Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu góp ý của VAFIE về xây dựng các tập đoàn kinh tế mang tính 'dẫn dắt'

Theo công văn số 4425/VPCP-KTTH ngày 14/5/2026 của Văn phòng Chính phủ về việc góp ý xây dựng các Tập đoàn kinh tế mang tính "dẫn dắt", Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng giao các Bộ: Tài chính, Công Thương, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nghiên cứu báo cáo của VAFIE;

"Đồng thời chủ động thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp, hiệu quả theo thẩm quyền và quy định pháp luật nhằm phát triển các tập đoàn kinh tế có vai trò dẫn dắt. Đối với các nội dung vượt thẩm quyền, các bộ, ngành được yêu cầu báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định", Phó Thủ tướng yêu cầu.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, đồng thời thúc đẩy hình thành lực lượng doanh nghiệp nội địa quy mô lớn, đủ sức dẫn dắt các chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trước đó, ngày 22/4, VAFIE đã có báo cáo gửi tới Quốc hội, Chính phủ và Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về các giải pháp thúc đẩy hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế mạnh. Báo cáo được xây dựng trên cơ sở tổng hợp ý kiến tại Hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" do Tạp chí Nhà đầu tư - cơ quan ngôn luận của VAFIE tổ chức vào ngày 13/4.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo nhiều ban, bộ, ngành Trung ương, các chuyên gia kinh tế cùng lãnh đạo nhiều ngân hàng, tập đoàn kinh tế lớn.

Trong báo cáo gửi Chính phủ, VAFIE nhấn mạnh 3 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất là nhóm giải pháp về thể chế và pháp lý. Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, để có nền kinh tế mạnh cần có các tập đoàn kinh tế mạnh, thương hiệu mạnh. Muốn vậy, cần đẩy nhanh quá trình thể chế hóa các chủ trương lớn tại Văn kiện Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; đồng thời nâng cao tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của hệ thống pháp luật.

Các chuyên gia cũng đề xuất xây dựng môi trường pháp lý đủ an toàn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh và hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Cùng với đó là cơ chế khuyến khích dòng vốn chuyển mạnh sang sản xuất, công nghệ, R&D và đổi mới sáng tạo thay vì tập trung quá lớn vào bất động sản và tài chính.

Một số kiến nghị đáng chú ý khác gồm hoàn thiện cơ chế "đặt hàng" quốc gia đối với doanh nghiệp tư nhân trong các lĩnh vực chiến lược như đường sắt tốc độ cao, năng lượng tái tạo, chip bán dẫn; đồng thời xây dựng quy định tách bạch quản trị gia đình và bảo vệ cổ đông nhỏ tại các tập đoàn lớn nhằm nâng cao tính minh bạch và phát triển bền vững.

Thứ hai là nhóm giải pháp về huy động vốn. Theo các chuyên gia, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, nhu cầu vốn của nền kinh tế là rất lớn, ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm.

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng hiện đã tương đương khoảng 146% GDP, các ý kiến cho rằng không thể tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào vốn ngân hàng. Thay vào đó, cần khơi thông mạnh mẽ thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thúc đẩy IPO thực chất và phát triển các kênh huy động vốn trung, dài hạn.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao khả năng tiếp cận vốn của các dự án lớn thông qua việc thiết kế cấu trúc tài chính chuyên nghiệp hơn để thu hút nguồn vốn quốc tế và các định chế tài chính ngoài ngân hàng.

Đáng chú ý, VAFIE đề xuất Chính phủ nghiên cứu thành lập "Quỹ Đầu tư Hạ tầng" và "Quỹ Tăng trưởng Quốc gia" nhằm cung cấp nguồn vốn dài hạn cho các ngành chiến lược, đồng thời đóng vai trò "vốn mồi" dẫn dắt dòng vốn tư nhân và quốc tế.

Thứ ba là nhóm giải pháp tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Các ý kiến tại hội thảo đánh giá chuỗi liên kết sản xuất và công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam hiện vẫn còn yếu, trong khi năng lực doanh nghiệp nội địa chưa đồng đều, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ cao.

Do đó, cần thúc đẩy hình thành các cụm liên kết công nghiệp chuyên sâu nhằm tối ưu chi phí, chia sẻ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh tập thể. Đồng thời, cần có chính sách ưu đãi cụ thể để khuyến khích doanh nghiệp FDI và các tập đoàn lớn ưu tiên sử dụng chuỗi cung ứng nội địa.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần hỗ trợ SME nâng cấp tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các tập đoàn dẫn dắt và chuỗi cung ứng toàn cầu.