Hành trình khơi thông dòng vốn khổng lồ 'đóng băng' ở Đà Nẵng

Khơi thông nguồn lực bị "đóng băng"

Là đô thị động lực của miền Trung, Đà Nẵng giữ vai trò đặc biệt quan trọng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Tuy nhiên, trong thời gian dài, nhiều dự án trên địa bàn rơi vào tình trạng đình trệ do vướng mắc liên quan đến quy hoạch, đất đai, kết luận thanh tra, kiểm tra và các bản án kéo dài.

Thực trạng này không chỉ làm suy giảm môi trường đầu tư mà còn khiến nguồn lực xã hội bị "đóng băng", nhiều nhà đầu tư lớn rơi vào cảnh chờ đợi kéo dài, hàng loạt "đất vàng" rơi vào tình trạng bỏ hoang, lãng phí.

Những năm gần đây, Đà Nẵng liên tục kiến nghị Trung ương ban hành cơ chế đặc thù để tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý. Bước ngoặt quan trọng đến từ Kết luận số 77-KL/TW của Bộ Chính trị ban hành tháng 5/2024 và Nghị quyết số 170/2024/QH15 của Quốc hội, cho phép áp dụng cơ chế đặc thù xử lý các dự án, đất đai vướng mắc tại Đà Nẵng, TP.HCM và Khánh Hòa.

Đầu tháng 4/2025, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 76/2025/NĐ-CP nhằm triển khai nghị quyết này, tạo hành lang pháp lý để các địa phương xử lý các tồn tại kéo dài suốt nhiều năm.

Theo Sở NN&MT TP. Đà Nẵng, thành phố đã tập trung triển khai việc xác định, truy thu nghĩa vụ tài chính đất đai đối với các dự án, khu đất liên quan đến các kết luận thanh tra, đặc biệt là kết luận của Thanh tra Chính phủ.

Đến nay, lũy kế thành phố đã thu được 1.470/2.308 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính theo Kết luận số 2852/KL-TTCP. Đồng thời, Đà Nẵng đã ban hành quyết định thu hồi tiền sử dụng đất 5% - 10% đối với 210 trường hợp là nhà đầu tư sơ cấp và đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để xử lý 246 trường hợp còn lại.

Sở NN&MT TP. Đà Nẵng cho biết, nguồn thu ngân sách từ đất đai đã có chuyển biến tích cực, đặc biệt từ đấu giá quyền sử dụng đất, xác định giá đất cụ thể, truy thu nghĩa vụ tài chính và xử lý tồn tại sau thanh tra.

Dù vậy, kết quả thu vẫn phụ thuộc lớn vào tiến độ hoàn thiện pháp lý dự án, xác định giá đất, giải phóng mặt bằng, tổ chức đấu giá cũng như khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của nhà đầu tư.

Tại buổi tiếp xúc cử tri phường Ngũ Hành Sơn ngày 6/5, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho biết, thực hiện Kết luận số 77 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 170 của Quốc hội, thành phố đã xử lý được 1.984/2.035 dự án vướng mắc, đạt tỷ lệ 97,5%, tương ứng tổng vốn đầu tư khoảng 456.194 tỷ đồng và diện tích đất hơn 4.939ha.

"Tinh thần của thành phố là tháo gỡ vướng mắc pháp lý phải đi đôi với xử lý trách nhiệm; khơi thông nguồn lực nhưng không hợp thức hóa sai phạm; xử lý nghiêm sai phạm nhưng cũng không để nguồn lực xã hội tiếp tục bị chôn lấp, lãng phí", ông Quang nhấn mạnh.

Theo Bí thư Đà Nẵng, nếu được giải quyết triệt để, Đà Nẵng có thể khơi thông nguồn vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng đang mắc kẹt tại nhiều dự án trọng điểm như Khu đô thị sinh thái Golden Hills City, Khu đô thị quốc tế Đa Phước, Sân vận động Chi Lăng, Hoiana…

Đây được xem là nguồn lực đủ sức tạo cú hích lớn cho đầu tư hạ tầng, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và mở rộng không gian phát triển đô thị trong giai đoạn tới.

Mở rộng cơ chế đặc thù

Theo Sở NN&MT TP. Đà Nẵng, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 265/2025/QH15, cho phép mở rộng áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù quy định tại Điều 3 đến Điều 8 của Nghị quyết 170/2024/QH15 đối với các dự án, đất đai có tình huống pháp lý tương tự trên phạm vi cả nước.

Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 17/NQ-CP, yêu cầu Đà Nẵng cung cấp danh mục các dự án, cơ sở nhà đất đã báo cáo để Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét.

Tiếp đó, Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 tiếp tục bổ sung các cơ chế đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật về đất đai phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, đồng thời tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng kéo dài.

Đến nay, UBND TP. Đà Nẵng đã báo cáo Bộ Tài chính danh mục 352 trường hợp tương tự trên địa bàn. Việc sớm tháo gỡ các trường hợp này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý để các dự án hoàn thiện thủ tục đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính và tiếp tục triển khai đầu tư.

Mới đây, UBND TP. Đà Nẵng cũng ban hành danh mục 350 dự án, khu đất được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý các vướng mắc kéo dài sau thanh tra, kiểm tra và bản án. Các dự án được chia thành 5 nhóm tương ứng với từng dạng vướng mắc pháp lý.

Trong đó, nhóm lớn nhất gồm 206 dự án, khu đất tại phường Sơn Trà được áp dụng Điều 3 Nghị quyết 170/2024 để xử lý sai sót liên quan đến thời hạn sử dụng đất. Cơ quan chức năng sẽ điều chỉnh thời hạn sử dụng đất từ "lâu dài" xuống còn "50 năm".

Nhóm thứ hai gồm 2 dự án được áp dụng Điều 4 và Điều 5 của Nghị quyết 170 nhằm xác định lại nghĩa vụ tài chính.

Nhóm thứ ba gồm 8 dự án thuộc vệt đất ven biển phường Ngũ Hành Sơn. Các dự án này từng được xác định giá đất thấp hơn quy định, nên sẽ được rà soát để truy thu phần chênh lệch tiền sử dụng đất nộp ngân sách theo Điều 7 của Nghị quyết 170.

Hai nhóm còn lại tập trung xử lý các dự án giao đất không qua đấu giá. Trong đó có 134 dự án được áp dụng Điều 11 và Điều 12 của Nghị quyết 29/2026 nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án chưa hoàn tất thủ tục pháp lý hoặc được giao đất không qua đấu giá, đấu thầu.

Nói với cộng đồng doanh nghiệp TP. Đà Nẵng mới đây, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, Đà Nẵng đã thành lập các tổ công tác chuyên trách để xử lý hàng trăm dự án đầu tư, khu công nghiệp và các hồ sơ đất đai tồn đọng, giao lãnh đạo UBND thành phố trực tiếp phụ trách.

Bên cạnh đó, nhiều trường hợp trước đây giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý chưa có tiếng nói chung thì nay thành phố đã chủ động mời doanh nghiệp đối thoại trực tiếp để tìm phương án tháo gỡ.

Lãnh đạo TP. Đà Nẵng cũng nhấn mạnh, tháo gỡ vướng mắc không đồng nghĩa với hợp thức hóa sai phạm. Đà Nẵng kiên định ba nguyên tắc: không hợp thức hóa sai phạm, không để phát sinh sai phạm mới và không tạo ra tranh chấp mới.

UBND TP. Đà Nẵng vừa có văn bản yêu cầu khẩn trương rà soát các dự án, khu đất còn tồn đọng, vướng mắc kéo dài.

Cụ thể, các xã, phường liên quan khẩn trương báo cáo các khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân; trong đó tập trung phân loại rõ các nội dung vướng mắc cần được tháo gỡ thuộc lĩnh vực về đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, nghĩa vụ tài chính hoặc các nội dung khác có liên quan.

Đồng thời, các nhà đầu tư, tổ chức kinh tế cũng được đề nghị cung cấp đầy đủ các thông tin về dự án, khu đất tồn đọng, vướng mắc kéo dài.

Song song đó, cung cấp đầy đủ thông tin, hồ sơ pháp lý và các nội dung khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện để phục vụ công tác tổng hợp, rà soát, phân loại và đề xuất phương án xử lý.