Thị trường chứng khoán: Sự phân cực có kéo dài sang năm 2026?

Đỉnh cao mới của VN-Index nhưng...

Còn nhớ cách đây 4 năm, một nhà đầu tư đã tặng tôi chiếc mũ với dòng chữ "VN-Index 1.800 điểm". Chị cười và nói: "Ai cũng có ước mơ mà, đúng không?".

Thời điểm đó (năm 2022) là giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua loạt biến cố chính sách tiền tệ thắt chặt toàn cầu, áp lực giải chấp cổ phiếu lãnh đạo doanh nghiệp ồ ạt, cùng với các vụ việc lừa đảo trái phiếu doanh nghiệp (Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát) gây mất niềm tin... Lúc ấy, nhà đầu tư chứng khoán trong nước đa phần chỉ mong "về bờ".

Cho đến nửa đầu năm 2025, kịch bản 1.800 vẫn là điều không tưởng với nhà đầu tư, khi VN-Index trong tháng 4/2025 đã có nhịp giảm mạnh 200 điểm về sát mốc 1.100 sau thông tin Tổng thống Donald Trump lần đầu công bố thuế đối ứng.

Dù vậy, với hàng loạt thông tin tích cực từ thuế đối ứng, triển vọng kinh tế vĩ mô, nâng hạng chứng khoán, IPO các doanh nghiệp... VN-Index đã tiến gần đến vùng 1.800 điểm từ giữa tháng 10, và thực sự chạm 1.800 trong phiên 25/12 (cao nhất đạt 1.805,93 điểm trong phiên). Tuy chưa hoàn toàn chinh phục được mốc này, song chỉ số đại diện sàn HoSE vẫn kết phiên 31/12/2025 ở mức cao nhất lịch sử (tính theo giá đóng cửa) đạt 1.784,49 điểm.

Từ chỉ là một câu nói vui trên chiếc mũ ngày nào, giấc mơ 1.800 đã rất cận kề. Dù vậy, khi chỉ số lập đỉnh lịch sử, niềm vui lại không thuộc về số đông nhà đầu tư. Sự phân hóa cực mạnh của thị trường đang khiến nhiều danh mục đi ngược hoàn toàn với diễn biến của chỉ số.

Thống kê của FiinGroup cho thấy chỉ có 19% số cổ phiếu (79/422 mã) có mức tăng vượt trội hơn chỉ số chung, còn lại phần lớn không đạt hiệu suất tương ứng. Diễn biến này phản ánh dòng tiền tập trung mạnh vào một số nhóm dẫn dắt, thay vì lan tỏa trên diện rộng. Đáng chú ý, riêng nhóm cổ phiếu họ Vingroup đóng góp tới 264 điểm, tương đương 51% mức tăng của VN-Index.

N.V.D, một nhà đầu tư lâu năm, nhìn nhận sự phân hóa của thị trường đang ở mức cực kỳ mạnh. Điều này cho thấy tư duy đầu tư theo lối mòn cũ, lựa chọn những cổ phiếu có tính thị trường, dễ mua dễ bán đã không còn phù hợp, không còn mang lại hiệu suất sinh lời tốt.

Trên các diễn đàn tài chính - chứng khoán, tâm trạng chán nản bao trùm các nhà đầu tư. Đã có những người dừng việc giao dịch và theo dõi bảng giá chứng khoán. Dĩ nhiên, ở chiều ngược lại, cũng có một bộ phận nhà đầu cơ "trading" một số cổ phiếu vốn hóa lớn để "kiếm" lợi nhuận.

Thực tế, tình trạng phân cực này không chỉ diễn ra tại TTCK Việt Nam. Chứng khoán toàn cầu phần lớn tăng mạnh trong năm 2025 nhưng trong trạng thái phân hóa mạnh khi mức tăng tập trung một vài nhóm ngành hoặc cổ phiếu lớn ở các thị trường, còn phần đông thị trường bị bỏ lại, điển hình nhất là nhóm 7 cổ phiếu lớn tác động tới chỉ số S&P500.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Huỳnh Hoàng Phương, Cố vấn mảng Quản lý gia sản của CTCP Tư vấn Đầu tư và Quản lý Tài sản (FIDT), đánh giá sự phân cực không chỉ diễn ra ở các thị trường chứng khoán, mà còn len lỏi từ câu chuyện kinh tế, kinh doanh, tài sản…

Ông Phương nói: "Đó là Wealth polarization (Phân cực tài/gia sản). 2025 là một năm mà giá tài sản tăng tốc và chênh lệch giàu nghèo nới rộng - tiếp nối xu thế đã hình thành từ sau đại dịch Covid. Ở Việt Nam, điều này cũng dễ nhận ra. Những người nắm giữ vàng, sở hữu vài bất động sản ở đô thị lớn, hoặc phân bổ tài sản tốt vào chứng khoán có thể cảm thấy 2025 là một năm “đáng nhớ”. Nhưng với không ít người sống chủ yếu bằng lương hoặc kinh doanh nhỏ, 2025 lại có thể là một năm khá “chật vật”.

Trạng thái phân hóa sẽ tiếp diễn

Cập nhật đến 31/12/2025, đa phần bộ phận phân tích các công ty chứng khoán đều kỳ vọng thị trường duy trì xu hướng tăng trong năm 2026. Trong đó, đã có những đơn vị lạc quan nhất dự báo VN-Index sẽ vượt mốc 2.100 điểm trong kịch bản tích cực, một số dự báo vùng 1.950-2.000 điểm... Dù vậy, điều nhà đầu tư quan tâm nhất không còn là diễn biến của chỉ số. Câu hỏi đặt ra là liệu sự phân cực của năm 2025 sẽ kéo dài sang năm 2026?

Ông Huỳnh Hoàng Phương đánh giá 2026 có thể là năm của nhiều biến động với nhiều kịch bản. Theo phân tích gần đây của JPMorgan, xác suất kinh tế toàn cầu trở lại trạng thái tối ưu chỉ khoảng 15%; khả năng Mỹ suy thoái là 35% với 15% rủi ro lan rộng toàn cầu; còn xác suất lớn nhất, khoảng 50%, là kịch bản “tăng trưởng đi kèm rủi ro”. Do đó, tôi cho rằng phân cực có thể vẫn tiếp diễn trong 2026 - chỉ khác ở chỗ những kiểu “cực mới” rất có thể sẽ hình thành.

"Với đầu tư, tôi vẫn giữ quan điểm đa dạng hóa tài sản là nền tảng của “hành trình thịnh vượng”. Nếu nhìn lại, danh mục đa dạng thường vững vàng hơn nhiều so với đặt cược vào một tài sản rồi bị cuốn theo biến động tâm lý. Và tôi tin rằng trong 2026, bài học này vẫn còn giá trị. Với chứng khoán Việt Nam, nếu 2025 là năm khu vực kinh tế tư nhân tạo ra phân cực, thì 2026 có thể xuất hiện những câu chuyện phân cực tương tự. Vì vậy, theo tôi, stock-picking vẫn quan trọng trong giai đoạn sắp tới trước khi chờ một xu hướng chung của chỉ số", ông Phương nói.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhìn nhận đây là thời điểm mà nhà đầu tư cần nâng cao khả năng phân tích, chuyển trọng tâm từ diễn biến ngắn hạn của chỉ số sang chất lượng nền tảng doanh nghiệp. Bước sang năm 2026, việc nhận diện đúng những cổ phiếu vốn hóa lớn có giá trị nội tại thực sự sẽ trở thành yếu tố then chốt cho chiến lược đầu tư dài hạn.

Nhìn tổng quan về TTCK Việt Nam, ông Minh cho rằng thị trường vẫn nằm trong chu kỳ hồi phục. Lợi nhuận toàn thị trường được dự báo tăng trưởng khoảng 17-20%, định giá P/E toàn thị trường khoảng 12,5 lần. Mặt bằng định giá này được đánh giá là tương đối hấp dẫn, mở ra cơ hội cho nhiều cổ phiếu có nền tảng kinh doanh tốt nhưng đã bị lãng quên trong giai đoạn trước.

Trong bối cảnh thị trường phân hóa, ông Phạm Lê Duy Nhân - Giám Đốc Quản Lý Danh Mục Đầu Tư Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (Vietcombank Fund) đưa ra lời khuyên nhà đầu tư giữ vững tâm lý và kiên định với các giá trị cốt lõi trong đầu tư, đó là sức khỏe tài chính, tiềm năng tăng trưởng và định giá của từng doanh nghiệp.

"Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong danh mục của chúng tôi – đặc biệt là nhóm vốn hóa vừa và nhỏ – đang ghi nhận kết quả kinh doanh cải thiện tốt trong năm vừa qua, tuy nhiên thị giá vẫn chưa phản ánh đúng đà tăng trưởng này. Chúng tôi tin rằng đây chỉ là sự lệch pha tạm thời và giá cổ phiếu sẽ sớm hội tụ về giá trị thực", ông Nhân phân tích.

Bên cạnh đó, vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh 'kim chỉ nam' mà VCBF luôn muốn gửi gắm đến nhà đầu tư của chúng tôi là: Hãy giữ vững kỷ luật, đầu tư đều đặn với tầm nhìn dài hạn và không quên đa dạng hóa để quản trị rủi ro. Thậm chí, nhà đầu tư có thể cân nhắc phân bổ tài sản vào một vài quỹ mở có chiến lược đầu tư khác nhau để tối ưu hóa danh mục.