Thách thức mới từ ứng dụng công nghệ trong ngành ngân hàng

Trong thời đại 4.0, ngân hàng số đóng vai trò trung tâm trong việc hội nhập với nền tài chính hiện đại. Với nhiệm vụ cải thiện trải nghiệm khách hàng, ngân hàng số cung cấp dịch vụ tài chính liền mạch, nhanh chóng và thuận tiện hơn thông qua các ứng dụng di động và website. Lĩnh vực ngân hàng số sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng ảnh hưởng của mình trong nền tài chính tại từng quốc gia và toàn cầu. Tuy nhiên, đi cùng với công nghệ hiện đại luôn có những thách thức từ cả công nghệ và rủi ro đạo đức.

Học viện Ngân hàng mới đây đã tổ chức hội thảo Thách thức đối với hệ thống ngân hàng trong bối cảnh mới để nhìn nhận rõ hơn thách thức ngành ngân hàng phải đối mặt trong quá trình số hoá.

Trình bày tham luận về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực ngân hàng, TS. Nguyễn Bích Ngân, Phó trưởng Bộ môn Ngân hàng số, Học viện Ngân hàng cho biết, quy mô thị trường công nghệ AI trên thế giới đạt giá trị 241,8 tỷ USD vào năm 2023. Ước tính quy mô thị trường này năm 2030 có thể đạt 738,7 tỷ USD.

AI được ứng dụng, triển khai mạnh mẽ tại các doanh nghiệp trên toàn cầu, giúp tối ưu hoá năng suất lao động, nâng cao khả năng tự động hoá các quy trình và thúc đẩy sự bền vững.

Tổng chi phí tiềm năng tiết kiệm được cho các ngân hàng từ ứng dụng AI ước tính lên tới 447 tỷ USD vào năm 2023. 80% ngân hàng cho biết hiểu rõ về các lợi ích tiềm năng do AI mang lại. 75% ngân hàng với tài sản trên 100 tỷ USD và 46% ngân hàng có tài sản dưới 100 tỷ USD hiện đang triển khai chiến lược ứng dụng AI.

Ứng dụng AI trong lĩnh vực ngân hàng giúp tăng cường khả năng dự đoán và phân tích rủi ro; Tối ưu hóa quy trình và tự động hóa công việc lặp lại; Cải thiện trải nghiệm khách hàng; Phát hiện gian lận và bảo mật; và tối ưu hóa quản lý danh mục.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Bích Ngân cũng cho biết, ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng cũng mang tới rủi ro tiềm ẩn như: Các vấn đề về mô hình hóa và dữ liệu; Bảo vệ người tiêu dùng và rủi ro danh tiếng; Các sự kiện về tính minh bạch, khả năng kiểm toán và rủi ro vận hành. Kéo theo đó là rủi ro đạo đức liên quan tới sử dụng AI.

Theo kinh nghiệm quản lý AI của các Chính phủ, TS. Nguyễn Bích Ngân đề xuất một số giải pháp để ứng dụng AI trong ngân hàng giảm thiểu các rủi ro nêu trên. Thứ nhất, các thuật toán và quyết định của AI cần được trình bày một cách minh bạch và dễ hiểu.

AI cần được lập trình và huấn luyện để tránh mọi hình thức phân biệt đối xử, đảm bảo công bằng cho tất cả khách hàng.

Trong môi trường tài chính-ngân hàng, việc bảo vệ dữ liệu khách hàng là vô cùng quan trọng. AI cần được thiết kế để bảo vệ thông tin khách hàng.

Các tổ chức tài chính-ngân hàng cần chịu trách nhiệm toàn diện về việc triển khai và quản lý AI, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và chuẩn mực đã được thiết lập. Về cơ bản, cần xây dựng khung đạo đức quản lý trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực ngân hàng.

Trình bày tham luận về "Phòng, chống tội phạm mạng trong quá trình chuyển đổi số tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam", Luật sư Lê Mạnh Thắng cho biết, phần lớn các TCTD có tỷ lệ trên 90% giao dịch thực hiện trên kênh số. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin trên phạm vi toàn cầu đang đẩy nhanh các hoạt động tội phạm sử dụng công nghệ cao diễn ra trên diện rộng, trong đó có Việt Nam.

Theo thống kê của các hãng bảo mật quốc tế, Việt Nam nằm trong nhóm 3 quốc gia bị tấn công mạng nhiều nhất tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Hoạt động tội phạm công nghệ cao thường kết cấu với đối tượng ở nước ngoài, gây hậu quả rất nghiêm trọng.

Quý I/2024, Bộ CA đã phát hiện hơn 20 triệu cảnh báo các hoạt động tấn công mạng, tăng 33% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong tháng 3, phát hiện hơn 7 triệu cảnh báo, tăng 6% so với tháng 2. Hệ thống mạng của nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp bị tấn công đánh cắp dữ liệu, thay đổi giao diện, cướp quyền quản trị... Hàng chục GB dữ liệu có nội dung bí mật bị đánh cắp.

Với dịch vụ ngân hàng mở, có nghĩa là chia sẻ thông tin, dịch vụ cho bên thứ 3 qua Open API với các công ty Fintech, trung gian thanh toán, công ty chuyển mạch tài chính, tổ chức thông tin tín dụng, ngân hàng khác và doanh nghiệp khác, ông Lê Mạnh Thắng lưu ý, ngân hàng cần hết sức thận trọng với vấn đề bảo mật và tội phạm công nghệ.

Nhận diện một số tội phạm mạng điển hình đối với các NHTM tại Việt Nam, gồm: Truy cập trái phép vào tài khoản ngân hàng để chiếm đoạt tài sản; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua tin nhắn rác và mạng xã hội; Chiếm đoạt tài sản trong lĩnh vực thanh toán điện tử và thẻ ngân hàng; Giả mạo ngân hàng, cơ quan chức năng để lừa đảo; Sử dụng tài khoản ngân hàng để đánh bạc, buôn lậu, rửa tiền; Các thủ đoạn lừa đảo khác chiếm đoạt tiền của ngân hàng...

Ông Thắng nhấn mạnh, đánh cắp tiền từ ngân hàng thông qua một cuộc tấn công mạng là một hành vi phức tạp, đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về hệ thống và quy trình của ngân hàng. Tuy nhiên, đánh cắp thông tin lại là một vấn đề khác. Tội phạm trộm cắp dữ liệu bí mật từ ngân hàng, kiếm tiền từ việc bán thông tin và tấn công khách hàng của ngân hàng bằng cách sử dụng thông tin lấy được.

"Càng nhiều cơ sở dữ liệu rơi vào tay bọn tội phạm, chúng càng thu thập được nhiều dữ liệu chi tiết hơn. Dữ liệu kỹ thuật số chi tiết bị rò rỉ làm tăng hiệu quả của các cuộc tấn công", ông Thắng nói.

Theo đó, một số giải pháp phòng chống tội phạm mạng trong hoạt động NHTM được khuyến nghị gồm: Khung quản lý rủi ro an ninh mạng; Quy định pháp luật và các nguyên tắc hành chính quản lý; Cơ sở hạ tầng mạng, trang thiết bị hiện đại; Nhân sự NHTM (đạo đức nghề nghiệp, chuyên môn nghiệp vụ); Lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm mạng trong phát triển ngân hàng đố; Kiểm toán độc lập đối với hệ thống CNTT của NHTM; Trang bị kiến thức, ý thức phòng, chống tội phạm mạng cho sinh viên tài chính, ngân hàng.

Bài liên quan

Học viện Ngân hàng ra mắt Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Thủ tướng yêu cầu sớm trình Nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng

Hơn chục tỷ cổ phiếu ngân hàng sẽ ‘đổ bộ’ vào thị trường chứng khoán

Một mã cổ phiếu ngân hàng được khuyến nghị nắm giữ tháng 5/2024