Doanh nghiệp nông nghiệp, thủy sản Việt thích ứng trước biến động toàn cầu

Bức tranh nhiều gam màu

Theo số liệu của Cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 4 ước đạt 45,52 tỷ USD, giảm 2% so với tháng trước và tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung bốn tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 168,53 tỷ USD, tăng 19,7% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 33,65 tỷ USD, tăng 0,4%, chiếm 20% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 134,88 tỷ USD, tăng 25,8%, chiếm 80%.

Xét 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư.

Những con số này đã phần nào cho thấy triển vọng tích cực của kinh tế Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, lan tỏa mạnh lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải biển, năng lượng và logistics quốc tế.

Dù xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang tiếp tục tăng trưởng trong những tháng đầu năm nay, nhưng hoạt động xuất khẩu vẫn đang tiếp tục đối mặt với những khó khăn, vướng mắc. Vì vậy, việc tháo gỡ những "rào cản" này được coi là một trong những động lực quan trọng.

Sức chống chịu của doanh nghiệp nông nghiệp, thủy sản trong nước

Quan sát của Nhadautu.vn cho thấy hàng loạt doanh nghiệp trong nước đã thể hiện sức chống chịu và thích nghi trước những ảnh hưởng từ bên ngoài. Nhiều cái tên hàng đầu trong ngành vẫn cho thấy chiến lược phát triển bền vững, quản trị rủi ro tốt.

Đơn cử, CTCP Vĩnh Hoàn (Vĩnh Hoàn, HOSE: VHC) với kết quả lợi nhuận quý I/2026 đạt hơn 266 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ năm trước. So với kế hoạch mục tiêu 14.000 tỷ đồng doanh thu và 1.600 tỷ đồng lãi ròng năm 2026 vừa được AGM chốt, công ty hoàn thành hơn 21% kế hoạch doanh thu và hơn 16% mục tiêu lợi nhuận.

Nhận định về kết quả kinh doanh quý I, Tổng giám đốc Vĩnh Hoàn Nguyễn Ngô Vi Tâm cho biết, sản lượng và giá bán quý I đều tăng so với cùng kỳ.

"Giá bán điều chỉnh phản ánh chi phí sản xuất tăng, đồng thời cho thấy mức độ chủ động nguồn nguyên liệu tốt hơn so với cùng kỳ năm trước khi thị trường gặp tình trạng khan hiếm.

Trong các tháng tới, chi phí nuôi dự kiến tiếp tục tăng, do đó công ty tập trung vào ươm nuôi và kiểm soát cá giống. Dù chi phí nuôi tăng, mức này vẫn thấp hơn so với mua ngoài, qua đó tạo cơ sở để hoàn thành kế hoạch kinh doanh năm 2026", bà Tâm khẳng định.

Sự tự tin của Vĩnh Hoàn càng được củng cố khi bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch HĐQT chia sẻ đặc thù của sản phẩm cá tra là khả năng thích ứng với các biến động thị trường. Bà Khanh nhìn nhận: "Cá tra có những phụ phẩm như đầu và xương chiếm đến 65%. Trong bối cảnh khủng hoảng, giá các sản phẩm như bột cá và mỡ cá tăng cao, giúp công ty giảm được giá thành sản xuất. Tôi gọi đây là sự vi diệu của con cá tra trong việc thích ứng với các biến động thị trường".

Một cái tên đáng chú ý khác là CTCP Rau Quả Thực Phẩm An Giang (Antesco, HOSE: ANT). Kết thúc quý I, công ty này ghi nhận doanh thu hơn 440 tỷ đồng, giảm nhẹ 5,75% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế 32 tỷ đồng, giảm 17,31% so với cùng kỳ.

Lãnh đạo Antesco cho biết KQKD giảm do chi phí tài chính tăng 32,27% và các công ty con hoạt động kém hiệu quả. Thực tế, tổng sản lượng sản xuất Antesco trong quý I/2026 tăng 1,95% so cùng kỳ, tổng giá trị sản xuất sản phẩm tăng 9,41% so cùng kỳ; tỷ trọng giá vốn hàng bán/doanh thu đạt 77,36% tăng 2,65% so với cùng kỳ.

Tại AGM 2026, Tổng giám đốc Nguyễn Hoàng Minh cho biết, kế hoạch tăng trưởng doanh thu trên 20% trong năm 2026 là khả thi dựa trên các đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ và Châu Âu đã được ký kết cho cả năm. Xung đột địa chính trị không ảnh hưởng quá nhiều đến tình hình hoạt động kinh doanh của công ty, nhờ việc ban lãnh đạo chủ động đa dạng thị trường, đa dạng sản phẩm, quản lý rủi ro.

"Công ty đang đẩy mạnh đưa hàng vào các hệ thống siêu thị lớn và mở rộng kênh bán hàng trực tuyến để bù đắp cho sự sụt giảm sức mua ở các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Lợi nhuận chịu áp lực từ chi phí vận chuyển tăng cao và biến động giá nguyên liệu đầu vào", Tổng giám đốc Nguyễn Hoàng Minh khẳng định.

Ông Minh cũng cho biết, trong quý II, công ty tập trung giải phóng hàng tồn kho và chuẩn bị nguồn hàng cho mùa cao điểm xuất khẩu cuối năm. Ban lãnh đạo kỳ vọng lợi nhuận sẽ tăng trưởng rõ rệt từ quý II trở đi.

Một doanh nghiệp khác cũng thể hiện sự lạc quan trước căng thẳng địa chính trị là CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam (HOSE: BAF). Tại AGM năm 2026, Tổng giám đốc Bùi Hương Giang nhìn nhận, tác động của chiến tranh Trung Đông làm giá dầu biến động mạnh (có lúc lên 130 USD/thùng), gây áp lực lên chi phí vận chuyển toàn cầu. Do đó, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi dự báo tăng với ngô tăng 5-9%, bã đậu nành tăng 10-15%, lúa mì tăng 2-5% so với cùng kỳ 2025.

Bà Giang cũng cho biết, những ảnh hưởng về vận chuyển có thể đến từ quý II khi các lô hàng thức ăn đã về tới Việt Nam, giá tăng từ 7 - 8 USD. Tuy nhiên, BAF đánh giá tác động này không quá lớn vì chi phí thức ăn chiếm khoảng 60% giá thành và giá heo hơi hiện đang ở mức rất cao, giúp bù đắp chi phí.

"Mục tiêu năm 2026 của chúng tôi là bán ra 1,3 triệu con heo hơi. Quý I xem như hoàn thành kế hoạch. Quý II vẫn rất tích cực", Tổng giám đốc BAF cho biết.

Kết quả cụ thể, sau 3 tháng đầu năm 2026, doanh thu thu thuần BAF đạt hơn 1.769 tỷ đồng, tăng 57% so với cùng kỳ năm trước. Sau khi trừ hết các chi phí, doanh nghiệp báo lãi trước thuế 211 tỷ đồng, lãi ròng 206 tỷ đồng, lần lượt tăng 50% và 54% so với cùng kỳ. Đây là mức lợi nhuận theo quý cao kỷ lục.

CTCP Chứng khoán MB (MBS) đánh giá xung đột khu vực Trung Đông sẽ không ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động xuất khẩu, do kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này hiện chiếm chưa tới 5% tổng kim ngạch.

Tuy nhiên, MBS cũng lưu ý tác động sẽ mang tính gián tiếp từ việc nhu cầu thế giới suy yếu, lạm phát gia tăng nếu giá năng lượng neo cao trong thời gian dài. Trong ngắn hạn, việc chi phí vận chuyển tăng mạnh cộng hưởng với xu hướng giảm giá của đồng nội tệ trong bối cảnh USD phục hồi mạnh, sẽ làm gia tăng rủi ro về nhập khẩu lạm phát.

Bên cạnh đó, MBS nhấn mạnh mức độ rủi ro bất định của căng thẳng Mỹ - Iran vẫn còn hiện hữu khi cuộc xung đột có thể bùng nổ trở lại bất cứ lúc nào.