thịt bò Mỹ sang Trung Quốc vẫn chưa chắc chắn. Các lãnh đạo ngành thịt bò Mỹ kỳ vọng Bắc Kinh sẽ gia hạn giấy phép nhập khẩu cho hàng trăm nhà máy, sau khi nhiều giấy phép hết hạn trong năm ngoái. Dù vậy, các sản phẩm thịt bò Mỹ vẫn có thể vấp phải rào cản liên quan đến quy định của Trung Quốc về tồn dư thuốc trong chăn nuôi.

Trung Quốc trước đây từng cấm nhập khẩu từ các nhà máy thịt bò Mỹ chỉ sau một phát hiện đơn lẻ về tồn dư các chất này. Vì vậy, ngay cả khi giấy phép được gia hạn, khả năng xuất khẩu thịt bò Mỹ sang Trung Quốc tăng mạnh trong ngắn hạn vẫn chưa rõ ràng.

Đất hiếm và quy định chuỗi cung ứng là điểm còn vướng

Bên cạnh nông sản và máy bay, đất hiếm cũng là một nội dung quan trọng trong trao đổi Mỹ - Trung. Ông Greer cho biết cả hai bên đều có "thiện chí" trong việc gia hạn thỏa thuận nhằm bảo đảm Trung Quốc tiếp tục cung cấp ổn định nguồn xuất khẩu đất hiếm sau khi thỏa thuận hiện tại hết hạn vào tháng 10.

Đất hiếm là nhóm nguyên liệu chiến lược có vai trò quan trọng trong sản xuất xe điện, thiết bị điện tử, quốc phòng và nhiều công nghệ cao. Việc Trung Quốc từng sử dụng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm như một công cụ gây sức ép khiến Washington đặc biệt quan tâm đến khả năng duy trì nguồn cung ổn định.

Ông Greer cũng nêu quan ngại về các quy định gần đây của Trung Quốc cho phép chính phủ trừng phạt các công ty nước ngoài vì chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc. Theo ông, đây là một “mối quan ngại lớn”.

"Chúng tôi đang cố quản lý các khác biệt thay vì leo thang", ông nói.

Điều này cho thấy, dù hai bên phát tín hiệu ổn định sau hội nghị, các vấn đề liên quan chuỗi cung ứng và an ninh kinh tế vẫn là điểm nhạy cảm trong quan hệ Mỹ - Trung.

Nvidia vẫn chưa rõ tương lai tại Trung Quốc

Một hồ sơ được thị trường đặc biệt chú ý là Nvidia. Việc CEO Jensen Huang được bổ sung vào phái đoàn Mỹ tới Bắc Kinh vào phút chót từng làm dấy lên kỳ vọng rằng công ty có thể đạt tiến triển trong việc bán chip AI tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, sau khi thượng đỉnh kết thúc, tương lai của Nvidia tại thị trường Trung Quốc vẫn chưa rõ hơn trước.

Ông Greer cho biết dù ông Huang có mặt trong đoàn, hai bên không thảo luận về kiểm soát xuất khẩu chip tại hội nghị. Ông cũng nói quyết định có mua chip H200 của Nvidia hay không là “quyết định chủ quyền của Trung Quốc”.

Tháng 12 năm ngoái, ông Trump đã phê duyệt cho Nvidia bán chip AI H200 sang Trung Quốc. Tuy nhiên, chính phủ Trung Quốc đến nay vẫn chưa bật đèn xanh cho bất kỳ giao dịch mua nào, và chưa có chip H200 nào được bán.

Thay vào đó, Bắc Kinh đang thúc đẩy các công ty trong nước sử dụng công nghệ nội địa từ các nhà sản xuất chip như Huawei. Ngay trước cuộc gặp Trump - Tập, startup Trung Quốc DeepSeek cho biết mô hình AI mới nhất của họ đã được tối ưu hóa để chạy trên chip Huawei, một dấu hiệu cho thấy nỗ lực tự chủ công nghệ của Trung Quốc đang tiến thêm một bước.

Ông Greer nói Trung Quốc cam kết mạnh mẽ với việc sản xuất chip tiên tiến trong nước và coi ngành công nghệ Mỹ là một thách thức đối với mục tiêu đó.

"Nếu chúng tôi đang dẫn trước cuộc chơi, như chúng tôi đang dẫn trước về chip AI, đôi khi họ cảm thấy điều đó có thể kìm hãm sự phát triển của chính họ", ông nói.