SpaceX vượt Amazon về vốn hóa, Elon Musk dùng 'kho tiền' IPO để tăng tốc cuộc đua AI

Cổ phiếu SpaceX tiếp tục trở thành tâm điểm của Phố Wall trong phiên giao dịch ngày 16/6, khi tăng 4,8% lên 201,80 USD, nối dài đà đi lên mạnh kể từ đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng tuần trước.

Vượt Amazon, SpaceX thành doanh nghiệp niêm yết lớn thứ năm ở Mỹ

Ở mức đóng cửa này, vốn hóa của SpaceX đạt khoảng 2.655 tỷ USD, vượt Amazon và đưa công ty của Elon Musk trở thành doanh nghiệp niêm yết lớn thứ năm tại Mỹ.

Trong phiên, cổ phiếu có lúc tăng lên trên 225 USD, tương ứng mức vốn hóa gần 3.000 tỷ USD và tạm thời vượt Microsoft. Tuy nhiên, áp lực chốt lời vào buổi chiều khiến SpaceX thu hẹp phần lớn mức tăng, kết phiên vẫn đứng sau hãng phần mềm này.

SpaceX định giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu, bán khoảng 555,6 triệu cổ phiếu và ban đầu huy động 75 tỷ USD. Công ty được định giá khoảng 1.770 tỷ USD tại mức giá chào bán.

Trong phiên giao dịch đầu tiên ngày 12/6, cổ phiếu tăng 19%. Đà tăng tiếp tục trong các phiên sau, đưa thị giá lên 201,80 USD vào cuối ngày 16/6. Như vậy, chỉ sau ba phiên, giá cổ phiếu SpaceX đã tăng gần 50% so với mức IPO, bổ sung khoảng 885 tỷ USD vào vốn hóa doanh nghiệp.

Các ngân hàng bảo lãnh sau đó thực hiện đầy đủ quyền mua thêm 83,3 triệu cổ phiếu, thường được gọi là quyền chọn "greenshoe". Nhờ đó, tổng số tiền SpaceX huy động được tăng lên khoảng 85,7 tỷ USD, biến đây thành đợt IPO lớn nhất lịch sử.

Một động lực khác trong phiên 16/6 là việc các hợp đồng quyền chọn đối với cổ phiếu SpaceX bắt đầu được giao dịch. Nhu cầu mua quyền chọn tăng giá có thể buộc các nhà tạo lập thị trường phải mua thêm cổ phiếu để phòng ngừa rủi ro, qua đó khuếch đại biến động của thị giá.

Cổ phiếu trở thành công cụ thâu tóm

Đợt IPO không chỉ mang lại cho SpaceX gần 86 tỷ USD tiền mặt. Việc trở thành công ty đại chúng với vốn hóa hơn 2.600 tỷ USD còn trao cho Elon Musk một công cụ đặc biệt để thực hiện các thương vụ mua bán và sáp nhập, chính là cổ phiếu SpaceX.

Thương vụ mua Anysphere, công ty đứng sau trợ lý lập trình AI Cursor, với giá 60 tỷ USD là minh chứng đầu tiên.

Toàn bộ giao dịch được thanh toán bằng cổ phiếu SpaceX và dự kiến hoàn tất trong quý III/2026. SpaceX cho biết không sử dụng số tiền thu được từ IPO để tài trợ cho thương vụ.

Với mức vốn hóa hiện tại, giá trị Anysphere chỉ tương đương hơn 2% SpaceX. Công ty có thể thực hiện giao dịch trị giá 60 tỷ USD mà không cần rút một lượng tiền mặt lớn, vay thêm nợ hoặc phát hành quá nhiều cổ phiếu mới.

Giá cổ phiếu SpaceX càng cao, số cổ phiếu cần dùng để thanh toán cho các thương vụ càng ít. Điều này hạn chế mức độ pha loãng đối với cổ đông hiện hữu và khiến những mục tiêu từng được xem là quá đắt trở nên dễ tiếp cận hơn.

Theo Wall Street Journal, đây là một phần quan trọng trong chiến lược mới của Musk. IPO đã tạo cho SpaceX cả một "kho tiền" và một loại "siêu tiền tệ", cho phép công ty tiếp tục mua công nghệ, nhân sự và khách hàng trong cuộc đua AI.

Trước Anysphere, SpaceX đã mua xAI, kết hợp hoạt động tên lửa và mạng vệ tinh Starlink với chatbot Grok, mạng xã hội X và hệ thống trung tâm dữ liệu Colossus. Thương vụ này đưa các doanh nghiệp lớn của Musk vào cùng một cấu trúc, đồng thời cho phép dòng tiền từ Starlink hỗ trợ hoạt động AI.

Tuy nhiên, xAI cũng đang là bộ phận tiêu tốn nhiều vốn nhất trong hệ sinh thái mới.

Trong quý I/2026, mảng AI đạt doanh thu khoảng 818 triệu USD nhưng lỗ hoạt động 2,47 tỷ USD. Chi tiêu vốn của bộ phận này đạt khoảng 7,7 tỷ USD, chiếm 76% tổng vốn đầu tư 10,1 tỷ USD của SpaceX trong quý.

Trong ba nhóm hoạt động chính của SpaceX, chỉ mảng kết nối, chủ yếu dựa vào dịch vụ internet vệ tinh Starlink, tạo ra lợi nhuận hoạt động. Starlink lãi khoảng 1,19 tỷ USD, nhưng chưa đủ bù khoản lỗ của AI và hoạt động không gian.

Các con số cho thấy Starlink đang trở thành nền tảng tài chính để Elon Musk theo đuổi cuộc chạy đua AI ngày càng tốn kém. Để cạnh tranh với OpenAI, Anthropic, Google và Meta, xAI phải liên tục mua bộ xử lý tiên tiến, xây trung tâm dữ liệu, bảo đảm nguồn điện và tuyển dụng các nhà nghiên cứu hàng đầu.

Vì vậy, nguồn vốn thu được từ IPO giúp SpaceX có thêm dư địa tài trợ cho các khoản đầu tư này mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào vốn vay hoặc những vòng gọi vốn riêng lẻ.

Cursor giúp xAI tiếp cận khách hàng doanh nghiệp

Thương vụ Anysphere cho thấy Elon Musk không chỉ muốn xây thêm trung tâm dữ liệu. Ông còn cần những sản phẩm AI có khả năng tạo doanh thu trực tiếp từ khách hàng doanh nghiệp.

Cursor là một trong những công cụ lập trình AI tăng trưởng nhanh tại Thung lũng Silicon. Phần mềm này giúp nhà phát triển viết, sửa và kiểm tra mã nguồn, cạnh tranh với Claude Code của Anthropic và Codex của OpenAI.

Anysphere đạt khoảng 2,6 tỷ USD doanh thu thường niên hóa từ khách hàng doanh nghiệp. Tuy nhiên, khả năng mở rộng của công ty phụ thuộc lớn vào việc tiếp cận năng lực tính toán và các mô hình AI tiên tiến.

Việc gia nhập SpaceX có thể giúp Cursor sử dụng hạ tầng trung tâm dữ liệu của xAI để huấn luyện và vận hành các mô hình lớn hơn. Ngược lại, xAI có thể tiếp cận tập khách hàng doanh nghiệp, đội ngũ kỹ sư và dữ liệu về cách các nhà phát triển sử dụng AI để viết phần mềm.

Dữ liệu này bao gồm các yêu cầu lập trình, lựa chọn thiết kế và quy trình sửa lỗi. Đây là nguồn thông tin có giá trị để cải thiện khả năng viết mã của Grok và các mô hình AI khác.

SpaceX cho biết xAI và Anysphere đã cùng huấn luyện một mô hình trong nhiều tháng. Công ty dự kiến đưa mô hình mới lên Cursor, đồng thời phát triển Grok Build, công cụ lập trình của xAI.

Nếu thành công, thương vụ có thể giúp xAI chuyển từ vị thế một doanh nghiệp chủ yếu cung cấp chatbot và năng lực tính toán sang nhà cung cấp phần mềm AI cho doanh nghiệp, lĩnh vực có tiềm năng tạo doanh thu ổn định hơn.

Khoản tiền 85,7 tỷ USD thu được từ IPO cũng có thể được sử dụng để mở rộng các trung tâm dữ liệu Colossus, mua thêm chip, xây hạ tầng điện và tuyển dụng nhân sự. SpaceX còn có thể tiếp tục mua lại những công ty sở hữu công nghệ, sản phẩm hoặc đội ngũ nghiên cứu mà Musk cần để rút ngắn khoảng cách với các đối thủ.

Công ty hiện cho một số doanh nghiệp công nghệ thuê một phần năng lực tính toán. Các hợp đồng này giúp biến hạ tầng AI thành nguồn doanh thu trong thời gian xAI chưa sử dụng hết công suất. Khi nhu cầu nội bộ tăng, SpaceX có thể chuyển một phần năng lực trở lại phục vụ Grok, Cursor và các sản phẩm khác.