Vốn FDI vào Việt Nam trong 4 tháng phân hóa rõ, phụ thuộc vào một số dự án lớn

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều rủi ro, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 vẫn ghi nhận kết quả tích cực, với tổng vốn đăng ký đạt trên 18,7 tỷ USD, tăng 35,5% so với cùng kỳ và vốn thực hiện tăng 9,8%, đạt 7,4 tỷ USD.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), kết quả này cho thấy Việt Nam vẫn là điểm đến được nhà đầu tư nước ngoài quan tâm trong quá trình dịch chuyển, tái cấu trúc và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, dòng vốn FDI đang có sự phân hóa rõ, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trong bối cảnh quốc tế còn bất định, Cục lưu ý trong báo cáo định kỳ mới nhất.

Vốn giải ngân là điểm sáng trong bối cảnh bên ngoài nhiều rủi ro

Cục Đầu tư nước ngoài nhận định, tình hình đầu tư nước ngoài 4 tháng đầu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều rủi ro. Xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng, chi phí logistics, lạm phát và xu hướng điều chỉnh chính sách thương mại, thuế quan, kiểm soát công nghệ của các nền kinh tế lớn tiếp tục ảnh hưởng đến quyết định đầu tư quốc tế.

Ở trong nước, Việt Nam vẫn duy trì nền tảng vĩ mô tương đối ổn định, thị trường nội địa tiếp tục mở rộng, hoạt động sản xuất và xuất khẩu của khu vực FDI giữ vai trò lớn trong nền kinh tế.

Cơ quan quản lý đánh giá vốn thực hiện tiếp tục tăng là tín hiệu tích cực. Trong 4 tháng đầu năm, vốn giải ngân đạt trên 7,4 tỷ USD, mức cao nhất của 4 tháng đầu năm trong 5 năm qua và tăng 9,8% so với cùng kỳ.

"Đây là chỉ tiêu có ý nghĩa thực chất hơn so với vốn đăng ký, bởi phản ánh niềm tin của nhà đầu tư và mức độ hiện thực hóa cam kết đầu tư tại Việt Nam. Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư quốc tế còn thận trọng, kết quả giải ngân tăng góp phần hỗ trợ sản xuất, xuất khẩu, việc làm và tăng trưởng kinh tế", Cục nhận xét.

Một đặc điểm khác là sự phân hóa rõ trong cơ cấu dòng vốn FDI trong 4 tháng đầu năm.

Ở chiều tích cực, vốn đăng ký mới tăng mạnh, đạt trên 12,2 tỷ USD, tăng 119,6% so với cùng kỳ, còn số dự án mới tăng 7,1%. Điều này cho thấy dòng vốn mới tiếp tục vào Việt Nam, nhưng mức tăng về vốn chịu tác động lớn từ một số dự án quy mô lớn.

Hoạt động góp vốn, mua cổ phần cũng có điểm đáng chú ý. Dù số giao dịch giảm, giá trị lại tăng mạnh, phản ánh xu hướng nhà đầu tư lựa chọn các thương vụ có quy mô lớn hơn hoặc có vị trí chiến lược hơn.

Trong khi đó, vốn điều chỉnh giảm cả về số lượt và giá trị. Đây là tín hiệu cho thấy một bộ phận doanh nghiệp FDI hiện hữu vẫn thận trọng trong kế hoạch mở rộng đầu tư ngắn hạn.

Theo số liệu thống kê, vốn đăng ký điều chỉnh trong 4 tháng đầu năm có 322 lượt dự án đã cấp phép từ các năm trước đăng ký tăng vốn, với tổng vốn tăng thêm 3,1 tỷ USD, giảm lần lượt 40,4% và 50,3% so với cùng kỳ năm trước.

Vốn FDI còn phụ thuộc vào một số dự án lớn

Một điểm đáng lưu ý khác là cơ cấu đầu tư vẫn tập trung cao theo ngành, đối tác và địa bàn.

Cục Đầu tư nước ngoài cho biết ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn đầu với trên 11 tỷ USD, chiếm khoảng 58,8% tổng vốn đăng ký. Ngành sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa đứng thứ hai, cho thấy nhu cầu đầu tư vào năng lượng và hạ tầng sản xuất vẫn lớn.

Về đối tác, Singapore và Hàn Quốc tiếp tục chiếm tỷ trọng cao trong tổng vốn đầu tư. Trong số 75 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư được cấp phép mới tại Việt Nam trong 4 tháng đầu năm, Singapore là nhà đầu tư lớn nhất với 7,4 tỷ USD, chiếm 39,9% tổng vốn đầu tư; Hàn Quốc đứng thứ hai với 4,8 tỷ USD, chiếm 25,7%.

Về địa bàn, Thái Nguyên, TP.HCM và Nghệ An là các địa phương thu hút vốn lớn nhất trong 4 tháng đầu năm. Đáng chú ý, một dự án công nghệ cao từ Singapore với số vốn đăng ký trên 4 tỷ USD tại Thái Nguyên đã giúp tỉnh này vươn lên trở thành địa phương thu hút nhiều vốn FDI nhất trong quý I.

Đối với Nghệ An, tỉnh này vươn lên trên nhờ dự án nhà máy nhiệt điện LNG Huỳnh Lập (Hàn Quốc) về sản xuất điện từ khí thiên nhiên hóa lỏng, lưu trữ khí thiên nhiên hóa lỏng với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt trên 2,2 tỷ USD cấp phép trong tháng 3.

Trong 4 tháng đầu năm, Thái Nguyên và Nghệ An thu hút tổng cộng 8 tỷ USD vốn FDI đăng ký mới, chiếm 65% tổng số cả nước, vượt xa hai thành phố lớn hay các thủ phủ công nghiệp khác. Hơn nữa, chỉ riêng 2 dự án lớn nêu trên ở hai tỉnh này đã chiếm trên 50% số vốn đăng ký mới.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, diễn biến này cho thấy các dự án lớn có ảnh hưởng rõ đến kết quả chung, đồng thời đặt ra yêu cầu mở rộng dư địa thu hút đầu tư tại các địa phương khác thông qua hạ tầng, quỹ đất, nguồn nhân lực, năng lượng và dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư.

Từ những dữ liệu trên, Cục Đầu tư nước ngoài đánh giá kết quả thu hút FDI tích cực nhưng chưa đồng đều và chưa thật sự bền vững.

Mặt tích cực là Việt Nam tiếp tục thu hút được dòng vốn mới, vốn thực hiện tăng và khu vực FDI duy trì đóng góp lớn vào xuất khẩu. Tuy nhiên, vốn điều chỉnh giảm, số giao dịch góp vốn, mua cổ phần giảm và kết quả thu hút vốn phụ thuộc nhiều vào một số dự án quy mô lớn.

Điều này cho thấy tâm lý nhà đầu tư vẫn còn thận trọng, chưa chuyển hẳn sang xu hướng mở rộng đầu tư mạnh trên diện rộng, Cục nhận xét.

Trong giai đoạn tới, Cục Đầu tư nước ngoài cho rằng yêu cầu quản lý nhà nước cần chuyển mạnh từ thu hút theo số lượng sang chọn lọc và hỗ trợ triển khai thực chất.

Theo đó, Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên các dự án có công nghệ, giá trị gia tăng, liên kết với doanh nghiệp trong nước, sử dụng năng lượng hiệu quả, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và có đóng góp ngân sách.

Đồng thời, cần theo dõi sát các dự án quy mô lớn, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về thủ tục, đất đai, hạ tầng, điện năng, lao động và logistics để đẩy nhanh giải ngân vốn đăng ký.