Tháo gỡ 'điểm nghẽn' đất đai: Phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân

Chiều 22/9, Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tổ chức hội thảo 'Nhận diện điểm nghẽn và đề xuất giải pháp khắc phục liên quan đến lĩnh vực đất đai'.

Hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang chỉ đạo quyết liệt việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10 sắp tới.

Đây là đạo luật nền tảng, liên quan trực tiếp đến hầu hết hoạt động kinh tế - xã hội và có mối quan hệ chặt chẽ với các luật khác như Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Đầu tư.

Nhiều khó khăn vướng mắc

Báo cáo tại Hội thảo, bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ NN&MT) cho biết sau 03 năm thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao và 01 năm thi hành Luật Đất đai năm 2023 đã nổi lên 5 khó khăn, vướng mắc cần sửa đổi về chính sách đất đai: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; Tài chính đất đai, giá đất; Về hoàn thiện hệ thống thông tin quốc gia về đất đai, cơ sở dữ liệu đất đai.

Cùng với quá trình chuẩn bị hồ sơ trình Ban Chấp hành Trung ương xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 18-NQ/TW, Chính phủ đã tổ chức soạn thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai để thể chế tinh thần Nghị quyết 69-NQ/TW ngày 19/7/2025 của Ban Chấp hành Trung ương.

Kết quả là Chính phủ đã trình Quốc hội đưa dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình xây dựng Luật năm 2025, cụ thể là trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 9 khóa XV (tháng 10/2025) theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Đồng thời, hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai đã hoàn thiện đến bước Chính phủ đã lấy ý kiến Thành viên Chính phủ đang chờ Thủ tướng Chính phủ ký trình Quốc hội.

Theo đại diện Bộ NN&MT, các khó khăn, vướng mắc cần sửa đổi trong dự thảo Luật gồm: Các nội dung thể chế quan Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương về sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 18-NQ/TW; Các nội dung sửa đổi, bổ sung để đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh; Các nội dung sửa đổi, bổ sung để đồng bộ với hệ thống pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư, pháp luật về đô thị và nông thôn, để thống nhất với Luật Công nghiệp công nghệ số; Các nội dung sửa đổi, bổ sung để tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật (về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất, về thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất, chế độ sử dụng đất, các quy định để xử lý chuyển tiếp).

Cũng theo đại diện Bộ NN&MT, Bộ NN&MT đang rà soát, sửa đổi pháp luật đất đai cho phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Các nội dung này đã được thể hiện trong Nghị định 151/NĐ-CP và Nghị định 226/NĐ-CP. Đến nay, Bộ đã tiếp nhận 125 ý kiến từ 29 cơ quan, tổ chức liên quan và đều được nghiên cứu, tiếp thu, trả lời, hướng dẫn cụ thể.

Nhận diện đúng, trúng “điểm nghẽn”

Chia sẻ tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, trong các phiên làm việc gần đây về một số nội dung của Luật Đất đai (sửa đổi) và các luật có liên quan, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh cần nhận diện đầy đủ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực đất đai để có phương án xử lý tổng thể, đồng bộ.

Đặc biệt, cần xác định đúng, trúng “điểm nghẽn”, xem xét kỹ căn cơ gốc rễ để tìm kiếm, lựa chọn các giải pháp mang tính đột phá, bảo đảm cho pháp luật đất đai ngày càng được hoàn thiện, đồng bộ, thông suốt, khả thi, hiệu lực, hiệu quả. Từ đó khơi thông nguồn lực, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, hướng tới mục tiêu không phát sinh điểm nóng, tranh chấp đất đai.

Theo Thứ trưởng, tựu chung có ba nhóm “điểm nghẽn” cần được chú trọng: Các vấn đề chưa quy định rõ ràng, mâu thuẫn gây khó khăn trong thực thi; Các vấn đề phát sinh từ thực tiễn nhưng chưa được pháp luật bao quát hoặc có quy định nhưng chưa đáp ứng được thực tế kinh tế - xã hội; Các vấn đề không còn phù hợp, gây tác động tiêu cực, tạo ra kẽ hở pháp lý.

Tại hội thảo, đại diện các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội doanh nghiệp phát biểu làm rõ những khó khăn, vướng mắc và phản ánh, kiến nghị trong quá trình quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất để phục vụ cho các dự án thương mại- tài chính, du lịch, cơ chế định giá đất, thủ tục hành chính về đất đai.

Liên quan đến những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành pháp luật đất đai chưa được trả lời tại Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đề nghị Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý khẩn trương phối hợp đơn vị có liên quan của Bộ NN&MT nghiên cứu, tổng hợp và xây dựng văn bản trả lời, hướng dẫn gửi cho các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp hoặc tham mưu các cấp có thẩm quyền có giải pháp tháo gỡ trong thời gian sớm nhất (nếu vượt thẩm quyền).