SpaceX thành công ty lớn thứ 6 nước Mỹ, nhưng cổ phiếu đã quá đắt?

Cổ phiếu SpaceX tăng mạnh trong phiên chào sàn, đưa công ty tên lửa của Elon Musk vượt mốc vốn hóa 2.000 tỷ USD và lập tức gia nhập nhóm doanh nghiệp giá trị nhất nước Mỹ.

Tuy nhiên, mức định giá hơn 100 lần doanh thu khiến giới phân tích đặt câu hỏi liệu Phố Wall có đang trả quá cao cho kỳ vọng tăng trưởng của SpaceX.

Bước thẳng vào nhóm "megacap"

SpaceX có màn ra mắt ấn tượng trên Nasdaq khi cổ phiếu tăng 19% trong phiên giao dịch đầu tiên, đóng cửa ở mức 160,95 USD/cổ phiếu. Đà tăng này đưa vốn hóa công ty lên khoảng 2.100 tỷ USD.

Chỉ sau một phiên, SpaceX đã vượt Broadcom để trở thành công ty lớn thứ 6 tại Mỹ theo giá trị thị trường. Trong nhóm doanh nghiệp Mỹ, công ty của Elon Musk hiện chỉ đứng sau Nvidia, Alphabet, Apple, Microsoft và Amazon. Với mức vốn hóa này, SpaceX cũng nhanh chóng bước vào nhóm "megacap" (có vốn hóa thị trường cực lớn), điều rất hiếm xảy ra với một doanh nghiệp vừa niêm yết.

Sức hút của SpaceX đến từ vị thế đặc biệt của công ty trong ngành không gian. Doanh nghiệp này không chỉ vận hành hoạt động phóng tên lửa tái sử dụng, mà còn sở hữu Starlink, mạng internet vệ tinh đang mở rộng nhanh trên toàn cầu. Với nhiều nhà đầu tư, SpaceX được nhìn nhận như một phần của hạ tầng công nghệ tương lai, kết nối giữa không gian, viễn thông, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Thanh khoản phiên đầu cũng cho thấy mức độ quan tâm rất lớn của thị trường. Hơn 510 triệu cổ phiếu SpaceX được sang tay, tương đương giá trị giao dịch khoảng 84 tỷ USD.

Nhu cầu đến từ cả nhà đầu tư tổ chức lẫn nhà đầu tư cá nhân, trong đó nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ được phân bổ khoảng 20% lượng cổ phiếu IPO, cao hơn thông lệ của nhiều thương vụ lớn tại Mỹ.

IPO kỷ lục và hiệu ứng Elon Musk

Đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của SpaceX huy động 75 tỷ USD, trở thành thương vụ IPO lớn nhất lịch sử. Quy mô này vượt xa kỷ lục trước đó của Saudi Aramco, doanh nghiệp dầu khí Saudi Arabia từng huy động 29,4 tỷ USD trong năm 2019.

Sự khác biệt giữa hai thương vụ cho thấy sự thay đổi trong khẩu vị của thị trường. Saudi Aramco đại diện cho dòng tiền dầu mỏ truyền thống, trong khi SpaceX đại diện cho câu chuyện tăng trưởng dài hạn của công nghệ không gian. Nhà đầu tư đang trả giá rất cao cho khả năng công ty mở ra những thị trường mới, dù hiện tại SpaceX vẫn chưa tạo ra lợi nhuận tương xứng với mức vốn hóa.

Phiên chào sàn cũng tạo thêm một cột mốc cho Elon Musk. Đà tăng của cổ phiếu SpaceX giúp tài sản của ông vượt 1.000 tỷ USD, đưa Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới đạt ngưỡng tài sản này. Điều đó củng cố vai trò của Musk như một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất đối với thị trường vốn Mỹ.

Tuy nhiên, chính "hiệu ứng Musk" cũng khiến định giá SpaceX gây tranh luận. Các doanh nghiệp gắn với Musk thường được thị trường định giá cao hơn mặt bằng chung, nhờ niềm tin rằng ông có thể biến những ý tưởng rất khó thành các doanh nghiệp quy mô lớn. Tesla từng là ví dụ điển hình. SpaceX hiện tiếp tục được định giá theo logic tương tự, nhưng ở quy mô còn lớn hơn.

Đắt hơn nhiều cổ phiếu công nghệ lớn

Điểm gây tranh cãi nhất không nằm ở việc SpaceX có phải là một doanh nghiệp đặc biệt hay không. Vấn đề là thị trường đang trả bao nhiêu cho sự đặc biệt đó.

Theo hồ sơ IPO, SpaceX đạt doanh thu hợp nhất khoảng 18,7 tỷ USD trong năm 2025 và vẫn ghi nhận lỗ. Với vốn hóa khoảng 2.100 tỷ USD sau phiên đầu tiên, cổ phiếu này được định giá ở mức khoảng 112 lần doanh thu. Đây là mức rất cao, vượt xa nhiều cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn đã có lợi nhuận ổn định và dòng tiền mạnh.

Nvidia, Microsoft, Apple, Alphabet hay Amazon đều là các tập đoàn công nghệ có doanh thu hàng trăm tỷ USD, lợi nhuận lớn và vị thế đã được kiểm chứng qua nhiều chu kỳ thị trường. SpaceX, ngược lại, vẫn là doanh nghiệp cần vốn đầu tư khổng lồ, hoạt động trong lĩnh vực có rủi ro kỹ thuật cao và chưa có lợi nhuận ổn định.

Nói cách khác, nhà đầu tư đang mua rất nhiều kỳ vọng tương lai. Nếu Starlink tiếp tục mở rộng, chi phí phóng tên lửa tiếp tục giảm và các dịch vụ không gian thương mại phát triển đúng như dự báo, mức định giá hiện tại có thể dần được biện minh. Nhưng nếu tăng trưởng chậm lại hoặc chi phí đầu tư kéo dài, cổ phiếu có thể đối mặt áp lực điều chỉnh mạnh.

Một số tổ chức phân tích đã tỏ ra thận trọng. Morningstar, tổ chức nghiên cứu đầu tư độc lập của Mỹ, cho rằng định giá hợp lý của SpaceX chỉ khoảng 780 tỷ USD. CFRA, một hãng nghiên cứu đầu tư độc lập khác, bắt đầu theo dõi cổ phiếu SpaceX với khuyến nghị bán. Các cảnh báo chủ yếu xoay quanh định giá cao, khả năng biến động mạnh và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn hạn chế.

Lịch sử thị trường Mỹ cho thấy những cổ phiếu được kỳ vọng quá lớn thường phải trải qua giai đoạn kiểm chứng khó khăn sau khi lên sàn. Khi sự hưng phấn ban đầu qua đi, nhà đầu tư sẽ nhìn kỹ hơn vào tốc độ tăng doanh thu, khả năng sinh lời, dòng tiền tự do và lộ trình thương mại hóa các dự án mới.

Trong ngắn hạn, cổ phiếu SpaceX có thể tiếp tục được hỗ trợ bởi dòng tiền theo chỉ số, nhu cầu của nhà đầu tư cá nhân và sức hút của thương hiệu Elon Musk. Nhưng về dài hạn, vị trí công ty lớn thứ 6 nước Mỹ chỉ bền vững nếu SpaceX chứng minh được rằng mức định giá đắt đỏ hiện nay có thể chuyển hóa thành doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền thực sự.