Ngân hàng Nhà nước: Lãi suất tăng do áp lực từ cân đối vốn

Dư nợ tín dụng đạt gần 20 triệu tỷ đồng

Tại buổi họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm 2026 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết, trong bối cảnh đầy khó khăn, thách thức 6 tháng đầu năm, NHNN điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm và các chính sách vĩ mô khác nhằm kiên định ưu tiên mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026 bình quân khoảng 4,5%, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Với các giải pháp đồng bộ, đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Liên quan đến lãi suất, Phó Thống đốc cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, qua đó có điều kiện để hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN có công văn chỉ đạo các TCTD triển khai các giải pháp để ổn định mặt bằng lãi suất; tiếp tục công bố thông tin lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của ngân hàng nhằm cung cấp thông tin cho khách hàng tham khảo khi tiếp cận vốn vay.

Trong điều hành tín dụng, Phó Thống đốc cho biết, bám sát Nghị quyết của Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, NHNN tiếp tục thực hiện các giải pháp điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô nhằm góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Năm 2026, NHNN dự kiến tăng trưởng tín dụng (TTTD) toàn hệ thống khoảng 15%, có điều chỉnh tăng, giảm phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế, đảm bảo kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và an toàn hệ thống các TCTD. Ngày 31/12/2025, NHNN đã có văn bản gửi các TCTD thông báo công khai, minh bạch về nguyên tắc giao TTTD năm 2026 để các TCTD chủ động triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, NHNN cũng yêu cầu các TCTD kiểm soát chặt chẽ tốc độ TTTD đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, lĩnh vực bất động sản trong năm 2026 nhằm hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng của nền kinh tế, đồng thời đảm bảo ổn định thanh khoản thị trường tiền tệ và an toàn hoạt động hệ thống các TCTD.

Khó khăn cân đối nguồn vốn

Trả lời Nhadautu.vn về mặt bằng lãi suất trung bình 6 tháng đầu năm 2026 và xu hướng tăng lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại (NHTM) hiện nay, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ CSTT (NHNN) thừa nhận trong thời gian qua, NHNN gặp rất nhiều khó khăn mà khó khăn lớn nhất là tốc độ tăng trưởng huy động luôn thấp hơn TTTD.

Ông Quang cho biết, bình quân 5 năm, từ 2021 đến 2025, tốc độ TTTD luôn cao hơn 3,8% so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn, vì vậy kéo sát hệ số LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi) đến nay dao động 111 - 112%. “Đây là mức rất lớn! Khoảng 11 - 12 đồng cho vay đang lấy từ các nguồn khác, không phải từ tiền gửi”, ông Quang phân tích.

Đồng thời nhấn mạnh, đây không phải là áp lực thanh khoản, mà là áp lực từ cân đối vốn. “Thanh khoản của các NHTM thời gian qua đều rất dồi dào, đảm bảo 100% người dân khi đến rút tiền gửi và lãi, các ngân hàng đều có thể đáp ứng được thanh khoản, đảm bảo "mạch máu" thông suốt cho nền kinh tế…”, ông Quang khẳng định.

Tuy nhiên, Vụ trưởng Vụ CSTT thừa nhận, để đảm bảo tỷ lệ an toàn về kỹ thuật, thời gian qua NHNN rất khó khăn. Từ mất cân đối nguồn vốn đã dẫn đến lãi suất huy động tăng, đặc biệt từ cuối tháng 12/2025 đến nay.

“Cập nhật số liệu đến ngày 15/6, chênh lệch vẫn tiếp tục xu hướng đó, TTTD 6,38% trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt 4,3%, tức là chênh nhau hơn 2%”, ông Quang thông tin.

Đồng thời cho biết, trong bối cảnh đó, Chính phủ, các bộ, ngành, đặc biệt NHNN đã chung tay xử lý khó khăn cho hệ thống ngân hàng.

Theo đó, thời gian qua, mặc dù Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt các biện pháp đẩy mạnh đầu tư công, tuy nhiên kết quả chưa đạt kỳ vọng. Do số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) tại NHTM tăng khá nhanh, trong khi lẽ ra các khoản tiền gửi này trở thành các khoản chi tiêu đầu tư công góp phần giúp các NHTM tăng tiền gửi huy động từ nền kinh tế. Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 168/NQ-CP cho phép nâng tiền gửi của KBNN tại hệ thống NHTM lên trên 50% (trước đây KBNN chỉ được gửi tại NHTM tối đa 50%, còn lại gửi NHTW). Nghị quyết 168/NQ-CP đã cho phép nâng mức tiền gửi của KBNN lên cao hơn, qua đó góp phần cho các NHTM thực hiện được các hệ số an toàn, đặc biệt hệ số LDR.

Cùng với điều chỉnh của Chính phủ, NHNN đã ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN cho phép các NHTM được bổ sung 20% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN vào hệ số LDR.

“Trong thời gian tới, trong trường hợp cần thiết, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để điều chỉnh, nhằm hỗ trợ tốt hơn tính an toàn của hệ thống NHTM”, ông Quang khẳng định.

Về điều hành lãi suất, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ cho biết, trong bối cảnh tốc độ TTTD tăng cao, nhu cầu cân đối vốn lớn, nên trong quá trình cân đối nguồn vốn, các NHTM đã tự động nâng mặt bằng lãi suất lên. Tuy nhiên, ngay ngày 9/4, khi có tín hiệu tăng trưởng nóng, tăng lãi suất nhanh, Thống đốc NHNN đã triệu tập cuộc họp với tất cả 62 NHTM để chấn chỉnh. Ngày 21/5, NHNN ban hành văn bản chỉ đạo NHNN khu vực yêu cầu các chi nhánh NHTM trên địa bàn ổn định mặt bằng lãi suất.

“Mặc dù có nhiều khó khăn như vậy, mặt bằng lãi suất đã ổn định trở lại. Mặt bằng lãi suất huy động đã giảm 0,04% so với thời điểm trước ngày 9/4, lãi suất cho vay cũng giảm 0,07%. Trong thời gian tới, thông qua các kênh cung ứng tiền, NHNN sẽ điều hành đảm bảo mặt bằng lãi suất ổn định. Và với hy vọng chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ thông qua Nghị quyết 168/NQ-CP vừa qua, đặc biệt tăng giải ngân đầu tư công, kênh đầu tư của Chính phủ sẽ tăng khá tốt thời gian tới. Khi tốc độ tăng trưởng huy động tốt, mặt bằng lãi suất sẽ giảm thời gian tới”, ông Quang kỳ vọng.

Chia sẻ về định hướng điều hành lãi suất, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cũng cho biết NHNN sẽ đảm bảo mặt bằng lãi suất hợp lý cho các TCTD huy động vốn. “Tín dụng 6 tháng đầu năm tăng trưởng cơ bản theo mục tiêu, kế hoạch đã đề ra. 6 tháng cuối năm, TTTD dự báo sẽ cao hơn, NHNN sẽ tiếp tục giám sát các nhóm TCTD, từng TCTD để điều hành một cách hợp lý, đảm bảo chất lượng TTTD”, lãnh đạo NHNN nhấn mạnh.