Giá cao su tăng mạnh, doanh nghiệp chưa tin vào chu kỳ mới

Động lực tăng giá chủ yếu đến từ yếu tố ngắn hạn

Giá cao su thiên nhiên thế giới thời gian gần đây liên tục duy trì quanh vùng 220 US cent/kg – mức cao nhất trong gần một thập kỷ và tương đương vùng đỉnh từng thiết lập vào năm 2017.

Động lực tăng giá hiện nay đến từ nhiều yếu tố cùng lúc. Trên thị trường năng lượng, giá dầu Brent neo cao do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến chi phí sản xuất cao su tổng hợp gia tăng, qua đó thúc đẩy xu hướng chuyển sang sử dụng cao su thiên nhiên.

Bên cạnh đó, những bất ổn thương mại và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu cũng khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất lốp xe và ô tô gia tăng tích trữ nguyên liệu.

Trong báo cáo chiến lược ngành cao su công bố tháng 3/2026, Khối nghiên cứu của Ngân hàng Krungsri (Thái Lan- nước xuất khẩu cao su hàng đầu thế giới) nhận định các đối tác thương mại quốc tế đang đẩy mạnh tích lũy tồn kho nhằm giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất ô tô và lốp xe điện (EV).

Tuy nhiên, nhu cầu tăng cao lại xuất hiện đúng vào giai đoạn thấp điểm khai thác của ngành cao su Việt Nam. Quý I hàng năm thường trùng với chu kỳ cây cao su thay lá và ngừng cạo mủ, khiến sản lượng khai thác suy giảm mạnh.

Điều này thể hiện rõ tại CTCP Cao su Hòa Bình (mã HRC). Doanh nghiệp cho biết trong tháng 3 chỉ khai thác được khoảng 14 tấn mủ cao su, trong khi tổng sản lượng quý I đạt 389 tấn. Sang tháng 4, hoạt động khai thác phải dừng hoàn toàn do vườn cây bước vào giai đoạn rụng lá. Đồng thời, nguồn cung thu mua bên ngoài cũng khan hiếm vì lý do tương tự.

Trong bối cảnh sản lượng khai thác suy giảm nhưng nhu cầu tiêu thụ vẫn duy trì ở mức cao, HRC buộc phải đẩy mạnh bán hàng tồn kho để đáp ứng đơn hàng. Theo báo cáo tài chính quý I/2026, giá trị tồn kho cuối kỳ của doanh nghiệp đã giảm khoảng một nửa so với đầu năm, chỉ còn khoảng 30 tỷ đồng.

Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành.

Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (mã GVR) ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý I/2026 đạt gần 2.513 tỷ đồng, mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Tuy nhiên, lượng hàng tồn kho của doanh nghiệp cũng giảm mạnh hơn 2.300 tỷ đồng so với đầu năm, xuống còn khoảng 4.205 tỷ đồng.

Diễn biến này phản ánh đặc thù mùa vụ của ngành cao su khi sản lượng khai thác trong quý đầu năm thường thấp hơn đáng kể so với các giai đoạn còn lại, trong khi doanh nghiệp vẫn phải duy trì nguồn cung cho hoạt động xuất khẩu và chế biến.

Tuy nhiên khi mùa vụ mới bắt đầu vào tháng 5 này, tình trạng khan hiếm nguồn cung sẽ dần giảm bớt. Vì vậy giá cao su còn có thể neo cao như hiện nay hay không vẫn còn là một ẩn số.

Doanh nghiệp vẫn duy trì tâm lý dè dặt

Dù thị trường đang diễn biến thuận lợi, kế hoạch kinh doanh năm 2026 của nhiều doanh nghiệp cao su vẫn cho thấy sự thận trọng nhất định.

Theo tài liệu ĐHĐCĐ thường niên mới được công bố, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (mã GVR) đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất năm 2026 đạt 33.799 tỷ đồng, tăng 4,2% so với năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế dự kiến chỉ đạt 6.902 tỷ đồng, giảm nhẹ 2,9%.

Đáng chú ý, dù tập đoàn đặt mục tiêu sản lượng khai thác vượt tối thiểu 5% kế hoạch, mức tăng doanh thu tương đối thấp cho thấy doanh nghiệp không kỳ vọng mặt bằng giá cao su năm nay sẽ tạo ra đột biến lớn so với năm 2025.

Tương tự, CTCP Cao su Đồng Phú (mã DPR) đặt kế hoạch sản lượng khai thác năm 2026 đạt 12.733 tấn, giảm khoảng 4,3% so với năm trước. Doanh thu mục tiêu cũng giảm khoảng 16,2%, xuống còn khoảng 995 tỷ đồng.

Trong khi đó, CTCP Cao su Phước Hòa (mã PHR) là một trong số ít doanh nghiệp đặt kế hoạch tăng trưởng tích cực. Năm 2026, doanh nghiệp này đặt mục tiêu doanh thu đạt 2.275 tỷ đồng, tăng 27%; lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt 762 tỷ đồng, tăng 49% so với năm 2025.

Tuy nhiên, động lực tăng trưởng chính của PHR lại không đến từ hoạt động khai thác mủ cao su cốt lõi mà chủ yếu đến từ nguồn thu liên quan đến đất công nghiệp và đền bù đất.

Theo công bố của doanh nghiệp, cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành và KCN Bắc Tân Uyên 1 hiện là hai dự án lớn triển khai trên quỹ đất cao su của PHR. Trong giai đoạn 2026–2028, doanh nghiệp ước tính có thể ghi nhận trung bình khoảng 700–800 tỷ đồng mỗi năm từ tiền đền bù đất.

Nhìn chung, kế hoạch kinh doanh của phần lớn doanh nghiệp cho thấy ngành cao su chưa thực sự kỳ vọng mặt bằng giá hiện tại sẽ được duy trì trong dài hạn.

Trong quá khứ, thị trường từng chứng kiến một chu kỳ tăng mạnh tương tự vào năm 2017. Khi đó, giá cao su bật tăng nhanh nhờ giá dầu phục hồi, lo ngại thiếu cung tại Đông Nam Á và nhu cầu tích trữ từ Trung Quốc. Tuy nhiên, mặt bằng giá cao chỉ duy trì trong thời gian ngắn trước khi nhanh chóng điều chỉnh mạnh trở lại khi nguồn cung phục hồi và nhu cầu suy yếu.

Do đó, việc nhiều doanh nghiệp chỉ kỳ vọng giá bán bình quân năm 2026 tương tự năm 2025 (dao động quanh vùng 170–190 US cent/kg) được xem là tương đối thận trọng nhưng có cơ sở.

Khác với các chu kỳ tăng giá trước đây, đợt phục hồi hiện tại của thị trường cao su đang mang nhiều dấu ấn của yếu tố địa chính trị, chi phí năng lượng và hoạt động tích trữ hàng hóa hơn là sự bùng nổ thực sự của nhu cầu tiêu dùng cuối cùng.

Điều này lý giải vì sao, dù giá cao su đã quay trở lại vùng cao nhất gần một thập kỷ, phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn duy trì kế hoạch kinh doanh khá dè dặt.

Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu sẽ dần phục hồi khi bước vào vụ khai thác mới, diễn biến của giá dầu, nhu cầu ô tô thế giới và tốc độ phục hồi của ngành sản xuất Trung Quốc sẽ tiếp tục là những biến số quan trọng quyết định liệu thị trường cao su có thể duy trì mặt bằng giá cao hiện nay hay không.