Thấy gì từ sự phân hóa của dòng tiền?

Sau giai đoạn tăng trưởng đồng thuận, khi phần lớn cổ phiếu cùng tăng nhờ dòng tiền dồi dào và tâm lý hưng phấn, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới với sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các nhóm ngành và từng cổ phiếu riêng lẻ. Điều này khiến không phải nhà đầu tư nào cũng có lãi, dù VN-Index liên tục tăng và duy trì ở vùng điểm số cao.

Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính, ông Lê Quang Chung, Phó Tổng giám đốc CTCP Chứng khoán Smart Invest (AAS) cho rằng nguyên nhân cốt lõi đến từ sự phân hóa rất mạnh của dòng tiền. Nếu như giai đoạn 2021 - 2022, dòng tiền mang tính lan tỏa rộng và tương đối "dễ dãi", thì hiện nay dòng vốn đang tập trung chủ yếu vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn (bluechips), đặc biệt là nhóm ngân hàng và các cổ phiếu trụ có vai trò điều tiết chỉ số.

Theo ông Chung, trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa thực sự bùng nổ, các tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng ưu tiên những doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính vững chắc, thanh khoản cao, quản trị minh bạch và định giá còn hấp dẫn. Đây là nhóm cổ phiếu có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động vĩ mô và cũng là nơi dòng tiền lớn dễ dàng giải ngân.

Ngược lại, nhiều nhóm cổ phiếu đầu cơ (penny) hoặc các ngành đang gặp khó khăn về chu kỳ kinh doanh vẫn tiếp tục bị bỏ lại phía sau. Điển hình là nhóm bất động sản dân dụng chưa tháo gỡ xong các vướng mắc pháp lý, hay một số doanh nghiệp sản xuất chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào và sức cầu suy yếu. Không ít mã cổ phiếu trong các nhóm này vẫn trong trạng thái đi ngang hoặc điều chỉnh kéo dài.

Hệ quả là nhiều nhà đầu tư dù tham gia thị trường trong giai đoạn VN-Index tăng mạnh nhưng tài khoản vẫn "dậm chân tại chỗ", thậm chí thua lỗ do danh mục không nằm trong nhóm được dòng tiền ưu tiên.

Chuyên gia này nhận định hiện có ba rào cản chính khiến dòng tiền trên thị trường vẫn duy trì trạng thái thận trọng.

Thứ nhất là độ trễ của chính sách. Kỳ vọng nâng hạng thị trường vào tháng 9/2026 được xem là cú hích lớn đối với chứng khoán Việt Nam, tuy nhiên dòng vốn ngoại, đặc biệt là các quỹ ETF và quỹ chủ động, thường có lộ trình giải ngân theo từng giai đoạn. Thị trường hiện vẫn trong trạng thái "chờ xác nhận" các bước thực thi cuối cùng trước khi dòng tiền quy mô lớn thực sự nhập cuộc.

Thứ hai là áp lực từ kinh tế toàn cầu. Những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu và chi phí vận tải tăng cao, trong khi các chính sách thuế quan mới tại nhiều nền kinh tế lớn làm gia tăng nguy cơ lạm phát quay trở lại. Điều này khiến các nhà đầu tư tổ chức có xu hướng duy trì vị thế phòng thủ và hạn chế giải ngân mạnh.

Thứ ba là tâm lý nghi ngờ của nhà đầu tư cá nhân. Khi thị trường tăng trong trạng thái phân hóa, nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái "không dám mua, cũng không dám bán": e ngại mua đuổi ở vùng giá cao nhưng cũng thiếu niềm tin để giải ngân vào các nhóm cổ phiếu chưa tăng.

Đánh giá về xu hướng sắp tới, ông Chung cho rằng trong ngắn hạn, sự phân hóa nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì. Thị trường có thể xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật nhằm "thay máu" cổ đông, kiểm định lại các vùng hỗ trợ và giảm bớt trạng thái tăng nóng của chỉ số.

Tuy nhiên, về dài hạn, xu hướng chủ đạo của thị trường vẫn là tăng trưởng. Khi các nút thắt liên quan đến nâng hạng thị trường được tháo gỡ rõ ràng hơn trong quý III và quý IV/2026, dòng tiền được kỳ vọng sẽ lan tỏa sang nhiều nhóm ngành có định giá hấp dẫn và sở hữu câu chuyện phục hồi rõ nét hơn.

"Mỏ vàng" nằm ở những cổ phiếu chưa được dòng tiền chú ý

Trong bối cảnh hiện nay, ông Chung cho rằng đây chưa phải thời điểm phù hợp để "lướt sóng" trên diện rộng. Thay vào đó, chiến lược ưu tiên nên tập trung vào các doanh nghiệp đầu ngành, đặc biệt trong nhóm VN30, có tăng trưởng lợi nhuận ổn định qua từng quý và nền tảng tài chính lành mạnh.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cần chú trọng quản trị rủi ro, duy trì tỷ trọng tiền mặt hợp lý khoảng 20 - 30% để sẵn sàng giải ngân khi thị trường xuất hiện những nhịp điều chỉnh sâu. Theo đánh giá của ông Chung, mặt bằng P/E của thị trường Việt Nam hiện vẫn ở mức tương đối hấp dẫn so với nhiều thị trường trong khu vực, phù hợp cho chiến lược tích lũy cổ phiếu cơ bản với tầm nhìn 6 - 12 tháng.

Ông cũng nhận định bối cảnh phân hóa hiện tại chính là "mỏ vàng" cho những nhà đầu tư kiên nhẫn. Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực nhưng giá cổ phiếu chưa phản ánh tương xứng, chủ yếu do dòng tiền chưa thực sự tìm đến hoặc do ảnh hưởng từ chu kỳ ngành.

Nhà đầu tư có thể ưu tiên các doanh nghiệp có dòng tiền kinh doanh (CFO) dương, nợ vay ở mức an toàn và duy trì cổ tức tiền mặt đều đặn. Về nhóm ngành, ngân hàng và các cổ phiếu thuộc VN30 tiếp tục được xem là nền tảng dẫn dắt danh mục nhờ lợi nhuận ổn định và khả năng hút dòng tiền lớn.

Ngoài ra, nhóm bán lẻ, thực phẩm và đồ uống cũng đang mở ra cơ hội khi kết quả kinh doanh có dấu hiệu hồi phục nhưng mặt bằng giá cổ phiếu vẫn chưa tăng tương xứng. Với nhóm chứng khoán, câu chuyện nâng hạng thị trường là động lực dài hạn rõ ràng, song việc lựa chọn doanh nghiệp vẫn cần sự sàng lọc kỹ lưỡng.

Ngược lại, nhà đầu tư nên thận trọng với nhóm bất động sản và các cổ phiếu đầu cơ khi nhiều vấn đề pháp lý và áp lực tài chính chưa được xử lý triệt để. Việc “bắt đáy” các doanh nghiệp thiếu nền tảng lợi nhuận rõ ràng có thể khiến rủi ro gia tăng trong giai đoạn thị trường phân hóa mạnh.

"Nhà đầu tư không nên quá lo lắng nếu giá cổ phiếu chưa tăng ngay sau khi mua. Trong dài hạn, giá cả sớm muộn cũng sẽ phản ánh giá trị nội tại doanh nghiệp. Việc sở hữu được cổ phiếu tốt ở vùng giá hợp lý chính là lợi thế lớn nhất để tạo ra biên lợi nhuận vượt trội trong tương lai", ông Chung nhấn mạnh.